Γιάλτα, η ιστορική συµφωνία των νικητών

Ογδόντα ένα χρόνια µετά την 4η Φεβρουαρίου του 1945, τότε που Βρετανία, ΗΠΑ και Σοβιετική Ενωση µοίρασαν τη Γερµανία του Χίτλερ – Τα παιχνίδια του Ρούζβελτ και η παραχώρηση εδαφών µέχρι τη Μαντζουρία στον Στάλιν
15:30 - 3 Φεβρουαρίου 2026

Η Κριµαία -που σήµερα τελεί υπό την κυριαρχία της Ρωσίας, αλλά θεωρείται από την Ουκρανία προσβολή της εδαφικής της ακεραιότητας- είναι γνωστή και από µία περιώνυµη συνάντηση που έλαβε χώρα εκεί και συγκεκριµένα στην πόλη Γιάλτα, µετά το τέλος του Β’ Παγκοσµίου Πολέµου. Στη σύσκεψη, που πραγµατοποιήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 1945 και που απέβλεπε σε µία συµφωνία µεταξύ των νικητριών δυνάµεων του Πολέµου και, κυρίως, τη διχοτόµηση της ηττηµένης Γερµανίας, µετείχαν ο πρόεδρος των Ηνωµένων Πολιτειών Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης Ιωσήφ Στάλιν.

Βεβαίως, ανεξαρτήτως του αρχικού στόχου της διάσκεψης εκείνης, ο καθένας από τους τρεις ηγέτες είχε και διαφορετικές απόψεις στο µυαλό του για την επιρροή των χωρών τους στα άλλα κράτη. Η Σοβιετική Ενωση είχε στόχο την εδαφική της επέκταση για λόγους ασφαλείας και µε αυτή την προοπτική στο µυαλό του είχε πάει στη ∆ιάσκεψη της Γιάλτας ο Στάλιν. Αυτή η προοπτική, από την άλλη πλευρά, ανησυχούσε τον Τσόρτσιλ και δεν επιθυµούσε να ισχυροποιηθεί η Σοβιετική Ενωση µε τις επεκτατικές τάσεις. Ο Ρούζβελτ, εκπρόσωπος µιας χώρας που ήταν µακριά από την Ευρώπη, αλλά στις βλέψεις της ως υπερδύναµης ήταν να αποτελεί έναν τύπο παγκόσµιου χωροφύλακα, ήθελε τη φιλία της Σοβιετικής Ενωσης, ποβλέποντας στη δυνατότητα συγκρότησης ενός Οργανισµού -του Οργανισµού Ηνωµένων Εθνών- µε την προοπτική να έχει παρεµβατικό ρόλο και να αποσοβεί παγκόσµιες συγκρούσεις, όπως αυτές στις οποίες είχαν εµπλακεί τα κράτη, δύο φορές στον 20ό αιώνα.

Η κατ’ αρχήν Συµφωνία µεταξύ των τριών ηγετών αφορούσε τη σύσταση µιας Επιτροπής, η οποία θα ήλεγχε τη Γερµανία. Αυτό σήµαινε τη δηµιουργία ζωνών ελέγχου που θα αναλάµβαναν από µία οι τρεις νικήτριες δυνάµεις. Παρ’ όλ’ αυτά, επειδή οι τρεις έκριναν ότι έπρεπε να συµµετάσχει στον έλεγχο αυτόν και η Γαλλία, αποφασίστηκε -κατόπιν επιµονής των Σοβιετικών που επιθυµούσαν να ελέγχουν τον µεγαλύτερο τοµέα της Γερµανίας- οι Γάλλοι να ελέγχουν τις εδαφικές ζώνες για τις οποίες υπεύθυνοι ήταν οι Αµερικανοί και οι Αγγλοι.

Τελικώς -και παρά τη δυσφορία του Τσόρτσιλ- ο Στάλιν κατάφερε να διατηρήσει η Σοβιετική Ενωση την κυριαρχία της στην Πολωνία. Και όχι µόνο στην Πολωνία, αλλά και στο µεγαλύτερο µέρος της Γερµανίας, αλλά και στη Μαντζουρία! Οι σχετικές εκτιµήσεις είναι ότι ο Ρούζβελτ έκανε αυτές βόµβα, που ρίχτηκε τρεις µέρες πριν µπει η Σοβιετική Ενωση στον Πόλεµο στον Ειρηνικό, στην ουσία απέβλεπε να στείλει σε όλον τον κόσµο το µήνυµα ότι η πρώτη ναυτική και αεροπορική δύναµη διέθετε αποκλειστικά αυτή ένα τροµερό όπλο µαζικής καταστροφής. ∆εν χωρεί αµφιβολία ότι η ∆ιάσκεψη της Γιάλτας και, όπως λένε οι ιστορικοί, οι υποχωρήσεις του Ρούζβελτ προς τον Στάλιν δηµιούργησαν τις συνθήκες επιρροής των Μεγάλων ∆υνάµεων στον κόσµο και κυρίως της κοµµουνιστικής επιρροής σε αρκετά κράτη που θεωρήθηκαν δορυφόροι της Σοβιετικής Ενωσης. Συνθήκες που εξέλιπαν µε την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης 45 χρόνια µετά τη Γιάλτα και την ιστορικά σηµειολογική πτώση του Τείχους του Βερολίνου που χώριζε τη Γερµανία στην κοµµουνιστική Ανατολική και τη ∆υτική.

Ο Αµερικανός δηµοσιολόγος Ουόλτερ Λίπµαν, στο βιβλίο του «Ο Ψυχρός Πόλεµος, µία µελέτη της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ», αναφέρει σχετικά µε την Γιάλτα: «Οι Βρετανοί και οι Αµερικανοί δεν µπορούσαν να αποδεχθούν τη µόνιµη διαίρεση της ευρωπαϊκής ηπείρου σύµφωνα µε τις γραµµές της Γιάλτας. ∆εν µπορούσαν αν αποδεχθούν µία τέτοια διευθέτηση στην οποία η Πολωνία, η Τσεχοσλοβακία, η Γιουγκοσλαβία, η Ουγγαρία, η Ρουµανία και η Βουλγαρία θα έχαναν κάθε ανεξαρτησία και θα ενσωµατώνονταν ως σοβιετικές δηµοκρατίες στην ΕΣΣ∆. Καταλάβαιναν ότι αν τα σύνορα του σοβιετικού συστήµατος εξετείνοντο προς τη ∆ύση ή τη µισή Γερµανία και τη µισή Αυστρία, τότε όχι µόνο η Γερµανία και η Αυστρία, αλλά και η ∆υτική Ευρώπη θα µπορούσε να πέσει µέσα στη ρωσική σφαίρα επιρροής και να κυριαρχηθεί από τη Σοβιετική Ενωση».

Kυριακάτικη Απογευματινή