Χαμένο έργο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου και πάλι στο φως. Ο αριστουργηματικός του «Λυτρωτής», που θεωρούνταν χαμένος, από τη δεκαετία του ’70 «κρυβόταν» κάτω από παρέμβαση πλαστογράφου. H αποκάλυψη έγινε από το Βατικανό ενόψει των αυριανών εγκαινίων της έκθεσης «El Greco in the Mirror: Two Paintings Compared» στο Palazzo Papale di Castel Gandolfo (σ.σ. το παπικό παλάτι Καστέλ Γκαντόλφο είναι η θερινή κατοικία των Παπών). Θέμα, η αντιπαραβολή δύο έργων του Ελ Γκρέκο -υποσημειώνουμε ότι ο «Λυτρωτής» κάνει επίσημη πρώτη στο πλαίσιο της έκθεσης μετά την ανεύρεσή του- και σκοπός, οι ενδιαφερόμενοι να μελετήσουν την εξέλιξη στο ύφος του ανεπανάληπτου Έλληνα οικουμενικού δημιουργού.
Ο «Λυτρωτής» είναι ελαιογραφία σε ξύλινη επιφάνεια διαστάσεων 45 x 29 εκατοστά, που χρονολογείται στην πενταετία 1590-1595 και απεικονίζει τον Χριστό ως Σωτήρα του κόσμου. Προέρχεται από τη συλλογή του Ισπανού διανοουμένου, πολιτικού, συλλέκτη Χοσέ Σάντσεθ ντε Μουνιαΐν, που το 1967 τον δώρισε στον Πάπα Παύλο ΣΤ΄. Έκτοτε φυλασσόταν στην Αίθουσα των Πρεσβευτών του παπικού διαμερίσματος στο Αποστολικό Παλάτι του Βατικανού, εκεί όπου οι ποντίφικες υποδέχονται επίσημες αντιπροσωπείες και υψηλούς επισκέπτες. Μέχρι που κάποια στιγμή εξαφανίστηκε και επανήλθε -άγνωστό πώς- ως άλλο… έργο. Από τα χρόνια του ’70 μέχρι τώρα δεν είχε μελετηθεί, αλλά πρόσφατα ειδικοί από το Βατικανό διαπίστωσαν «παλίμψηστο» εικόνων, διέκριναν δύο παλαιότερες συνθέσεις του Θεοτοκόπουλου κάτω από την ορατή επιφάνεια. Παραμένει αδιευκρίνιστο πώς, εκτελώντας εντολές τίνος, ο άγνωστος -προφανώς- πλαστογράφος ζωγράφισε πάνω στον πίνακα, καλύπτοντας την αρχική μορφή του Χριστού.
Ό,τι κι αν συνέβη, το έργο αποκαταστάθηκε από ομάδα συντηρητών ειδικών στις αγιογραφίες, με επικεφαλής τον Πάολο Βιολίνι και την Αλεσάντρα Ζαρέλι, που συμμετέχει και στην οργάνωση της έκθεσης. Η σύγκριση με τα τεχνικά χαρακτηριστικά και την όλη εικονογραφική τεχνική του Θεοτοκόπουλου επιβεβαίωσε ότι είναι αυθεντικός και έτσι θα παρουσιαστεί πρώτη φορά δημόσια στην προαναφερόμενη έκθεση, που τελεί υπό την αιγίδα του Ποντίφικα, του Μουσείου του Βατικανού και πανεπιστημιακού ιδρύματος (Universita Degli Studi Suor Orsola Βenincasa).
Tip: Tο δεύτερο έργο του Ελ Γκρέκο είναι τέμπερα με τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης: χρονολογείται στο 1570 και θεωρείται έργο της νεανικής του περιόδου.
Εφημερίδα Απογευματινή
