Ένα θραύσμα παπύρου ηλικίας 2.000 ετών, που βρίσκεται στα αρχεία του Γαλλικού Ινστιτούτου Ανατολικής Αρχαιολογίας στο Κάιρο, έφερε στο φως τριάντα άγνωστους στίχους του Εμπεδοκλή του Ακραγαντινού. Η αποκάλυψη για τον περίφημο αρχαίο Έλληνα πυθαγόρειο φιλόσοφο, από τους σπουδαιότερους αντιπροσώπους της προσωκρατικής ελληνικής φιλοσοφίας που ήταν επίσης φυσικός, μηχανικός, εφευρέτης, ιατρός, μουσικός και βέβαια ποιητής (495-435 π.Χ.), παρέχει στους ερευνητές άμεση πρόσβαση σε ένα εξαιρετικής σημασίας άγνωστο απόσπασμά του – το πρώτο που έρχεται στο φως με τη σφραγίδα του.
Ο ειδικός παπυρολόγος του Πανεπιστημίου της Λιέγης, Νέιθαν Κάρλιγκ, αναγνώρισε στο Γαλλικό Ινστιτούτο Ανατολικής Αρχαιολογίας του Καΐρου (IFAO), τον πάπυρο P. Fouad inv. 218 ως «ένα άγνωστο μέχρι τώρα απόσπασμα του ποιητικού έργου του “Περί φύσεως των όντων”». «Η γνώση μας για τα πονήματά του βασιζόταν αποκλειστικά σε έμμεσες πηγές, όπως κάποια αποσπάσματα, περιλήψεις ή διάσπαρτες αναφορές στα έργα συγγραφέων όπως ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Πλούταρχος. Αλλά ο πάπυρος P. Fouad inv. 218, μας επιτρέπει να διαβάσουμε τον φιλόσοφο στο πρωτότυπο κείμενό του, χωρίς τη μεσολάβηση πηγών που είναι συχνά μερικές ή μεροληπτικές», επισημαίνει ο Κάρλιγκ. Προσθέτοντας ότι «αποσπάσματα από άλλα μέρη του ίδιου κυλίνδρου σώζονται στο Στρασβούργο».
Το κείμενο ασχολείται με τη θεωρία των εκπομπών σωματιδίων και των αισθητηριακών αντιλήψεων, ιδίως της όρασης. Για να κατανοήσουμε τη σημασία μιας τέτοιας ανακάλυψης, οι συγγραφείς προτείνουν μια διαφωτιστική αναλογία: φανταστείτε ότι, σε μερικούς αιώνες, το μόνο που θα είχε απομείνει από τον Βίκτορ Ουγκό θα ήταν αποσπάσματα από τους «Άθλιους» στα σχολικά εγχειρίδια, το μιούζικαλ «Παναγία των Παρισίων» και το πρόγραμμα μιας παράστασης του θεατρικού έργου «Ερνάνη». Η ανακάλυψη μερικών σελίδων από μια πρωτότυπη έκδοση του έργου του Ουγκό θα αποτελούσε τότε ένα σημαντικό γεγονός. Αυτό ακριβώς βιώνουν σήμερα οι ειδικοί μελετητές του Εμπεδοκλή!
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη -συνοδεύεται και από έκδοση βιβλίου υπό τον τίτλο «L’ Empédocle du Caire» (Ο Εμπεδοκλής του Καΐρου) σε επιμέλεια του Κάρλιγκ και επίσης των Αλέν Μαρτέν και Ολιβιέ Πριμαβέσι- ανοίγει νέες προοπτικές για την κατανόηση του έργου του. Πρωτίστως, προσδιορίζει ευκρινώς τη σχέση του με τους προκατόχους και τους διαδόχους του.
Εφημερίδα Απογευματινή
