Ηταν 8 Μαρτίου 1970 όταν γινόταν στην Κύπρο η πρώτη απόπειρα δολοφονίας του Εθνάρχη Μακαρίου Γ’, που αποτέλεσε προφανώς και το προανάκρουσμα των όσων τραγικών έμελλε να συμβούν τρία χρόνια αργότερα στη μαρτυρική Μεγαλόνησο από το δικτατορικό καθεστώς των Αθηνών και τα οποία οδήγησαν και στην τουρκική εισβολή. Οπως περιγράφονται στην ιστοσελίδα της Εκκλησίας της Κύπρου με τα ιστορικά γεγονότα:
«Στις 8 Μαρτίου 1970, ημέρα Κυριακή, ήταν η ημέρα του 13ου ετήσιου μνημοσύνου του Γρηγόρη Αυξεντίου στον Μαχαιρά, χοροστατούντος του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’. Λίγο μετά τις 7 το πρωί, αμέσως μετά την απογείωσή του από το προαύλιο της Αρχιεπισκοπής, στη Λευκωσία, το ελικόπτερο, το οποίο θα μετέφερε τον Πρόεδρο Μακάριο στη Μονή Μαχαιρά, δέχθηκε πυρά από αυτόματα όπλα. Ο χειριστής του ελικοπτέρου, ταγματάρχης Πυροβολικού Ζαχαρίας Παπαδογιάννης, τραυματίστηκε σοβαρά, αλλά κατάφερε να προσγειώσει το αεροσκάφος επιτυχώς. Εντέλει ο Μακάριος μετέβη στον Μαχαιρά οδικώς, επιτελώντας, παρά την τραγικότητα των στιγμών, το χρέος προς τον Σταυραετό. Το βράδυ της ίδιας μέρας ο Εθνάρχης τόνισε, μεταξύ άλλων, σε ραδιοτηλεοπτικό διάγγελμά του: “Αισθάνομαι οδύνην βαθυτάτην διότι ευρέθησαν Ελληνες Κύπριοι, ενεργούντες αυτοβούλως ή ως όργανα άλλων, οι οποίοι […] έρριψαν εναντίον μου σφαίρας δολοφονικάς. Θα συνεχίσω το έργον μου με γνώμονα και οδηγόν το χρέος προς τον μάρτυρα Κυπριακόν λαόν, ανταποδίδοντας ολοκληρωτικώς και παντοιοτρόπως την υπό του λαού προς εμέ εκφρασθείσαν μέχρι τούδε εμπιστοσύνην, μηδέποτε ορρωδών και μηδέποτε λιποψυχών. Υπέρ του λαού εμαυτόν τίθημι και εις την δημιουργίαν καλυτέρου δι’ αυτόν μέλλοντος θα αναλώσω την ζωήν μου […]”. Επρόκειτο για την πρώτη από τις τρεις απόπειρες δολοφονίας κατά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ’. Ως γνωστόν, η τρίτη ακολουθήθηκε από την Τουρκική Εισβολή…».
Ενα από τα κύρια άρθρα, που δημοσιεύθηκε σε κυπριακή εφημερίδα και περιλαμβάνεται στην ιστοσελίδα «Ορθοδοξία News Agency», ανέφερε σχετικά με την απόπειρα κατά του Μακαρίου:
«Αι δολοφονικαί σφαίραι, αι οποίαι ερρίφθησαν κατά του Προέδρου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, δεν έπληξαν ούτε τον υλικόν ούτε τον ηθικόν στόχον των. Θεία Προνοία ηστόχησαν. […] Υλικός στόχος των δολοφόνων ήτο η ζωή του Μακαρίου. Ευτυχώς αι σφαίραι ηστόχησαν. Ηθικός στόχος ήτο η θέλησις του λαού, την οποίαν εξέφραζε και εκφράζει ο Μακάριος. Διότι μετά τον φόνον οι εγκληματίαι θα επροχώρουν εις τον βιασμόν της λαϊκής θελήσεως».
Για την απόπειρα αυτή οι τότε έρευνες των κυπριακών αρχών είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι δράστες ήταν τέσσερις τον αριθμό. Είχαν βασιστεί και σε αναφορές αυτοπτών μαρτύρων ότι τους είδαν να φεύγουν μετά την απόπειρα από σχολείο που βρισκόταν απέναντι από την Αρχιεπισκοπή. Τα όπλα με τα οποία είχε γίνει η απόπειρα -και που ήταν δύο τουφέκια και ένα οπλοπολυβόλο- είχαν βρεθεί στην ταράτσα της Σεβερείου Βιβλιοθήκης, όπου τα είχαν αφήσει οι δράστες.
Η κυπριακή Δικαιοσύνη, που ανέλαβε την υπόθεση, είχε απαγγείλει κατηγορίες σε τέσσερα πρόσωπα. Και οι ανακρίσεις είχαν καταλήξει και στο πρόσωπο του Πολύκαρπου Γιωρκάτζη, ο οποίος είχε θεωρηθεί εμπνευστής της δολοφονίας του Μακαρίου και μάλιστα είχε διατελέσει και συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου. Η κατηγορία κατά του Γιωρκάτζη, που οδηγήθηκε τελικά στο δικαστήριο, ήταν ότι κατείχε όπλα και εκρηκτικές ύλες, που είχαν βρεθεί στο διαμέρισμά του, χωρίς την απαιτούμενη άδεια του υπουργικού συμβουλίου.
Οπως αναφέρθηκε πιο πάνω, η απόπειρα εκείνη του 1970 υπήρξε το πρώτο δείγμα της τακτικής της χούντας των Αθηνών κατά του Μακαρίου, ο οποίος υποπτευόταν τις εναντίον του διαθέσεις των Ελλήνων δικτατόρων. Μάλιστα στις 5 Ιουλίου 1974, τρία χρόνια μετά, ο Μακάριος είχε δώσει συνέντευξη Τύπου, η οποία είχε απαγορευθεί βεβαίως από το δικτατορικό καθεστώς να μεταδοθεί στην Ελλάδα, αλλά τη μετέδωσαν τα ξένα ΜΜΕ. Με τη συνέντευξη εκείνη ήθελε να επιβεβαιώσει ότι τρεις μέρες πριν είχε αποστείλει στον τότε πρόεδρο, Φαίδωνα Γκιζίκη, επιστολή στην οποία κατηγορούσε τους Ελληνες αξιωματικούς, που υπηρετούσαν στην Εθνοφρουρά της Κύπρου, ότι απέβλεπαν -σε συνεργασία με την ΕΟΚΑ Β’- στην ανατροπή της κυβέρνησής του, προκειμένου να εγκαθιδρύσουν καθεστώς δικτατορίας. Και ζητούσε να απομακρυνθούν οι αξιωματικοί αυτοί.
Δέκα μέρες αργότερα, η χούντα του Ιωαννίδη έκανε πραξικόπημα στην Κύπρο, βομβαρδίζοντας μάλιστα το προεδρικό μέγαρο, αλλά ο Μακάριος κατόρθωσε να διασωθεί με τη βοήθεια των Αγγλων.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
