Στο φως η πρώτη αραμαϊκή επιγραφή -χρονολογείται στον 2o αιώνα π.Χ.- ξεχασμένου ελληνιστικού βασιλείου στα βάθη της Τουρκίας. «Είναι μοναδική ανακάλυψη, συμβαίνει μία φορά κάθε μία γενιά», επισημαίνει η αρχαιολογική κοινότητα, υπογραμμίζοντας πως «έτσι ξαναγράφεται η Ιστορία». Οι ερευνητές επικεντρώνονται στο βασίλειο της Σωφηνής για το οποίο έχουν γραφτεί ελάχιστα, κι αυτά σε ελληνικά και ρωμαϊκά κείμενα. Αναδύθηκε την Ελληνιστική περίοδο, στο σταυροδρόμι του ανατολικού, ιρανικού, ελληνικού πολιτισμού, κατακτήθηκε δε και από την ελληνική δυναστεία των Σελευκιδών – και πλέον δεν είναι απλώς εικασία.
Η ανεύρεση της επιγραφής, γραμμένης στη μέση αραμαϊκή γλώσσα, στο φρούριο Ραμπάτ (σημερινή επαρχία Τούντζελι), παρέχει τις πρώτες άμεσες γραπτές αποδείξεις για τις τοπικές ελίτ στη Σωφηνή, «προσφέροντας σπάνια ματιά στο πώς η εξουσία, η ταυτότητα, η γλώσσα διασταυρώνονταν σε αυτό το παραμεθόριο βασίλειο», αναφέρει η ανασκαφική ομάδα. Η λαξευμένη σε πέτρα επιγραφή εντοπίστηκε από την αρχαιολογική σκαπάνη στο φρούριο Ραμπάτ, οχυρό σε στρατηγική τοποθεσία: αντικρίζει βαθιές κοιλάδες και βραχώδη φαράγγια.
Οι συμμετέχοντες χαρακτηρίζουν «μοναδικό» το εύρημα, καθώς αποτελεί την πρώτη γνωστή τοπική αραμαϊκή επιγραφή από τη Σωφηνή, οι περισσότερες ιστορικές αναφορές για την οποία εστιάζονταν σε ηγεμόνες που ισχυρίζονταν ότι κατάγονταν από την ισχυρή δυναστεία των Οροντιδών. Η ταφική επιγραφή τιμά τοπικό άρχοντα, μέλος της πολιτικής ελίτ της Σωφηνής, διαμεσολαβητή ανάμεσα στην αγροτική κοινότητα και τον βασιλιά, και αναφέρεται ξεκάθαρα στον «οίκο των Οροντιδών», επιβεβαιώνοντας τις προηγούμενες θεωρίες – η βασιλική αναφορά γίνεται για τον Πέρση βασιλιά Μιθροβουζάνη, η κυριαρχία του οποίου χρονολογείται στις αρχές του 2ου αιώνα.
Όσο για τους Σελευκίδες, μετά την εύρεση της επιγραφής επιβεβαιώνεται και η δική τους κυριαρχία στο συγκεκριμένο βασίλειο: συνάδει με τα προϋπάρχοντα ελληνικά και ρωμαϊκά κείμενα που αναφέρονται στην κατάκτηση της περιφέρειας από τον Σέλευκο Α΄, επίγονο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, μετά την κατάτμηση των κτήσεων του – οι άλλοι δύο επίγονοι ήταν ο Αντίγονος Γονατάς (Μακεδονία) και ο Πτολεμαίος (Αίγυπτος). Το βασίλειο του Σέλευκου Α΄ αναπτύχθηκε μεταξύ 312-64 π.Χ. και, σύμφωνα με τα τωρινά δεδομένα, περιλάμβανε και αυτό το κομμάτι της Τουρκίας. Ακόμη, τις Μεσοποταμία, Φοινίκη, Παλαιστίνη, Περσία, Τουρκμενιστάν, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Παμίρ, Πενταποταμία (το ινδικό Παντζάμπ).
Εφημερίδα Απογευματινή
