Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, έστειλε μήνυμα υπέρ της υπεράσπισης του Διεθνούς Δικαίου και της ενίσχυσης της πολυμερούς συνεργασίας, υποστηρίζοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιών γεωπολιτικών ανακατατάξεων που δοκιμάζουν την αξιοπιστία των διεθνών θεσμών. Μιλώντας στο Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών (UNU) στο Τόκιο, ανέλυσε τις προκλήσεις της νέας πολυπολικής διεθνούς τάξης και τη θέση της Ελλάδας στο μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό περιβάλλον.
«Ο κόσμος βρίσκεται σε ιστορική καμπή»
Ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η διεθνής αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μετασχηματίζεται, καθώς ο κόσμος εισέρχεται σε μια νέα πολυπολική εποχή.
Όπως ανέφερε, η εξέλιξη αυτή καθορίζεται από τρεις βασικούς παράγοντες: τις μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, την τεχνητή νοημοσύνη και τη νέα βιομηχανική επανάσταση, καθώς και τη ριζική αλλαγή στον τρόπο διάδοσης της πληροφορίας μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η κρίση των διεθνών οργανισμών
Αναφερόμενος στη λειτουργία των διεθνών οργανισμών, σημείωσε ότι η αδυναμία τους να διαχειριστούν αποτελεσματικά κρίσεις, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, έχει οδηγήσει σε σταδιακή υποχώρηση της πολυμέρειας και στην ανάληψη περισσότερων πρωτοβουλιών από ισχυρά και μεσαία κράτη.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, επισημαίνοντας ότι οι υφιστάμενες δομές του και ειδικότερα η λειτουργία του δικαιώματος βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας δυσχεραίνουν τη λήψη ουσιαστικών αποφάσεων απέναντι στις σύγχρονες διεθνείς προκλήσεις.
Όπως πρόσθεσε, οι συνέπειες αυτής της δυσλειτουργίας είναι ορατές όχι μόνο στις μεγάλες διεθνείς συγκρούσεις, αλλά και σε περιοχές όπως η Αφρική, όπου ο αυξανόμενος ανταγωνισμός εξωτερικών δυνάμεων τροφοδοτεί την αστάθεια.
Η θέση της Ελλάδας στη νέα διεθνή πραγματικότητα
Ο υπουργός Εξωτερικών παρουσίασε δύο διαφορετικά μοντέλα άσκησης εξωτερικής πολιτικής: από τη μία, μια πολιτική που στηρίζεται στους κανόνες και στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου και, από την άλλη, μια περισσότερο συναλλακτική προσέγγιση που δίνει έμφαση στην ισχύ και το εθνικό συμφέρον.
Όπως υπογράμμισε, η Ελλάδα επιλέγει διαχρονικά την πρώτη οδό, θεωρώντας ότι η συνεπής προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο αποτελεί στρατηγικό πλεονέκτημα, ιδιαίτερα για τις μικρότερες και μεσαίες χώρες.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η εφαρμογή διαφορετικών μέτρων και σταθμών σε ανάλογες διεθνείς υποθέσεις υπονομεύει την αξιοπιστία τόσο των κρατών όσο και των διεθνών οργανισμών.
«Η νομιμοποίηση και η λογοδοσία δοκιμάζονται»
Απαντώντας σε ερώτηση για το πώς μπορεί να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη στο Διεθνές Δίκαιο, ο κ. Γεραπετρίτης τόνισε ότι οι δύο θεμελιώδεις αρχές κάθε συστήματος διακυβέρνησης είναι η νομιμοποίηση και η λογοδοσία, εκφράζοντας την άποψη ότι αμφότερες δοκιμάζονται σήμερα σε διεθνές επίπεδο.
Όπως ανέφερε, η νομιμοποίηση δεν εξαρτάται μόνο από τον τρόπο με τον οποίο αποκτάται η εξουσία, αλλά και από τον τρόπο άσκησής της, καθώς οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα διαμορφώνουν τα προηγούμενα που θα επηρεάσουν τη διεθνή έννομη τάξη στο μέλλον.
Το μήνυμα για το Διεθνές Δίκαιο
Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του, ο υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας θεμελιωδών αρχών του Διεθνούς Δικαίου, όπως η ελευθερία της ναυσιπλοΐας, με αφορμή τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.
«Το Διεθνές Δίκαιο είτε είναι ένα ενιαίο σύνολο κανόνων είτε δεν υπάρχει», τόνισε χαρακτηριστικά, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να εργαστεί συλλογικά για τη διαφύλαξη της διεθνούς έννομης τάξης.
