Ατραξιόν η αναδυομένη από κοχύλι Αφροδίτη

«Έκθεμα του μήνα» στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης το εντυπωσιακό ειδώλιο της θεάς του 300-270 π.Χ.
12:45 - 1 Ιουλίου 2026
Αφροδίτη
Aριστερά η πήλινη Αφροδίτη και δεξιά η «Γέννηση της Αφροδίτης» του Σάντρο Μποτιτσέλι

Όχι ακριβώς από τον αφρό της θάλασσας αλλά από κοχύλι αναδύθηκε μία από τις πιο εντυπωσιακές Αφροδίτες που έχουμε αντικρίσει ποτέ. Η σπάνια και πανάρχαια απεικόνιση της θεάς του έρωτα και της αναγέννησης, που παρουσιάζουμε στην παρούσα φάση, συνιστά την κορυφαία ατραξιόν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης – παρουσιάζεται στο πλαίσιο του πρότζεκτ «Έκθεμα του Μήνα». Το πήλινο ειδώλιο εκτίθεται στη μόνιμη έκθεση «Θεσσαλονίκη, Μακεδονίας Μητρόπολις» και αποτελεί σπάνια παραλλαγή ενός από τους πιο δημοφιλείς εικονογραφικούς τύπους της αρχαιότητας. Προέρχεται από κεραμοσκεπή τάφο που αποκαλύφθηκε το 1969 στο Δυτικό Νεκροταφείο της αρχαίας Θεσσαλονίκης, στη θέση Ραμόνα.

Χρονολογείται ανάμεσα στο 300 και το 270 π.Χ. και αποδίδεται σε τοπικό εργαστήριο κοροπλαστικής. Έχει κατασκευαστεί από λεπτόκοκκο καστανέρυθρο πηλό και στην επιφάνειά του διατηρούνται κατά τόπους ίχνη υπόλευκου επιχρίσματος.

Αν και το κοχύλι δεν περιλαμβάνεται στις αρχαιότερες εκδοχές του μύθου της θεάς, ήδη από την ελληνιστική εποχή εξελίχθηκε σε ένα από τα χαρακτηριστικότερα σύμβολά της. Η μορφή της θελκτικής γυμνής νεαρής που αναδύεται από αυτό από πολύ παλιά συνδέεται με το θαλάσσιο στοιχείο της γέννησής της αλλά και με έννοιες όπως η γονιμότητα και η ομορφιά.

Η διαχρονική δύναμη αυτής της εικόνας αποτυπώνεται και στη μετέπειτα καλλιτεχνική «πορεία» της: από τα ελληνιστικά ειδώλια και τα ρωμαϊκά έργα τέχνης έως τη «Γέννηση της Αφροδίτης», το κλασικό αναγεννησιακό αριστούργημα του Φλωρεντίνου Σάντρο Μποτιτσέλι (1445-1510), η θεά που αναδύεται από τη θάλασσα παραμένει από τις πλέον εμβληματικές μορφές της δυτικής τέχνης.

Παράλληλα, μια και ο λόγος για Αφροδίτη, να υπενθυμίσουμε και την απόλυτη pop εκδοχή της από τον νούμερο ένα εικαστικό δημιουργό του πλανήτη: μέχρι τα τέλη του καλοκαιριού συνεχίζεται η άκρως επιτυχημένη έκθεση «Jeff Koons: Αφροδίτη του Lespugue» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης στην Αθήνα (Μέγαρο Σταθάτου).

Εφημερίδα Απογευματινή