H ταινία του Σµαραγδή για τον Καποδίστρια υπήρξε η αφορµή για τη διατύπωση ποικίλων απόψεων ως προς την κινηµατογραφική απόδοση της προσωπικότητας
του πρώτου Ελληνα Κυβερνήτη, αλλά και ως προς το αν έγινε µία αγιογραφία του ή σηµειώθηκαν και ιστορικά λάθη. Σε µία συνέντευξή του στη free press εφηµερίδα «Lifo», ο ιστορικός και οµότιµος καθηγητής Χρήστος Λούκος, που έχει γράψει ένα βιβλίο για τον Καποδίστρια µε τίτλο «Μία απόπειρα ιστορικής βιογραφίας», παρατηρεί -µάλλον σωστά- ότι στην Ελλάδα υπάρχει ιστορική άγνοια και αυτό φαίνεται από τα χιλιάδες εισιτήρια που έκοψε η συγκεκριµένη
ταινία. Κατά τον Λούκο, ο Καποδίστριας, που είχε αρνητικά στοιχεία αλλά και πολύ θετικά, ήταν σπουδαίος και δεν χρειαζόταν την αγιογραφία της συγκεκριµένης ταινίας.
Ο Αµερικανός γιατρός και φιλέλληνας Σάµιουελ Γκρίντλεϊ Χάου, ο οποίος παρακολούθησε από κοντά τον ελληνικό απελευθερωτικό αγώνα, στο βιβλίο του «Ιστορική σκιαγραφία της Ελληνικής Επανάστασης» αναφερόµενος στον Καποδίστρια γράφει ότι, όταν έφτασε στο Ναύπλιο στις 19 Ιανουαρίου 1828, έγινε
δεκτός µε µεγάλο ενθουσιασµό και έλαβε αµέσως δραστικά µέτρα που ήταν και σωτήρια. Ανανέωσε το Σύνταγµα. Και έδωσε µεγαλύτερη δύναµη στην εκτελεστική εξουσία. ∆ιόρισε τον Σπυρίδωνα Τρικούπη υπουργό των Εξωτερικών. Τον Πετρόµπεη Μαυροµιχάλη υπουργό των Στρατιωτικών. Τον Ανδρέα Ζαΐµη υπουργό Εσωτερικών και τον Γεώργιο Κουντουριώτη των Οικονοµικών. Οπως επισηµαίνει ο Χάου, οι στρατιωτικοί, οι προεστοί και οι νησιώτες αντιπροσωπεύονταν από αυτά τα πρόσωπα…
Ενας άλλος ξένος ο οποίος έχει ασχοληθεί µε την ελληνική ιστορία, ο Αγγλος Ντέιβιντ Μπριούερ, αναφερόµενος στον Καποδίστρια τον περιγράφει ως άνθρωπο µε αντιθέσεις. Προς τα έξω ήταν ο ήρεµος και εκλεπτυσµένος διπλωµάτης, αλλά ως άνθρωπος ήταν τελείως διαφορετικός. Ο Μπριούερ επιβεβαιώνει άλλους για τον
ασκητικό χαρακτήρα του Καποδίστρια, την ασθενική φύση, αλλά και την αποφασιστικότητά του, παρά την προσήνεια και τη µειλιχιότητά του.
Ενας παιδικός φίλος του Καποδίστρια, ο ∆ηµήτρης Αρλιώτης, που έχει γράψει και αυτός µία βιογραφία του, τον περιγράφει σαν µία φύση εξαιρετικά ευγενική και λεπτή, προικισµένο µε σπάνια ψυχικά χαρίσµατα, µε χαρακτήρα σοβαρό και ανδροπρεπή, ευαίσθητο και θερµό συµπαραστάτη στον κάθε ανθρώπινο πόνο.
Και πράγµατι χρειαζόταν η αποφασιστικότητα του Καποδίστρια -αν όχι και σιδερένια πυγµή- αν αναλογιστεί κάποιος σε ποια άθλια κατάσταση βρήκε την Ελλάδα. Θα έπρεπε παραδείγµατος χάριν να γίνουν οχυρωµατικά έργα, να ανεγερθούν σχολεία και να διεξαγάγει συγχρόνως διαπραγµατεύσεις µε τις τότε Μεγάλες ∆υνάµεις, που ήταν η Αγγλία, η Γαλλία και η Ρωσία, και βεβαίως να επιλυθεί και το πολιτειακό µε την ενθρόνιση βασιλιά. Ολα τα πέτυχε χωρίς να προλάβει να απολαύσει τους καρπούς των προσπαθειών του, καθώς τρία χρόνια µετά την άφιξή του στην Ελλάδα δολοφονήθηκε στο Ναύπλιο έξω από την Εκκλησία του Αγίου
Σπυρίδωνα, καθώς έµπαινε να παρακολουθήσει την κυριακάτικη λειτουργία. Τον Καποδίστρια τον καθοδηγούσε η εδραία πεποίθησή του ότι «δεν ζει ο άνθρωπος, ζει το έργο του».
Ο πανεπιστηµιακός και ιστορικός Αλέξανδρος ∆εσποτόπουλος, στις «Μελέτες Πολιτικής Ιστορίας» που έχει γράψει, αναφέρει ότι η κατάσταση που βρήκε ο Καποδίστριας όταν έφτασε στην Ελλάδα ήταν δεινή. Ο Κιουταχής κατείχε σχεδόν ολόκληρη τη Στερεά Ελλάδα, που κινδύνευε να παραµείνει στην κυριαρχία των Τούρκων. Οι εκθέσεις που υπέβαλαν στον Καποδίστρια οι υπουργοί της προσωρινής κυβέρνησης παρείχαν σαφή εικόνα των ερειπίων σε δηµόσια και ιδιωτική ζωή…
Μία άλλη πανεπιστηµιακή προσωπικότητα, που είχε µελετήσει σε βάθος τον Καποδίστρια και το έργο του, η Ελένη Κούκκου, έχει γράψει ότι ολόκληρη η δραµατική ζωή του Καποδίστρια και το τεράστιο έργο του αποτελούν µία ευθεία γραµµή, χωρίς τεθλασµένες, µία πορεία αδιάκοπης εθνικής προσφοράς, χωρίς διακυµάνσεις, µία πορεία θυσίας χωρίς όρια, που τερµατίστηκε στα σκαλοπάτια του ναού του Αγίου Σπυρίδωνα στο Ναύπλιο.
Η δηµοκρατικότητα του Καποδίστρια και το βαθύ περί δικαίου αίσθηµά του αποδεικνύεται από ένα σχετικό παράδειγµα που αναφέρει η Ελένη Κούκκου. Τον Σεπτέµβριο του 1818, στο Συνέδριο του Ααχεν, ο Καποδίστριας υπήρξε από τις εξέχουσες φυσιογνωµίες. Και αγωνίστηκε να πείσει τους αντιπροσώπους των µεγάλων κρατών να συζητήσουν τα φλέγοντα θέµατα των µικρότερων ή δευτερευόντων, όπως τα αποκαλούσαν, κρατών, όπως ήταν η Ισπανία και η Ιταλία, να συµφωνήσουν στην αποχώρηση των στρατευµάτων κατοχής από τη Γαλλία και στον περιορισµό των οικονοµικών απαιτήσεων των νικητών. «Ολη η δραστηριότητα της ρωσικής αντιπροσωπείας», αναφέρει η Κούκκου, «οφειλόταν στις συντονισµένες προσπάθειες του Καποδίστρια να εφαρµόσει τις φιλελεύθερες αρχές του
∆ιαφωτισµού και να µεταδώσει την αγάπη του προς την Ελλάδα και στους ξένους διπλωµάτες, πράγµα που τον έφερνε πάντοτε αντιµέτωπο µε τον µισελληνισµό και την εχθρότητα του Μέτερνιχ» (σ.σ. Αυστριακός διπλωµάτης, υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας και µετέπειτα καγκελάριος, που αντιπαθούσε τον φιλελευθερισµό και τις εθνικές εξεγέρσεις των λαών για την ανάκτηση της ελευθερίας τους από τον ξένο ζυγό).
Ο ∆εσποτόπουλος στη µελέτη του για τον Καποδίστρια παρατηρεί ότι το ελληνικό κράτος µε τις διπλωµατικές ενέργειες του Καποδίστρια εξασφάλισε το απαραίτητο ελάχιστο γεωπολιτικό βάρος για την ύπαρξή του. Και καταλήγει: «∆ηµοκρατικός πολιτικός, τολµηρός κοινωνικός αναµορφωτής, δεν πρόφτασε να ολοκληρώσει τα σχέδιά του για τη δηµιουργία προτύπου κράτους, πρωτοποριακού για την εποχή του… Πρόφτασε όµως να συµβάλει πολλαπλά και αποφασιστικά στην ίδρυση του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους».
Και όπως έγραψε ο Σπυρίδων Τρικούπης, «ουδενός η καρδιά ήτο ελληνικωτέρα…».
Κυριακάτικη Απογευματινή
