Με υπουργική απόφαση της Λίνας Μενδώνη ρυθμίζεται, για πρώτη φορά, ο τρόπος λειτουργίας και ενημέρωσης του Εθνικού Ευρετηρίου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού. Αρμόδια για την τήρησή του, τόσο σε έντυπη όσο και σε ψηφιακή μορφή, ορίζεται η Διεύθυνση Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Τι είναι το Εθνικό Ευρετήριο
Το Εθνικό Ευρετήριο αποτελεί τη συστηματική καταγραφή πρακτικών, αναπαραστάσεων, εκφράσεων, γνώσεων και τεχνικών που συνιστούν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά της χώρας, όπως αυτές ασκούνται και μεταδίδονται σήμερα. Παράλληλα, λειτουργεί ως εργαλείο ανάδειξης καλών πρακτικών για τη διαφύλαξή της, σύμφωνα με τις αρχές της Σύμβασης της UNESCO του 2003.
Μέχρι σήμερα περιλαμβάνει 164 εγγεγραμμένα στοιχεία, καθώς και μία Καλή Πρακτική Διαφύλαξης της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Εγγραφές, επικαιροποίηση και ρόλος των κοινοτήτων
Η απόφαση προβλέπει τη διαδικασία εγγραφής νέων στοιχείων, αλλά και την ανάδειξη καλών πρακτικών διαφύλαξης. Παράλληλα, καθιερώνεται η επικαιροποίηση των ήδη εγγεγραμμένων στοιχείων ανά 15 έτη από την αρχική εγγραφή ή και νωρίτερα, εφόσον κριθεί αναγκαίο από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία διαδραματίζουν οι ίδιες οι κοινότητες, ομάδες ή άτομα που ασκούν ή επιτελούν την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, με ενεργή συμμετοχή τόσο στον εμπλουτισμό όσο και στην επικαιροποίηση του Ευρετηρίου.
Δημόσια πρόσκληση και γνωμοδότηση
Η διαδικασία εμπλουτισμού ξεκινά με δημόσια πρόσκληση της Διεύθυνσης Νεότερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, η οποία δημοσιεύεται στον ειδικό ιστότοπο και κοινοποιείται με κάθε πρόσφορο τρόπο. Το Συμβούλιο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς γνωμοδοτεί για κάθε νέα εγγραφή ή επικαιροποίηση, βάσει σχετικής εισήγησης της υπηρεσίας.
Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα διαγραφής στοιχείου από το Ευρετήριο, εφόσον δεν ασκείται πλέον ή δεν ανταποκρίνεται στις αρχές της Σύμβασης της UNESCO.
Διεύρυνση και κοινές εγγραφές στοιχείων
Η απόφαση δίνει τη δυνατότητα διεύρυνσης των κοινοτήτων που συνδέονται με ένα εγγεγραμμένο στοιχείο, έπειτα από κοινό αίτημά τους. Παράλληλα, δύο ή περισσότερες κοινότητες μπορούν να ζητήσουν την εκ νέου εγγραφή επιμέρους στοιχείων σε μία ενιαία εγγραφή, ώστε να αποτυπώνεται πληρέστερα η κοινή πολιτισμική εμπειρία που τις συνδέει.
Διασύνδεση με άλλες βάσεις δεδομένων
Το Εθνικό Ευρετήριο συνδέεται διαλειτουργικά με τις υπόλοιπες βάσεις δεδομένων του Εθνικού Αρχείου Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, όπως το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, αλλά και με άλλους φορείς του δημόσιου τομέα.
Μενδώνη: «Η άυλη κληρονομιά είναι ζωντανή»
Σε δήλωσή της, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε το Ευρετήριο «αποτύπωμα της χαρτογράφησης του εξαιρετικά πλούσιου αποθέματος άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας», τονίζοντας ότι η ρύθμιση της λειτουργίας του ήταν αναγκαία, ιδίως σε μια εποχή όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί νέες προκλήσεις στην καταγραφή και τεκμηρίωση.
Όπως σημείωσε, κάθε στοιχείο άυλης κληρονομιάς αποτελεί φορέα ταυτότητας και δημιουργικής έκφρασης, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και διαμορφώνοντας το μέλλον, υπογραμμίζοντας ότι η πολιτιστική αυτή παρακαταθήκη δεν είναι στατική αλλά ζωντανή και βιωματική σε κάθε γωνιά της χώρας.
