Αναβαθμισμένο ρόλο στις διεργασίες για την επιλογή του επόμενου γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών αποκτά η Ελλάδα, καθώς από την 1η Οκτωβρίου αναλαμβάνει για δεύτερη φορά κατά τη διετή θητεία της ως μη μόνιμου μέλους την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα, καθώς η ελληνική προεδρία συμπίπτει με κρίσιμη φάση της διαδικασίας επιλογής του προσώπου που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Γκουτέρες, του οποίου η θητεία ολοκληρώνεται στο τέλος της χρονιάς. Το Συμβούλιο Ασφαλείας διαδραματίζει κομβικό θεσμικό ρόλο στη διαδικασία, καθώς η επιλογή του γενικού γραμματέα ολοκληρώνεται από τη Γενική Συνέλευση έπειτα από σύσταση του ΣΑ.
Διπλωματικός μαραθώνιος του υπουργού Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη και κρίσιμες επαφές με Ινδία, Ιορδανία και Κύπρο
Αυτό πρακτικά τοποθετεί την Ελλάδα στο κέντρο των διπλωματικών διαβουλεύσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία οι υποψηφιότητες και οι συσχετισμοί γύρω από την επόμενη ηγεσία του Οργανισμού βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της Νέας Υόρκης. Η Αθήνα έχει ήδη αρχίσει επαφές με υποψηφίους για τη θέση, ενώ ο Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επισημάνει δημοσίως ότι η ελληνική προεδρία πραγματοποιείται σε μια «ιδιαίτερα κρίσιμη στιγμή», ακριβώς επειδή συμπίπτει με αυτήν τη διαδικασία.
Η Αθήνα επιδιώκει παράλληλα να αξιοποιήσει τον μήνα της ελληνικής προεδρίας για να επαναφέρει στο επίκεντρο ζητήματα που αποτελούν σταθερές προτεραιότητες της εγχώριας εξωτερικής πολιτικής. Πρώτο στη σχετική ατζέντα βρίσκεται το Διεθνές Δίκαιο και ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών, σε μια περίοδο κατά την οποία, όπως έχει επανειλημμένα τονίσει ο υπουργός Εξωτερικών, το διεθνές σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο με ισχυρές πιέσεις και η λογική της ισχύος επιχειρεί συχνά να υποκαταστήσει τη δύναμη των κανόνων.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη θαλάσσια ασφάλεια, στην προστασία των θαλάσσιων μεταφορών και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Πρόκειται για πεδία στα οποία η ελληνική πλευρά επιχειρεί να αποκτήσει διακριτό αποτύπωμα στον ΟΗΕ, αξιοποιώντας τόσο τη θέση της ελληνικής ναυτιλίας όσο και τη γεωγραφική θέση της χώρας.
Το στίγμα αυτό ήταν εμφανές και στις τελευταίες επαφές του Γιώργου Γεραπετρίτη στη Νέα Υόρκη. Ο υπουργός Εξωτερικών συμμετείχε στη συνάντηση υπουργικού επιπέδου της Ομάδας Φίλων για την Ασφάλεια της Ναυτιλίας και των Ναυτικών, ενώ η Ελλάδα συνδιοργάνωσε με την Ινδία εκδήλωση για την τεχνητή νοημοσύνη με έμφαση, μεταξύ άλλων, στη θαλάσσια ασφάλεια και στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Στις ελληνικές προτεραιότητες εντάσσονται ταυτόχρονα οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και η σύνδεσή τους με την ασφάλεια. Η λειψυδρία, η επισιτιστική ανασφάλεια και οι πιέσεις που προκαλούνται σε ευάλωτες περιοχές αντιμετωπίζονται πλέον όχι μόνο ως περιβαλλοντικά ή ανθρωπιστικά ζητήματα, αλλά και ως παράγοντες που μπορούν να ενισχύσουν την αστάθεια, τις μεταναστευτικές πιέσεις και τις περιφερειακές εντάσεις.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η έντονη διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων ημερών. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε στη Νέα Υόρκη διμερή συνάντηση με τον Ιορδανό ομόλογό του, ενώ ακολούθησε η τριμερής Ελλάδας, Κύπρου και Ιορδανίας. Παράλληλα συναντήθηκε με τον υπουργό Εξωτερικών της Ινδίας, σε συνέχεια της στρατηγικής προσέγγισης Αθήνας και Νέου Δελχί, ενώ η Κύπρος βρέθηκε επίσης στον πυρήνα των περιφερειακών σχημάτων στα οποία συμμετείχε η ελληνική πλευρά. Η Ελλάδα και η Ινδία έχουν αναβαθμίσει τις σχέσεις τους σε στρατηγικό επίπεδο, ιδιαίτερα μετά τις εκατέρωθεν επισκέψεις των πρωθυπουργών Κυριάκου Μητσοτάκη και Ναρέντρα Μόντι και ενώ η χώρα μας προβάλλεται ως η βασική ευρωπαϊκή πύλη εισόδου για τα ινδικά προϊόντα και την ενέργεια. Με κοινή την προσήλωση Αθήνας και Νέου Δελχί στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS) και στη συνεργασία στον αμυντικό τομέα, όπως εκφράστηκε με τη διεξαγωγή στρατιωτικών ασκήσεων (αεροπορικών και ναυτικών) στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο το προηγούμενο διάστημα. Η Ινδία άλλωστε στηρίζει τις θέσεις της Ελλάδας στο πλαίσιο του ΟΗΕ, ενώ η Ελλάδα υποστηρίζει σταθερά τη διεύρυνση της συνεργασίας της Ινδίας με την ΕΕ.
Σε κάθε περίπτωση για την Αθήνα ο Οκτώβριος αποτελεί έτσι έναν μήνα αυξημένου διπλωματικού βάρους. Η προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας, σε συνδυασμό με τη διαδικασία για τη νέα ηγεσία του ΟΗΕ και τις ανοιχτές κρίσεις από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή, δίνει στην ελληνική διπλωματία τη δυνατότητα να βρεθεί για έναν μήνα στο κέντρο των διαβουλεύσεων του ισχυρότερου οργάνου των Ηνωμένων Εθνών. Η άσκηση αυτών των καθηκόντων προσφέρει παράθυρο ευκαιρίας για την εμπέδωση της εικόνας της Ελλάδας ως αξιόπιστου πυλώνα σταθερότητας και διαμεσολάβησης στη διεθνή κοινότητα.
Εφημερίδα Απογευματινή
