Από τον προηγούμενο χρόνο ξεκίνησαν εργασίες σε κομμάτι του δρόμου επί της οδού Ευριπίδου, στην καρδιά της Αθήνας, με σκοπό την αντικατάσταση δικτύων αποχέτευσης, ύδρευσης και την ανάπλαση των πεζοδρομίων.
Τον προηγούμενο μήνα έφεραν στο φως τμήματα αρχαίων κατασκευών, που αναπόφευκτα οδήγησαν στη διακοπή των εργασιών οδοποιίας, προκειμένου να ολοκληρωθεί η αρχαιολογική έρευνα και τεκμηρίωση. Κάτω από την άσφαλτο εντοπίστηκε αρχαίο ψηφιδωτό που ξεχώρισε ανάμεσα στα χώματα και τα ειδικά μηχανήματα των συνεργείων, σε ένα από τα πλέον πολυσύχναστα περάσματα της πόλης. Η αποκάλυψη έρχεται να επιβεβαιώσει εκ νέου ότι κάτω από τα οδοστρώματα όχι μόνο της σύγχρονης Αθήνας, αλλά και ολόκληρης της Αττικής παραμένει ολοζώντανο ένα κομμάτι του πολιτισμού μας, του πλουσιότερου και αρχαιότερου στη Γη.
Μπαίνοντας στη χρονομηχανή, ξεκινάμε από τα νεότερα, τρία χρόνια πριν από τον εντοπισμό του αρχαίου ψηφιδωτού, και διακτινιζόμαστε στην κεντρικότατη
λεωφόρο Βασιλίσσης Ολγας, στη διάρκεια έργων ανάπλασης, οπότε αποκαλύφθηκε αρχαίο συγκρότημα με αυλή και πολλά δωμάτια. Στα βόρεια του Ολυμπιείου, κάτω από πλακόστρωτο του πεζοδρομίου και του ασφαλτοτάπητα, σε ζώνη μήκους 68 και πλάτους 11 μέτρων, βρέθηκε το νότιο τμήμα του ίδιου οικοδομήματος.
«Μικρό χρυσωρυχείο»
- Τρία χρόνια νωρίτερα, το 2020, στην οδό Αιόλου, σε βάθος 1,3 μέτρου κάτω από πεζοδρόμιο, εντοπίστηκε κεφαλή του θεού Ερμή (αρχαϊκού τύπου), που
κειτόταν εκεί για αιώνες. Η εικονογραφία του γλυπτού προσιδιάζει στον τύπο του Ερμού Προπυλαίου του Αλκαμένους και, καθώς βρέθηκε σε καλή κατάσταση, δεδομένης της παλαιότητάς του, αμέσως μεταφέρθηκε σε αποθήκη της Εφορείας Αρχαιοτήτων. Πρόκειται για πρωτότυπο έργο πιθανότατα του τέλους του 4ου ή αρχών 3ου αι π.Χ. Η οδός Αιόλου, γενικότερα, έχει αποδειχθεί «μικρό χρυσωρυχείο»: από ανασκαφές στα ’70s προήλθε απότμημα επιτύμβιας στήλης κλασικών χρόνων, καθώς και επιτύμβια στήλη των πρώιμων ρωμαϊκών χρόνων. - Λίγο πιο μακριά, στο Μετρό του Ελαιώνα, κατά την κατασκευή της Γραμμής 3 αποκαλύφθηκαν τα θεμέλια γέφυρας του 6ου-5ου αι. π.Χ.: είναι η παλαιότερη
που έχει βρεθεί στην Αττική και γεφύρωνε τον αρχαίο Κηφισό. - Κατά την επέκταση, δε, της Γραμμής 3 του Μετρό στον Πειραιά, ανακαλύφθηκε πλήθος ευρημάτων. Ενδεικτικά αναφέρουμε συντηρημένο βοτσαλωτό δάπεδο από αίθουσα συμποσίων στην Πλατεία Δεληγιάννη, ερυθρόμορφα αγγεία με σκηνές από τελετή των Ανθεστηρίων -από το 420 π.Χ.- και ηθμοειδή θήλαστρα, που χρονολογούνται μεταξύ 100- 86 π.Χ. και εντοπίστηκαν στο τμήμα του Μετρό Χαϊδάρι-Πειραιάς.
- Στη Ραφήνα, στις σωστικές ανασκαφές που πραγματοποιούνται από το 2024 μέχρι τώρα, λόγω έργων διευθέτησης ρέματος, βρέθηκε ταφή σε πίθο
της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού (3200-2000 π.Χ.). - Το 2016 στο Φαληρικό Δέλτα ανακαλύφθηκε το νεκροταφείο των «∆εσµωτών του Φαλήρου», µε δεκάδες σκελετούς δεµένους που χρονολογούνται στον 7ο αι. π.Χ. – µέσα στο έτος θα εγκαινιαστεί Μουσείο στη φαληρική Εσπλανάδα προκειµένου να προστατευθούν και να αναδειχθούν.
- Ενα χρόνο νωρίτερα, µια ανάσα µακρύτερα, στη Βουλιαγµένη, αποκαλύφθηκε τµήµα 300 µέτρων αρχαίου αµαξιτού δρόµου, το οποίο, σύµφωνα µε τις
επιστηµονικές εκτιµήσεις, το πιθανότερο είναι να οδηγούσε στον αρχαίο δήµο των Αιξωνίδων Αλών.
Στο ιστορικό κέντρο
Στο Σύνταγµα, κατά τις ανασκαφές του Μετρό, βρέθηκαν τµήµατα ρωµαϊκού λουτρικού συγκροτήµατος και οικίες. Για να… ακριβογραφούµε, η ίδια η κατασκευή του Μετρό αποτέλεσε τη µεγαλύτερη αρχαιολογική ανασκαφή στην ιστορία της Αθήνας: σε έκταση 79.000 τ.µ., έφερε στο φως πάνω από 50.000 αντικείµενα. Στο δε Μοναστηράκι αποκαλύφθηκε η κοίτη του υπόγειου Ηριδανού ποταµού, καθώς και αρχαίες οικίες. Ενώ, ο σταθµός του Αιγάλεω «αποκάλυψε» τµήµα της Ιεράς Οδού.
Στον Κεραµεικό και τη Ρωµαϊκή Αγορά συνεχείς ανακαλύψεις, όπως πηγάδια µε επιγραφές στον Απόλλωνα, τοιχογραφίες και τµήµατα αρχαίων τειχών, ανέδειξαν συγκλονιστικά ευρήµατα, πιστοποιώντας ότι κάτω από τα αττικά οδοστρώµατα υπάρχουν και άλλοι, άγνωστοι µέχρι στιγµής, αναµφίβολα όµως ανεκτίµητοι αρχαϊκοί θησαυροί: το 2013 συµπληρώθηκαν 100 χρόνια ανασκαφής στον Κεραµεικό από το Γερµανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών, στον χώρο που έχει διαµορφωθεί σε αρχαιολογικό πάρκο και καλύπτει έκταση 35.000 τ.µ. Περιλαµβάνει το µεγαλύτερο σωζόµενο τµήµα των αρχαίων αστικών τειχών µε τις δύο πύλες, το ∆ίπυλον και την Ιερά Πύλη, που είναι γνωστές από τις αρχαίες γραπτές πηγές. Τεράστιο χώρο βεβαίως καταλαµβάνουν τα νεκροταφεία, µε σηµαντικότερη όλων την εξαιρετικά σωζόµενη ταφική οδό του 5ου και 4ου αι. π.Χ. που περιλαµβάνει µνηµεία αρχαίας τέχνης, όπως το ταφικό ανάγλυφο του Αθηναίου ιππέα ∆εξίλεω, το περίφηµο ανάγλυφο της Ηγησούς και τον µνηµειώδη µαρµάρινο ταύρο από τον περίβολο του ∆ιονυσίου του Κολλυτέως, ο οποίος έχει αποτελέσει σήµα κατατεθέν
του Κεραµεικού. Αλλά και αττικό αµφορέα, µε τον Ηρακλή που φονεύει τον Κένταυρο Νέσσο, που είχε προηγουµένως επιτεθεί στη ∆ηιάνειρα, ένα από
τα ωραιότερα και πλέον πρώιµα δείγµατα της αττικής µελανόµορφης αγγειογραφίας. Από τα πιο εντυπωσιακά, ο υστεροδαιδαλικός µαρµάρινος κούρος
από την περιοχή της Ιεράς Πύλης, που ανακαλύφθηκε το 2002 και πιθανότατα ανήκει στο εργαστήριο που κατασκεύασε τον σύγχρονο κούρο που σήµερα
βρίσκεται στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.
Από το 1913
Για την ιστορία, ήταν στις 16 Ιουλίου του 1913 όταν το Αρχαιολογικό Συµβούλιο του τότε υπουργείου Εκκλησιαστικών και Εκπαιδεύσεως του Βασιλείου της
Ελλάδος ανέθεσε την περαιτέρω διερεύνηση και µνηµειακή µέριµνα του Κεραµεικού στο Γερµανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών: ερευνητές, ανάµεσα
στους οποίους οι φιλέλληνες Ernst Ziller, Wilhelm Dörpfeld, Alfred Brueckner, Ferdinand Noack, συµµετείχαν στην ανασκαφική έρευνα τις δεκαετίες που
προηγήθηκαν. Οι δε Alfred Brueckner και Ferdinand Noack υπήρξαν οι πρώτοι διευθυντές της ανασκαφής του Ινστιτούτου, µε τις ανασκαφές του Ινστιτούτου να ξεκινούν επίσηµα στις 8 Απριλίου του 1914. Μετά τη διακοπή τους στη διάρκεια των δύο Παγκοσµίων Πολέµων, το Γερµανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο
έλαβε εκ νέου άδεια ανασκαφής από την ελληνική κυβέρνηση.
Οσο για τη Ρωµαϊκή Αγορά, που κατασκευάστηκε το β’ µισό του 1ου αι. π.X., µε σκοπό να µεταφερθούν εκεί από την Aρχαία Aγορά οι εµπορικές δραστηριότητες της πόλης, κατά τις ανασκαφές έχουν βρεθεί σπάνια είδη κεραµικής -µε χαρακτηριστικούς τους αµφορίσκους από τη Μίλητο-, ειδώλια και νοµίσµατα που χρονολογούνται από την ύστερη αρχαιότητα έως τους βυζαντινούς χρόνους. Στη διάρκεια ανασκαφών, που χρονολογούνται στο πολύ πολύ µακρινό… 1843, προκειµένου να ολοκληρωθεί η έρευνα, κατεδαφίστηκε ο ναός του Προφήτη Ηλία (Παναγία των Καταλανών) για να ανακαλυφθεί -εκ νέου- και να υποβληθεί πάλι σε ανασκαφές τον 20ό αιώνα πια.
Kυριακάτικη Απογευματινή
