Ο ελληνικός κινηματογράφος αποχαιρετά έναν από τους τελευταίους χαρισματικούς δημιουργούς του. Ο Γιώργος Πανουσόπουλος έφυγε χθες από τη ζωή, στα 84, αφήνοντας πίσω του «χρυσό» κινηματογραφικό αποτύπωμα, όντας από τους πυλώνες του σύγχρονου ελληνικού σινεμά. Απαρηγόρητη είναι η οικογένειά του: η σύζυγος – αιώνια μούσα του, Μπέτυ Λιβανού, με την οποία εδώ και δεκαετίες είχαν βρει στην Παιανία, στο κτήμα τους, την ησυχία τους μακριά από αδιάκριτα βλέμματα. Αλλά και οι κόρες τους, Μαργαρίτα και Δέσποινα Πανουσοπούλου.
Με μακρά πορεία έξι δεκαετιών, ο σπουδαίος σκηνοθέτης άφησε πίσω του έργο που, εκτός από τον κινηματογράφο, περιέλαβε την τηλεόραση, τη φωτογραφία, τη διαφήμιση. Η καλλιτεχνική του δράση συνδέθηκε και με διεθνείς διοργανώσεις, όπως οι Ολυμπιακοί Αγώνες της Αθήνας το 2004.
Γεννημένος στην Αθήνα, μεγάλωσε σε καιρούς κοινωνικών και πολιτικών μεταβολών, που επηρέασαν καταλυτικά το έργο του. Από νεαρός στράφηκε στις τέχνες, αρχικά στη φωτογραφία και αργότερα στον κινηματογράφο. Η καλλιτεχνική του ματιά διαμορφώθηκε από την επαφή του με το ευρωπαϊκό σινεμά, συγχρόνως και από την ανάγκη να αφηγηθεί ιστορίες που ανήκαν στην Ελλάδα και την κοινωνία της.
Ως σκηνοθέτης ξεκίνησε το 1979 με το «Ταξίδι του μέλιτος», τον Σταύρο Ξενίδη, την Αλέκα Παΐζη και την Μπέτυ Λιβανού: Απέδωσε τα θέματα της τρίτης ηλικίας, της μοναξιάς, της απομόνωσης, των φοβιών, με την ευρηματική ματιά του, κινούμενος στα όρια της δραματικής ψυχογραφίας και της σουρεαλιστικής υπέρβασης της αφήγησης – και με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι να τη συνοδεύει ιδιοφυώς.
Οι «Απέναντι», με την Μπέτυ Λιβανού πάλι και τον Άρη Ρέτσο, είναι ταινία-σταθμός στο μεταπολιτευτικό σινεμά: Με φόντο την Αθήνα και με έμφαση στις σιωπές, στα βλέμματα, στις υπόγειες εντάσεις των χαρακτήρων, ο Πανουσόπουλος τους απέδωσε με ευαισθησία και τόλμη. Άλλωστε, σε πρώτο χρόνο παραπέμπει στον εμβληματικό «Σιωπηλό μάρτυρα» του Άλφρεντ Χίτσκοκ με τον Τζέιμς Στιούαρτ: συνδυάζοντας την ηδονοβλεπτική ματιά του «μετρ του σασπένς» με τον δικό του λεπταίσθητο τρόπο, αποτύπωσε την αίσθηση αποξένωσης στο αστικό τοπίο της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Η συγκεκριμένη ταινία μάλιστα τον καθιέρωσε ως δημιουργό με σαφή καλλιτεχνική ταυτότητα.
Διαχρονικότητα
Μας χάρισε, μεταξύ άλλων, διαχρονικά πονήματα όπως η «Μανία» (1985) που ανέδειξε με ένταση και ευαισθησία τα σκοτεινά μονοπάτια της ψυχής, το «Μ’ αγαπάς;» (1988) με πυρήνα τον έρωτα στη σύγχρονη μεγαλούπολη, η «Ελεύθερη κατάδυση» (1995) απ’ όπου αναδείχθηκε η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη – αριστοτεχνικό έργο που ξεχώρισε για την τραγικότητα του έρωτα από τη σπαραχτική, ποιητική του ματιά. Στο «Μια μέρα τη νύχτα» (2001), ένα κομψοτέχνημα, παράλληλα επεισόδια διαπλέκονται μια ζεστή καλοκαιρινή νύχτα με τη θαυμάσια μουσική του Στέλιου Βαμβακάρη. Το φιλμ ξεχώρισε και για τις ερμηνείες της Μπέτυς Λιβανού, των αξέχαστων Ηλία Λογοθέτη, Μηνά Χατζησάββα, και ανέδειξε τη Μαριλίτα Λαμπροπούλου.
Προσθέτοντας ότι η «Μανία» διαγωνίστηκε στο 36ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου και το «Μ’ αγαπάς;» στο 46ο Διεθνές Φεστιβάλ της Βενετίας, μένουμε στο δυσαναπλήρωτο κενό που αφήνει. Στο οποίο, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, χαρακτηρίζοντάς τον «επιφανή εκπρόσωπο του νέου ελληνικού κινηματογράφου». Με χειμαρρώδη ανακοίνωση, τον αποχαιρέτησε το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. «Θα μας συντροφεύουν για πάντα οι εικόνες, οι έρωτες, το ελληνικό φως, η ατμόσφαιρα, τα τοπία από τις ταινίες του», ανέφερε σε ανακοίνωσή του. Η ΕΡΤ τιμά τη μνήμη του παρουσιάζοντας σήμερα, σε πρώτη προβολή, το ντοκιμαντέρ «Πέστε, ο πόθος πού φυτρώνει;» (24.00 – ΕΡΤ3), και ξεχωριστές προβολές με τη σφραγίδα του στο ERTFLIX.
Εφημερίδα Απογευματινή
