Παγώνει το αίμα στη θέα της φωτογραφίας που αποτυπώνει τη στιγμή της εκτέλεσης των πατριωτών στον λόφο της Καισαριανής από τους ναζί. Η λήψη βλέπει τώρα, πρώτη φορά, το φως της δημοσιότητας και καθηλώνει. Είναι συγκλονιστικά και τα 12 ενσταντανέ που αποτυπώνουν τις τελευταίες στιγμές των 200 Ελλήνων αγωνιστών που θανατώθηκαν την Πρωτομαγιά του 1944, τα οποία παρουσίασε χθες η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, σε ειδική συνέντευξη Τύπου. Ολοκληρώνοντας έτσι τη μαραθώνια διαδικασία στη διάρκεια της οποίας το ελληνικό κράτος πέτυχε την απόκτησή τους, έναντι 100.000 ευρώ – κίνηση υψίστης εθνικής και ιστορικής σημασίας, καθώς μιλάμε για στιγμιότυπα-μνημεία.
Η κ. Μενδώνη υπενθύμισε ότι πρόκειται συνολικά για υλικό 262 φωτογραφιών, προσθέτοντας ότι αναφερόμαστε ακόμη σε «16 έγγραφα και σε τέσσερα ελληνικά χαρτονομίσματα, τεράστιας ιστορικής αξίας αδημοσίευτα ντοκουμέντα που θα αντιμετωπιστούν ως μνημείο και θα αξιοποιηθούν δεόντως, έπειτα από την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση».
Οι λήψεις που καταγράφουν την εκτέλεση των 200 πατριωτών στην Καισαριανή έχουν πλέον περάσει στον έλεγχο του ελληνικού Δημοσίου, με την υπουργό να περιγράφει λεπτομερώς τις ενέργειες που έγιναν για την απόκτησή τους, υπερθεματίζοντας την αξία που έχουν ως «ιστορικά τεκμήρια». Παράλληλα, η κ. Μενδώνη εξήγγειλε κάτι ιδιαίτερα σημαντικό: «Με νομοθετική ρύθμιση», διευκρίνισε, «θα συγκροτηθεί Εθνικό Φωτογραφικό Αρχείο που θα περιλαμβάνεται στο Εθνικό Αρχείο Μνημείων και θα διέπεται από δικούς του κανόνες και προδιαγραφές».
Το ενδιαφέρον βεβαίως εντοπίζεται πρωτίστως σε αυτές τις φωτογραφίες που καταγράφουν την τραγωδία της εκτέλεσης των Ελλήνων κρατουμένων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής ως αντίποινα για την εκτέλεση του Γερμανού υποστράτηγου Φραντς Κρεχ και μελών της συνοδείας του. Ανάμεσά τους, συνταρακτικότερα όλων, τρία κλικ -και ακόμη περισσότερο ένα- που αποτυπώνουν καρέ-καρέ τον θάνατο των αγωνιστών. Εικόνες σκληρές, που ανακαλούν την ωμότητα, την απόλυτη φρικαλεότητα του πολέμου. Υπενθυμίζοντας τα δεινά που υπέφεραν οι Έλληνες στα χρόνια της Κατοχής από το ναζιστικό καθεστώς. Πάνω απ’ όλα, όμως, είναι εικόνες οδυνηρές για τους συγγενείς απογόνους των μαρτύρων, οι οποίοι καλούνται, 82 χρόνια μετά, να αναγνωρίσουν τους νεκρούς ήρωες στη διαδικασία ταυτοποίησης που επίκειται…
Η ιστορία
Ανακαλώντας την ιστορία τους, οι φωτογραφίες εμφανίστηκαν προς πώληση στις 14/2 στο eBay, με τον Βέλγο συλλέκτη Tim De Kran, ο οποίος ειδικεύεται σε τεκμήρια της περιόδου του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, να φαίνεται ως κάτοχος. Τις είχε τραβήξει ο υπολοχαγός της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ, που διέθετε ευρύτερη συλλογή φωτογραφιών, σύμφωνα με την υπουργό: «Στο πλαίσιο της ναζιστικής προπαγάνδας ήταν συνηθισμένο να διατηρούνται προσωπικά φωτογραφικά αρχεία από στρατιωτικούς», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «η αξία της συλλογής είναι πολύ μεγάλη. Οι φωτογραφίες της Καισαριανής, αλλά και συνολικά η συλλογή, είναι ανεκτίμητες, καθώς δίνουν εικόνα και πρόσωπο σε ιστορικές μαρτυρίες, ιδιαίτερα για το ήθος, το φρόνημα και τον πατριωτισμό των εκτελεσμένων».
Η ενημέρωση για τη δημοπρασία έγινε στις 15 Φεβρουαρίου, από τον πρόεδρο της Νέας Αριστεράς, Αλέξη Χαρίτση. Ακολούθησε άμεση κινητοποίηση του υπουργείου: επικοινωνία με εμπειρογνώμονες και αρμόδιους φορείς, καθώς και δρομολόγηση της απόκτησής τους, ενώ εξαρχής διασαφηνίστηκε ότι στόχος ήταν όχι μόνο οι φωτογραφίες της εκτέλεσης αλλά ολόκληρη η συλλογή Χόιερ.
Στις 18/2, το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων γνωμοδότησε υπέρ του χαρακτηρισμού των φωτογραφιών ως μνημείων, σύμφωνα με τον νόμο 4858/2021, στις 20/2 επετεύχθη η πρώτη προκαταρκτική συμφωνία και στις 27/2 εμπειρογνώμονες ταξίδεψαν στο Βέλγιο για να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση με τον συλλέκτη – οι φωτογραφίες αποκτήθηκαν μέσα σε μόλις 13 ημέρες, έναντι του ποσού που προαναφέραμε στην εισαγωγή.
Το υπουργείο Πολιτισμού, έπειτα από τον χαρακτηρισμό των φωτογραφιών ως μνημείων, εκκίνησε τις προβλεπόμενες διαδικασίες: προστασία, συντήρηση, διαφύλαξη, επιστημονική τεκμηρίωση, ανάδειξη. Έπεται, δηλαδή, αυστηρή επιστημονική τεκμηρίωση και ψηφιοποίησή τους. Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών έχει αναλάβει το συναφές απαιτητικό ερευνητικό έργο, ώστε οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα προσεχώς να είναι διαθέσιμες σε όλους.
Εφημερίδα Απογευματινή
