Η εθνική στρατηγική για την προστασία των αρχαίων μνημείων είναι, πλέον, γεγονός. Το νέο εθνικό σχέδιο που έρχεται για να θωρακίσει τον αρχαιολογικό πλούτο της χώρας, υπό την απειλή της έξαρσης της κλιματικής κρίσης, είναι τεράστιας σημασίας. Γι’ αυτό και εφαρμόζεται άμεσα: σε πρώτο χρόνο και επ’ αυτού, πιλοτική εφαρμογή που εντάσσεται σε ολοκληρωμένο πλαίσιο πρόληψης, παρακολούθησης και αντιμετώπισης κινδύνων υιοθετείται σε 19 εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους.
Στα επιμέρους, η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, παρουσίασε χθες τους βασικούς άξονες της Εθνικής Στρατηγικής για την Προστασία της Πολιτιστικής Κληρονομιάς από τις Επιπτώσεις της Κλιματικής Αλλαγής. Το φιλόδοξο έργο εστιάζει σε πέντε βασικούς κλιματικούς κινδύνους που επηρεάζουν τους υπαίθριους αρχαιολογικούς χώρους στην Ελλάδα: τις δασικές πυρκαγιές, τις πλημμύρες, την ξηρασία, τις ακραία υψηλές θερμοκρασίες και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Αναμφίβολα είναι μια εξαιρετική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του έργου «Προστασία Εμβληματικών Τόπων και Μνημείων Πολιτιστικής Κληρονομιάς από την Κλιματική Αλλαγή», με χρηματοδότηση 22.000.000 ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Η εθνική στρατηγική σχεδιάστηκε από το υπουργείο Πολιτισμού, διά της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, σε συνεργασία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών. Η δε ανάπτυξη και η εφαρμογή της πραγματοποιήθηκε σε δημιουργική συνέργεια με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Το υπουργείο Πολιτισμού από το 2019 υλοποιεί ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αναγνώρισης και αξιολόγησης των κλιματικών κινδύνων, πρόληψης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, σε ευθυγράμμιση με διεθνή πρότυπα και σε εναρμόνιση με την ευρύτερη Εθνική Στρατηγική Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή. Η εθνική στρατηγική ακολουθεί έναν μακροχρόνιο σχεδιασμό, με ορίζοντα έως το 2050, με ενδιάμεσους στόχους ανά πενταετία. Προβλέπει, παράλληλα, σχέδια προσαρμογής για 40 αρχαιολογικούς χώρους, έως το 2030, και αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογίες και εργαλεία σχεδιασμού. Η εθνική στρατηγική οργανώνεται γύρω από τέσσερις άξονες δράσης: τη διάγνωση, την εποπτεία, την πρόληψη και τη θεραπεία. Οι άξονες αυτοί δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά σε λογική διασύνδεση και λειτουργική αλληλουχία. Αποτελούν τον ενιαίο κύκλο διαχείρισης κινδύνου: Ξεκινούν από την επιστημονική κατανόηση των απειλών, περνούν στη συστηματική παρακολούθηση, οργανώνουν την πρόληψη και καταλήγουν σε στοχευμένες παρεμβάσεις πεδίου. Πρόκειται για μια δομή που επιτρέπει στη στρατηγική να μεταφραστεί σε πρακτική δημόσια πολιτική».
Πρόληψη
Από την πλευρά του, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, δήλωσε: «Η προστασία των μνημείων δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην αποκατάσταση ύστερα από φθορές, αλλά οφείλει να στηρίζεται στην πρόληψη, την ετοιμότητα και τον συστηματικό σχεδιασμό». Και τόνισε πως η κλιματική κρίση έχει αλλάξει τις συνθήκες υπό τις οποίες καλούνται να διατηρηθούν τα μνημεία, καθώς πυρκαγιές που πλησιάζουν αρχαιολογικούς χώρους, ακραία καιρικά φαινόμενα και μεταβολές στο φυσικό περιβάλλον «καθιστούν πιο εύθραυστη τη σχέση μεταξύ φυσικού τοπίου και πολιτιστικής κληρονομιάς».
Στο πλαίσιο του έργου υλοποιήθηκαν, επίσης, παρεμβάσεις υποδομών και διαχείρισης κινδύνων, όπως αντιπλημμυρικά έργα στο Δίον και στα Μάλια, εγκατάσταση συστημάτων πυρασφάλειας στους Φιλίππους και τον Μυστρά και παρεμβάσεις για την ανάσχεση κατολισθήσεων και βραχοπτώσεων στους Δελφούς. Οι παρεμβάσεις αυτές αποτυπώνουν έμπρακτα τη μετάβαση από την επιστημονική γνώση και τον στρατηγικό σχεδιασμό στην εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών προστασίας. Με βάση τα δεδομένα της έρευνας και την τεκμηριωμένη εκτίμηση των κλιματικών κινδύνων, η Ελλάδα προχωράει πλέον σε στοχευμένες δράσεις προληπτικής προστασίας των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Η πολιτιστική κληρονομιά θωρακίζεται, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα – όχι μόνο για εμάς, αλλά και για τις γενιές που θα ακολουθήσουν.
Εφημερίδα Απογευματινή
