Στην άμεση ενεργοποίηση ενός πακέτου έργων και παρεμβάσεων ύψους 5,3 δισ. ευρώ οδηγεί η έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή του ελληνικού σχεδίου για το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα.
Το πρόγραμμα, που αφορά περίπου 1,5 εκατ. νοικοκυριά και 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις, βάζει στο επίκεντρο τη μείωση του ενεργειακού κόστους, την κοινωνική στέγαση και την αναβάθμιση των μεταφορών, με τις πρώτες δράσεις να ξεκινούν εντός του 2026 και το συνολικό σχέδιο να εκτείνεται έως το 2032.
Οι 25 παρεμβάσεις του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα
Το ελληνικό σχέδιο περιλαμβάνει συνολικά 25 παρεμβάσεις, από προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών και επιχειρήσεων έως κοινωνικές κατοικίες και νέες «πράσινες» μεταφορές. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται προγράμματα «Εξοικονομώ», εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, δημιουργία νέων κατοικιών για ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και αύξηση του επιδόματος θέρμανσης. Στις μεταφορές προβλέπονται νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και συρμοί Μετρό, «κοινωνικό leasing» ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ενίσχυση πολύ μικρών επιχειρήσεων για ηλεκτρικά επαγγελματικά οχήματα και πλήρης επιδότηση ατομικών μέσων μετακίνησης για άτομα με αναπηρία.
Κοινωνικές κατοικίες: Περίπου 2.750 νέα σπίτια
Ένα από τα βασικά σκέλη του προγράμματος αφορά την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Προβλέπεται η αξιοποίηση τριών πρώην στρατοπέδων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα, με στόχο την κατασκευή περίπου 2.350 διαμερισμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά. Παράλληλα, αναζητούνται δημόσια κτίρια που μπορούν να μετατραπούν σε κατοικίες, ώστε να δημιουργηθούν περίπου 400 επιπλέον κοινωνικές κατοικίες. Ο συνολικός προϋπολογισμός του μέτρου εκτιμάται στα 490 εκατ. ευρώ.
Ενεργειακή αναβάθμιση για πολύ μικρές επιχειρήσεις
Για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις σχεδιάζεται πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, που θα καλύπτει τόσο παρεμβάσεις στο κτιριακό κέλυφος όσο και αντικατάσταση εξοπλισμού, όπως συστήματα θέρμανσης, αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες. Για τη συγκεκριμένη δράση προβλέπονται 395 εκατ. ευρώ, με στόχο να ωφεληθούν περίπου 12.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Κοινωνικό leasing: Ηλεκτρικό αυτοκίνητο με μίσθωμα έως 150 ευρώ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πρόγραμμα κοινωνικού leasing ηλεκτρικών οχημάτων. Το σχέδιο προβλέπει πολύ χαμηλό μίσθωμα, το οποίο δεν θα ξεπερνά τα 150 ευρώ τον μήνα, για ευάλωτα νοικοκυριά. Η επιδότηση θα μπορεί να φτάνει τις 12.500 ευρώ, με επιπλέον 1.500 ευρώ για ευάλωτες οικογένειες με μέλος ΑμεΑ. Ο προϋπολογισμός του μέτρου ανέρχεται σε 170 εκατ. ευρώ, με στόχο να ενταχθούν περίπου 15.000 νοικοκυριά.
Νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Στο σχέδιο εντάσσεται επίσης η αγορά 211 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων, εκ των οποίων 101 προορίζονται για την Αθήνα και 110 για τη Θεσσαλονίκη. Τα νέα οχήματα θα αντικαταστήσουν παλαιότερα λεωφορεία, με προτεραιότητα σε περιοχές με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η παρέμβαση αποσκοπεί σε μείωση κατά 15% του χρόνου αναμονής στις στάσεις, ενώ ο προϋπολογισμός φτάνει τα 129 εκατ. ευρώ.
Επιδότηση έως 29.000 ευρώ για ηλεκτρικά ταξί
Για την αντικατάσταση συμβατικών ταξί με ηλεκτρικά προβλέπεται βασική επιδότηση 20.000 ευρώ, αρχικά για ιδιοκτήτες ταξί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια σε όλη τη χώρα. Για ταξί που είναι προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρία, η ενίσχυση προβλέπεται να αυξάνεται στις 29.000 ευρώ.
Τι αλλάζει από το 2027: Κατοικίες, επίδομα θέρμανσης και Μετρό
Το δεύτερο μεγάλο κύμα δράσεων προγραμματίζεται για το 2027. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει πρόγραμμα 1,7 δισ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και την αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων ευάλωτων νοικοκυριών.
Προβλέπεται επίσης η δωρεάν έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 ευάλωτα νοικοκυριά, καθώς και η δημιουργία 13 one stop shops, ενός σε κάθε Περιφέρεια.
Επίδομα θέρμανσης: Επιπλέον 100 ευρώ σε 780.000 δικαιούχους
Από το 2027 προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση 100 ευρώ ετησίως για περίπου 780.000 δικαιούχους του επιδόματος θέρμανσης. Η πρόσθετη ενίσχυση σχεδιάζεται για την περίοδο 2027-2032, με στόχο να περιοριστεί μέρος της επιβάρυνσης από πετρέλαιο, φυσικό αέριο και υγραέριο.
Νέοι συρμοί και παρεμβάσεις στο Μετρό της Αθήνας
Στις μεταφορές προβλέπεται η αναβάθμιση 10 συρμών της Γραμμής 1, καθώς και παρεμβάσεις προσβασιμότητας και στους 24 σταθμούς της γραμμής. Παράλληλα, σχεδιάζεται η προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3 του Μετρό της Αθήνας, με στόχο την πύκνωση των δρομολογίων.
Φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων και νέες τοπικές συγκοινωνίες
Το πρόγραμμα προβλέπει ακόμη την ανάπτυξη 4.400 δημόσια προσβάσιμων σημείων φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, αλλά και νέες υπηρεσίες μεταφορών κατά παραγγελία σε Αττική, Θεσσαλονίκη και περιφερειακούς δήμους.
Στην Αθήνα σχεδιάζονται επίσης τέσσερις νέες γραμμές δημοτικής συγκοινωνίας μέσω του ATHENS MOVE, για την κάλυψη κενών στις τοπικές μετακινήσεις.
Χατζηδάκης: Σχέδιο με έντονο κοινωνικό πρόσημο
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την έγκριση του σχεδίου σημαντική εξέλιξη, σημειώνοντας ότι τα έργα των 5,3 δισ. ευρώ στοχεύουν, μεταξύ άλλων, στην οικονομική στήριξη οικογενειών και μικρών επιχειρήσεων, στην αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους, στη βελτίωση του κτιριακού αποθέματος και στον εκσυγχρονισμό των δημόσιων μεταφορών. Από την πλευρά του, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης χαρακτήρισε την έγκριση του ελληνικού σχεδίου «εθνική επιτυχία», υπογραμμίζοντας τον ρόλο των ευρωπαϊκών πόρων στη χρηματοδότηση της επόμενης φάσης ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.
