Από την πρώτη εβδοµάδα του ∆εκεµβρίου άρχισε από τον Πειραιά το ξήλωµα των ηλεκτρικών καλωδίων των τρόλεϊ, καθώς το συγκεκριµένο µέσο θα αντικατασταθεί από ηλεκτρικά λεωφορεία. Είναι µία απόφαση που θυµίζει κάποιες άλλες εποχές, όταν καταργούνταν τα τραµ και ξηλώνονταν οι γραµµές τους, για να επανέλθουν 70 χρόνια µετά.
Ηταν 13 Νοεµβρίου 1953 όταν ο τότε υπουργός ∆ηµοσίων Εργων της κυβέρνησης Παπάγου, Κωνσταντίνος Καραµανλής, συγκαλούσε σύσκεψη στο υπουργείο του -όπου συµµετείχαν και οι υπουργοί Εσωτερικών και Συγκοινωνιών- για να αποφασιστεί η διακοπή της κυκλοφορίας των τραµ στις γραµµές Αµπελοκήπων και Πατησίων. Αξίζει να σηµειωθεί ότι η ανάληψη του χαρτοφυλακίου των ∆ηµοσίων Εργων δεν τον είχε ικανοποιήσει, καθώς είχε αντιληφθεί ότι η τοποθέτησή του στο υπουργείο αυτό είχε γίνει µε εισήγηση του Μαρκεζίνη, ο οποίος ήθελε να διαδεχθεί τον Παπάγο και επεδίωκε στην ουσία να χαντακώσει τον Καραµανλή στο δευτεροκλασάτο -εκείνη την εποχήυπουργείο που του ανέθεσαν.
Το βράδυ λοιπόν της 16ης Νοεµβρίου 1953, και αφού είχε ληφθεί η σχετική απόφαση στη σύσκεψη που προαναφέρθηκε, ο υπουργός ∆ηµοσίων Εργων, Κωνσταντίνος Καραµανλής, παραβρέθηκε ο ίδιος στο ξήλωµα
των γραµµών.
Επιδοκίµαζαν οι πολίτες
Να πώς περιγράφει παραστατικά το σχετικό περιστατικό σε δηµοσίευµά του, που περιέχεται σε έναν από τους τόµους του Αρχείου Κωνσταντίνου Καραµανλή, ο Ιταλός δηµοσιογράφος Στέφανο Τέρα: «Η γνωριµία µου µε τον Καραµανλή έγινε µία νύκτα σε ένα δρόµο που είχε γίνει σχεδόν αδιάβατος από τη µανιακή εργασία των εργατών που ξήλωναν τα σίδερα µιας αγγλικής εταιρείας τροχιοδρόµων, η οποία είχε έδρα την Αθήνα. Σε µήκος περίπου πενήντα µέτρων ο δρόµος φωτιζόταν άπλετα από λάµπες κρεµασµένες στα σύρµατα του τραµ… Ο κόσµος µαζευόταν γύρω κατάπληκτος από τη νυκτερινή αυτή απόπειρα κατά των περιουσιακών στοιχείων της ξένης εταιρείας, η οποία από τα δικαστήρια είχε θεωρηθεί ασύδοτη.
Ηδη µερικοί λαϊκοί τύποι µεταξύ των θεατών, σε ένδειξη επιδοκιµασίας για την ενέργεια αυτή του ελληνικού κράτους, άρχισαν ‘‘να δίνουν και αυτοί ένα χέρι’’ για να βοηθήσουν τους εργάτες. Επιτέλους, µία από τις γραµµές αποσπάστηκε, ανασηκώθηκε θριαµβευτικά ως σύµβολο και µεταφέρθηκε µε δυσκολία στο πεζοδρόµιο. Ενας ψηλός και νεότατος άνδρας έσκυψε και άγγιξε τη σιδηροτροχιά µε το χέρι του. Αναγνώρισα τον Κωνσταντίνο Καραµανλή… Κατόρθωσα
να τον πλησιάσω. Μου είπε ότι η αγγλική Εταιρεία Μεταφορών, ιδιοκτήτρια των σιδηροτροχιών και των γέρικων τραµ, κατόρθωνε ήδη από 20 χρόνια πριν, µε διάφορα νοµότυπα και δικαστικά τεχνάσµατα, να αναβάλλει συνεχώς από χρόνο σε χρόνο την αποµάκρυνση από την κυκλοφορία των παµπάλαιων οχηµάτων, τα οποία παρεµπόδιζαν την ελεύθερη κίνηση στους δρόµους της ελληνικής πρωτεύουσας. “Οπως ξέρετε ίσως”, µου είπε, “στην Ελλάδα ένας οικογενειάρχης, ο οποίος κατορθώνει µέσα σε µια νύκτα να στήσει τέσσερις τοίχους και µία στέγη, δηµιουργεί τετελεσµένο γεγονός και δεν διατρέχει κίνδυνο να του το ξαναγκρεµίσουν εκείνη τη στιγµή.
Κάτι τέτοιο έκανα κι εγώ”, πρόσθεσε µε χαµόγελο, “και µε τον τρόπο αυτό όλοι οι δικηγόροι της Αθήνας δεν θα µπορέσουν να ξανατοποθετήσουν στη θέση της αυτήν τη σιδηροτροχιά”…». Η αγγλική εταιρεία, που δεν συµµορφωνόταν προς τις ειληµµέ-νες υποχρεώσεις της, ήταν η «Πάουερ», η οποία είχε υπογράψει συµφωνία 30 χρόνια πριν µε το Ελληνικό ∆ηµόσιο και συγκεκριµένα το 1925, όταν την Ελλάδα κυβερνούσε η δικτατορία του
Πάγκαλου. Με τη σύµβαση αυτή ανελάµβανε την ηλεκτροδότηση των σιδηροδρόµων και του τραµ της Αθήνας. Ο ίδιος ο Καραµανλής αναφέρει τα εξής για την σύγκρουσή του µε την «Πάουερ»: «Είχα συµφωνήσει µε την εταιρεία Πάουερ -µε την οποίαν είχα έλθει σε σύγκρουση και ως υπουργός Μεταφορών το 1948- όπως εντός ορισµένης προθεσµίας καταργηθούν οι τροχιοδροµικές γραµµές των Λεωφόρων Βασιλίσσης Σοφίας και Πατησίων για την ανακούφιση της κυκλοφορίας. Προς επιτάχυνση του έργου είχα αρχίσει την ανακατασκευή των οδοστρωµάτων, η ολοκλήρωση όµως των οποίων ήταν αδύνατη πριν αφαιρεθούν οι σιδηροτροχιές. Αντιληφθείς τις προθέσεις της εταιρείας, όρισα προθεσµία µιας εβδοµάδας για την πραγµατοποίηση των αρχικώς συµφωνηθέντων. Και επειδή η εταιρεία αρνείτο να συµµορφωθεί, τα µεσάνυκτα της τελευταίας ηµέρας, όταν αποσύρθηκαν και τα τελευταία τραµ, µετέβην και ο ίδιος επικεφαλής συνεργείου και αχρήστευσα τις σιδηροτροχιές, διά της αφαιρέσεως τµήµατος αυτών.
Εννοείται ότι η εταιρεία διαµαρτυρήθηκε εντονότατα, αλλά η κοινή γνώµη χειροκρότησε διότι εκτιµούσε τη χρησιµότητα των έργων, αλλά και διότι αντιπαθούσε ζωηρώς την εταιρεία…».
Θα µπορούσε να πει κάποιος, τόσα χρόνια µετά και αφού σε ορισµένες διαδροµές επανήλθε το τραµ, ότι τελικώς δεν ωφελήθηκε στο µέτρο που αναµενόταν το κυκλοφοριακό της Αθήνας, αν και τις προηγούµενες δεκαετίες δεν ήταν τόσο έντονο όπως σήµερα. Εν πάση περιπτώσει η αποφασιστική εκείνη κίνηση του Κωνσταντίνου Καραµανλή
επιβεβαίωσε τις ηγετικές του ικανότητες, αναδεικνυόµενος ως προς τα πολιτικά του προσόντα στον χώρο της ∆εξιάς. Αποτέλεσµα αυτής της αποφασιστικότητας που τον χαρακτήριζε σε όλες του τις ενέργειες ήταν να ηγηθεί της παράταξης και, εν συνεχεία, της χώρας.
Κυριακάτικη Απογευματινή
