Για δεκαετίες, η σχέση του πολίτη με το κράτος θύμιζε μια ιδιότυπη «ανάκριση», στην οποία ο συναλλασσόμενος ήταν εκ των προτέρων «ύποπτος» μέχρι να αποδείξει την αθωότητά του. Το μέσον για αυτή την καθημερινή ταλαιπωρία δεν ήταν άλλο από το ατελείωτο κυνήγι πιστοποιητικών: χαρτιά για τη φορολογική ενημερότητα, βεβαιώσεις για τους τίτλους σπουδών, αντίγραφα ποινικού μητρώου, χαρτόσημα, σφραγίδες και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς. Το πιο εξωφρενικό; Το Δημόσιο απαιτούσε από τον πολίτη να του προσκομίσει έγγραφα τα οποία το ίδιο είχε εκδώσει και ήδη κατείχε στις βάσεις δεδομένων του.
Η μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία που παρουσίασε ο Κωστής Χατζηδάκης, με την αντικατάσταση 25 βασικών πιστοποιητικών από μία και μόνο υπεύθυνη δήλωση, επιχειρεί να καταφέρει ένα καίριο χτύπημα σε αυτή την τρέλα. Η ουσία αυτής της παρέμβασης συμπυκνώνεται στην αλλαγή του παραδείγματος. Η Ελλάδα επιλέγει να υιοθετήσει το ευρωπαϊκό μοντέλο, που σημαίνει ότι το κράτος εμπιστεύεται τη δήλωση του πολίτη. Αντί να ταλαιπωρεί προκαταβολικά χιλιάδες ανθρώπους, αναλαμβάνει το ίδιο την ευθύνη τής εκ των υστέρων διασταύρωσης και του ελέγχου.
Η γραφειοκρατία στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ μόνο ζήτημα χαμένου χρόνου ή οικονομικού κόστους. Ήταν κυρίως ζήτημα νοοτροπίας. Ήταν ο καθρέφτης μιας θεσμικής υστέρησης που παρέλυε την επιχειρηματικότητα, ακύρωνε την καθημερινή ποιότητα ζωής και καλλιεργούσε το πρόσφορο έδαφος για μικροδιαφθορά. Η απλοποίηση των διαδικασιών και η αντικατάσταση του «χαρτοβασιλείου» από μία απλή υπεύθυνη δήλωση είναι ένα μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση ενός σύγχρονου, λειτουργικού κράτους, που σέβεται και φροντίζει τους πολίτες.
Ο πολίτης θα αισθάνεται πλέον ότι η πολιτεία τον υπολογίζει και θα γνωρίζει ότι η υπεύθυνη δήλωση συνεπάγεται και δική του ευθύνη, καθώς οι έλεγχοι γίνονται εκ των υστέρων. Η κατάργηση της ταλαιπωρίας των πιστοποιητικών συνεπώς συνιστά μια νίκη της κοινής λογικής. Αν η πολιτεία αποδείξει στην πράξη ότι εμπιστεύεται τον πολίτη, τότε και ο πολίτης θα αρχίσει σταδιακά να εμπιστεύεται το κράτος. Και αυτή η αμοιβαία εμπιστοσύνη είναι, εντέλει, η πιο πολύτιμη μεταρρύθμιση από όλες.
