Ηταν 2 Ιανουαρίου, πριν από 36 χρόνια, όταν άφηνε τον κόσµο αυτόν τον επονοµαζόµενο και µάταιο ένας ευπατρίδης της πολιτικής. Στις 2 Ιανουαρίου του 1990 απεβίωνε ο Ευάγγελος Αβέρωφ, κορυφαίος υπουργός των κυβερνήσεων του Κωνσταντίνου Καραµανλή και στα χρόνια της Μεταπολίτευσης ένας από τους αρχηγούς της Νέας ∆ηµοκρατίας.
Πολιτικός µε µακρά εµπειρία και θητεία σε νευραλγικές κυβερνητικές θέσεις και µάλιστα σε κρίσιµες περιόδους (οκτώ χρόνια υπουργός Εξωτερικών, όταν το Κυπριακό κυριαρχούσε στην ελληνική εξωτερική πολιτική, και επτά χρόνια υπουργός Εθνικής Αµυνας, µετά την αποκατάσταση της δηµοκρατίας), λογοτέχνης µε βραβευµένα βιβλία στο εξωτερικό, πολυµεταφρασµένα, καθώς και µε αξιόλογα θεατρικά έργα.
Και επιπλέον αγρότης, παραγωγός ενός εξαιρετικού κρασιού που έχει και αυτό βραβευτεί στο εξωτερικό. Αυτός ήτανο Ευάγγελος Αβέρωφ, που είχε τον τρόπο να αγγίζει την επιτυχία. Αφού, και την ιδιότητα του οικονοµολόγου -που ο ίδιος θεωρούσε τίτλο πολύ βαρύ- θα µπορούσε να διεκδικήσει, καθώς µία φορά που διαγωνίστηκε σε οικονοµικό πεδίο, το σχετικό βιβλίο του πήρε το πρώτο βραβείο, υποσκελίζοντας έτσι ο ίδιος οικονοµολόγους µε περγαµηνές και ακαδηµαϊκή σταδιοδροµία. Πότε συνέβη αυτό; Το 1933, όταν είχε επισηµάνει ότι η προώθηση της συνεργασίας των βαλκανικών χωρών περνά µέσα από τη Βαλκανική
Τελωνειακή Ενωση
Υπό την έννοια αυτή θα µπορούσε να πει κάποιος ότι ο Ευάγγελος Αβέρωφ θα µπορούσε να διεκδικήσει και τη σύλληψη της ιδέας για την Ευρωπαϊκή Ενοποίηση, της οποίας ο σπόρος δεν ήταν άλλος από την τελωνειακή ένωση των χωρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ο ίδιος πίστευε ότι οι πολυποίκιλες και τόσο διαφορετικές από την πολιτική ιδιότητές του τον είχαν βοηθήσει ως διέξοδοι, για να είναι «πολιτικός που στέκεται πάνω από τα προσωπικά του πάθη που µοιραία γεννάει η πολιτική»…
Αντιστασιακή δράση
Ο Eυάγγελος Αβέρωφ-Τοσίτσας ανήκε (τρίτη γενιά) στην οικογένεια του Μετσοβίτη εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Αβέρωφ. Γεννηµένος στις 17 Απριλίου του 1910, ήταν βλάχικης καταγωγής. Σπούδασε Πολιτικές, Οικονοµικές και Νοµικές Επιστήµες στο Πανεπιστήµιο της Λοζάνης -του οποίου υπήρξε και διδάκτωρ- και Αγροτική Οικονοµία στην Ιταλία, κατά τη διάρκεια που ήταν όµηρος εκεί κατά τον Β’ Παγκόσµιο Πόλεµο. Μετέχοντας κατά τη διάρκεια του πολέµου σε οµάδες δολιοφθοράς, είχε ιδρύσει και οργάνωση στη Λάρισα, η οποία κυνηγούσε τους δωσίλογους.
Το 1942 συνελήφθη στη Λάρισα από τα στρατεύµατα Κατοχής για την αντιστασιακή του δράση, αλλά και γιατί αντιστρατεύτηκε µαζί µε άλλους την επιδίωξη σύστασης ανεξάρτητου Ρωµαϊκού Πριγκιπάτου στην περιοχή της Πίνδου. Και τότε µεταφέρθηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Ιταλία, απ’ όπου απέδρασε ένα χρόνο µετά. Παρέµεινε όµως στην Ιταλία ως επικεφαλής ελληνικής αντιστασιακής οργάνωσης, της µυστικής οργάνωσης Θάνατος», που είχε αντικείµενο τη διάσωση και φυγάδευση Ελλήνων και συµµάχων κρατουµένων. Η αντιστασιακή του δράση στη Λάρισα, προκειµένου να παρεµποδιστεί η ίδρυση κράτους Βλάχων, όπως επεδίωκαν οι Ρουµάνοι και οι Ιταλοί, περιγράφεται αλληγορικά στο βραβευµένο µυθιστόρηµά του
«Η φωνή της Γης»
Ο Αβέρωφ είχε αναπτύξει στενούς δεσµούς µε τον αγγλικό παράγοντα. Οι δεσµοί, δε, αυτοί χρονολογούνταν από την εποχή του Πολέµου, πέραν βεβαίως του γεγονότος ότι τα συµφέροντα της οικογένειας Λυκιαρδοπούλου -της οικογένειας της συζύγου του- βρίσκονταν στο Λονδίνο, όπου και τα γραφεία της εφοπλιστικής εταιρείας. Πράγµατι, κατά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας ο Αβέρωφ, όπως προαναφέρθηκε, είχε κατορθώσει να δραπετεύσει από το στρατόπεδο συγκέντρωσης στη Βόρεια Ιταλία.
Τότε, µέσα στις αντιστασιακές του δράσεις ήταν και η ενεργός συµµετοχή του στα σχέδια απελευθέρωσης Αγγλων αιχµαλώτων, η οποία είχε οργανωθεί από το Βατικανό. Γι’ αυτό και παρασηµοφορήθηκε µε βρετανικό παράσηµο, το οποίο όµως, ως αυθεντικός πατριώτης, το επέστρεψε ύστερα από τον απαγχονισµό των Κύπριων αγωνιστών Καραολή και ∆ηµητρίου.
Στο Εθνικής Αµυνας
Με την αποκατάσταση της δηµοκρατίας -για την οποία είχε πρωταγωνιστικό ρόλο όσον αφορά την επάνοδο του Καραµανλή στην Ελλάδα για να αναλάβει τα ηνία της χώρας- στον Αβέρωφ ανατέθηκε από τον Κωνσταντίνο Καραµανλή το ευαίσθητο -για τις συνθήκες της εποχής- υπουργείο Εθνικής Αµυνας, θέση την οποία διατήρησε επί µία επταετία.
Ηταν ακόµη µία επιτυχής επιλογή του Καραµανλή, καθώς ο Αβέρωφ στο υπουργείο αυτό όχι µόνο κατάφερε να αποκαταστήσει το γόητρο των Ενόπλων ∆υνάµεων, τρωθέν από τη δικτατορία, αλλά σε αυτόν ανήκει και η ίδρυση της Εθνικής Πολεµικής Βιοµηχανίας, καθώς και το 5ετές εξοπλιστικό πρόγραµµα 1975-1980, που ενίσχυε σηµαντικά την αποτρεπτική δύναµη του Ελληνικού Στρατού.
Αθεράπευτος λάτρης της ελληνικής γης και της γεωργίας, ασχολήθηκε ενεργά µε την αµπελουργία καλλιεργώντας εγκαταλελειµµένο αµπελώνα στο Μέτσοβο και δηµιουργώντας µία σύγχρονη οικονοποιητική µονάδα που παράγει
εξαιρετικά κρασιά.
Για το ενδιαφέρον του για τη γεωργία ο Αβέρωφ είχε εκµυστηρευτεί στον γράφοντα: «…Αν επιδιδόµουν µόνο στην
πολιτική θα είχα στεγνώσει σαν άνθρωπος. Ευτυχώς πάνε καλά οι γεωργικές µου επιδόσεις. Επιθύµησα λ.χ. να κάνω ένα καλό κρασί από έναν τόπο που είχε εγκαταλειφθεί, στο Μέτσοβο. Και έκανα κρασί το οποίο πήρε το έβδοµο βραβείο, σε διαγωνισµό στο Παρίσι, µεταξύ τριακοσίων άλλων κρασιών. Και τώρα αρχίζει να προκόβει».
Ο Ευάγγελος Αβέρωφ δεν υπήρξε µόνο εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα. Πολυγραφότατος, έχει να παρουσιάσει ένα µεγάλο συγγραφικό έργο, που περιλαµβάνει δοκίµια, ιστορικές αναλύσεις, µυθιστορήµατα, διηγήµατα αλλά
και θεατρικά έργα.
Ενα από τα πιο γνωστά του βιβλία είναι το «Φωτιά και Τσεκούρι», που έχει θέµα τον Εµφύλιο και τα όσα προηγήθηκαν. Περιγράφει µε συνοπτικό τρόπο την πολιτική, διπλωµατική και στρατιωτική ιστορία της Ελλάδας τη δεκαετία του ’40.
Περιγράφει επίσης τα βασικά πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, από τον Πόλεµο µε την Ιταλία στο Αλβανικό Μέτωπο έως τη γερµανική Κατοχή και τον Εµφύλιο και τις τελικές µάχες που δόθηκαν στον Γράµµο και στο Βίτσι.
Κυριακάτικη Απογευματινή
