Μία από τις σημαντικότερες μορφές της ευρωπαϊκής σκέψης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Γιούργκεν Χάμπερμας, έφυγε από τη ζωή το Σάββατο 14 Μαρτίου σε ηλικία 96 ετών. Με το έργο του πάνω στη δημοκρατία, την επικοινωνία, τη δημόσια σφαίρα, το δίκαιο και τη νεωτερικότητα, δεν υπήρξε απλώς ένας κορυφαίος φιλόσοφος: υπήρξε μια σταθερή ηθική και πολιτική συνείδηση της μεταπολεμικής Γερμανίας, ένας διανοούμενος που παρέμεινε παρών στη δημόσια ζωή επί περισσότερες από επτά δεκαετίες. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η απώλειά του κλείνει ένα κεφάλαιο που ξεπερνά τα όρια της ακαδημαϊκής φιλοσοφίας.
Ο Χάμπερμας δεν ήταν μόνο ο θεωρητικός της «επικοινωνιακής δράσης» ούτε μόνο ο πιο αναγνωρίσιμος εκπρόσωπος της δεύτερης γενιάς της λεγόμενης Σχολής της Φρανκφούρτης. Ήταν ένας έντιμος στοχαστής που επέμενε ότι η δημοκρατία δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς λόγο, χωρίς δημόσιο διάλογο, χωρίς τη δύσκολη αλλά αναγκαία διαδικασία της κριτικής αυτοεξέτασης. Και ίσως αυτό να ήταν το πιο επίμονο νήμα όλης της διαδρομής του: η πεποίθηση ότι, ακόμη και μετά τις πιο καταστροφικές ιστορικές εμπειρίες, ο άνθρωπος οφείλει να αναζητά τρόπους να κάνει τον κόσμο έστω και λίγο καλύτερο.
Ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα της πορείας του ήταν η στάση του το 1986, όταν υπερασπίστηκε τη μοναδικότητα του Ολοκαυτώματος έναντι ιστορικών που προσπαθούσαν να το σχετικοποιήσουν. Για τον Χάμπερμας, η συμφιλίωση με το παρελθόν (Vergangenheitsbewältigung) δεν ήταν απλώς μια ηθική υποχρέωση, αλλά το θεμέλιο της δημοκρατικής ταυτότητας της Γερμανίας.
Ο βιογράφος του, Φίλιπ Φελς, περιγράφει έναν άνθρωπο που έφυγε «μελαγχολικός», βλέποντας τον πασιφισμό να υποχωρεί και την ακροδεξιά (AfD) να γιγαντώνεται.
Εφημερίδα Απογευματινή
