∆εύτε λάβετε φως εκ του ανεσπέρου φωτός και δοξάσατε Χριστόν τον αναστάντα εκ νεκρών». Αυτή είναι η πρόσκληση που απευθύνει ο ιερέας στους πιστούς τα µεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου, προκειµένου να λάβουν το φως της Αναστάσεως, το Άγιο Φως, λίγο πριν αναγγείλει ότι ο Χριστός Ανέστη και ηχήσει ο χαρµόσυνος ήχος από τις καµπάνες. Και οι πιστοί, απερχόµενοι από την Εκκλησία, σαν µία µεγάλη ποµπή αναµµένων κεριών, κατευθύνονται προς το σπίτι τους για να κάνουν µε τη φλόγα του κεριού στο κατώφλι της πόρτας το νοητό σηµείο του Σταυρού, και να αφήσουν το σηµάδι της καπνιάς, το σηµάδι του Σταυρού, µέχρι το επόµενο Πάσχα. Ενα σηµάδι προστασίας που έχει αφήσει το αναστάσιµο Φως.
Το Αγιο Φως είναι τελετουργικό της Ορθόδοξης Εκκλησίας µε τη συµβολική σηµασία της Ανάστασης του Θεανθρώπου. Ανάβει στον Ναό της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυµα από τον εκεί Ελληνορθόδοξο Πατριάρχη, µε θαυµατουργό, όπως πιστεύεται, τρόπο µέσα στον Πανάγιο Τάφο. Εφέτος, βεβαίως, πολύς λόγος έχει γίνει για τον τρόπο έλευσής του στην Ελλάδα από τον Πανάγιο Τάφο, εξ αιτίας των αιµατηρών γεγονότων στη Μέση Ανατολή.
Το Αγιο Φως αρχικώς ερχόταν στην Ελλάδα µε πλοίο. Πράγµα το οποίο σήµαινε ότι οι πιστοί το ελάµβαναν µετά την Ανάσταση. Οµως το 1988, µε σοσιαλιστική κυβέρνηση -κι αυτό έχει τη σηµασία του, καθώς ο σοσιαλισµός υποτίθεται ότι δεν είναι και φανατικός οπαδός της θρησκείας- ελήφθη απόφαση να µεταφέρεται το αναστάσιµο Φως µε αεροπλάνο στην Αθήνα, αµέσως µετά την Αφή του στον Πανάγιο Τάφο.
Κάτι ιστορικά ενδιαφέρον είναι ότι η ιδέα να γίνεται υποδοχή του Αναστάσιµου Φωτός µε τιµές αρχηγού κράτους ανήκει στον τότε Πρόεδρο της ∆ηµοκρατίας, Χρήστο Σαρτζετάκη. Ηταν και αυτή η ιδέα αποτέλεσµα της γνωστής όσο και αυστηρής προσήλωσης του Σαρτζετάκη στους τύπους και στα πρωτόκολλα. Πάντως η συγκεκριµένη διαδικασία κατέστησε δυνατή και τη µεταφορά του Αγίου Φωτός σε όλη την Επικράτεια, έτσι ώστε κατά την ώρα της Ανάστασης να βρίσκεται το Φως σε όλους τους ναούς της χώρας.
Η πρωτοτυπία είναι αµιγώς ελληνική, δεδοµένου ότι τις διαδικασίες αυτές µεταφοράς δεν τις ακολουθεί κανένα άλλο ορθόδοξου θρησκεύµατος κράτος. Πάντως ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου είχε διατυπώσει αντίθετη άποψη σχετικά µε την απόδοση τιµών αρχηγού κράτους στο Αγιο Φως, κατά τη σχετική υποδοχή του, µε το επιχείρηµα ότι «το Αγιο Φως δεν αποτελεί µία εξουσία τεταγµένη να εξυπηρετεί µεταπτωτικές καταστάσεις…».
Πολιτική αντιπαράθεση
Οπως όλα τα πράγµατα στην Ελλάδα, ακόµη και τα πιο ανώδυνα, γίνονται αντικείµενο πολιτικής αντιπαράθεσης, ασφαλώς δεν θα µπορούσε να εξαιρεθεί και το Αγιο Φως από αυτού του είδους την ελληνική παράδοση. Αντικείµενο αντιπαράθεσης είναι βασικώς η µεταφορά του Φωτός στην Ελλάδα. Ιδιαίτερα δε οι αντιρρήσεις διατυπώνονται από τους αριστερούς, που εξ ιδεολογικής παραδόσεως και καταβολών έχουν δυσανεξία µε τα θέµατα της θρησκείας.
Τέτοιο παράδειγµα αριστερής αντίδρασης είχαµε από την πρώτη αριστερή κυβέρνηση, του ΣΥΡΙΖΑ το 2015, όταν ο Νίκος Φίλης αρνούνταν να δεχθεί να γίνεται η υποδοχή του Αγίου Φωτός µε τιµές αρχηγού κράτους. Μάλιστα, κάποιοι συνάδελφοι οµοϊδεάτες του Νίκου Φίλη στον ΣΥΡΙΖΑ είχαν θέσει θέµα για το κόστος µεταφοράς του Αγίου Φωτός…
Οι αριστερές επιθέσεις των βουλευτών τής για πρώτη φορά Αριστεράς συνεχίστηκαν και τα επόµενα χρόνια, καθώς βασιζόµενοι στην κριτική για τη µεταφορά του Αναστάσιµου Φωτός είχαν σχολιάσει ότι η Αφή του συνιστά «ψευδοθαύµα». Για το σχόλιό τους αυτό είχαν δεχτεί αρνητικά πυρά από µερίδα του Τύπου. Των αριστερών είχε προηγηθεί ο τότε βουλευτής του Ποταµιού, Νίκος ∆ήµου, που είχε αποχωρήσει από το κόµµα λέγοντας -αναφερόµενος στο Αγιο Φως- ότι πρόκειται για ειδωλολατρικό σύµβολο! Για να τονίσει δε την αντίθεσή του είχε αναφέρει και τα εξής: «Οσο πλησιάζει το Πάσχα και σκέπτοµαι πως πάλι θα ξοδέψουµε χρήµατα για να φέρουµε το (δήθεν) Αγιο Φως και να το υποδεχθούµε µε τιµές αρχηγού κράτους, γίνοµαι εµµανής αντικληρικός».
Το τελετουργικό
Για την ιστορία, να αναφέρουµε ότι η τελετή της Αφής του Αγίου Φωτός γίνεται το µεσηµέρι του Μεγάλου Σαββάτου. Το τελετουργικό περιλαµβάνει τα εξής στάδια:
Κατ’ αρχάς σφραγίζεται µε µαλακό κερί η θύρα του ιερού Κουβουκλίου, µέσα στο οποίο λαµβάνει χώρα το άναµµα του Αγίου Φωτός. Η σφράγιση γίνεται για να ανταποκρίνεται η παράδοση στο απόσπασµα του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου για το σφράγισµα του Τάφου, που λέει «σφραγίσαντες τον λίθον, µετά της κουστωδίας…».
Σε δεύτερη φάση ξεσφραγίζεται η θύρα του Κουβουκλίου και εισάγεται και τοποθετείται το σβηστό καντήλι µέσα στον Πανάγιο Τάφο. Την τοποθέτηση την κάνει ο Σκευοφύλακας µαζί µε τον ηγούµενο του Ναού της Αναστάσεως. Ακολουθεί το άναµµα του καντηλιού από τον Πατριάρχη.
Η επόµενη φάση του τελετουργικού της Αφής απαιτεί τη λιτάνευση από τον Πατριάρχη Ιεροσολύµων και τους αρχιερείς. Η λιτανεία γίνεται µε την περιδιάβαση τρεις φορές γύρω απ’ το ιερό Κουβούκλιο.
Εν συνεχεία ο Ελληνορθόδοξος Πατριάρχης Ιεροσολύµων λαµβάνει τους σβηστούς πυρσούς και εισέρχεται µαζί µε τον Πατριάρχη των Αρµενίων στο Ιερό Κουβούκλιο. Ολα τα κανδήλια είναι σβηστά και τίποτα δεν είναι αναµµένο στον Ιερό Ναό αλλά και στον Πανάγιο Τάφο. Ο Πατριάρχης εισέρχεται στο εσωτερικό του Παναγίου Τάφου, ενώ ο Πατριάρχης των Αρµενίων παραµένει στον προθάλαµο. Ο Ελληνορθόδοξος Πατριάρχης προσεύχεται για τον αγιασµό του Αγίου Φωτός και έπειτα το λαµβάνει από το αναµµένο καντήλι.
Η διανοµή του Αγίου Φωτός γίνεται από δύο οπές του Κουβουκλίου. Από τη δεξιά οπή το µοιράζει ο Ορθόδοξος Πατριάρχης, κρατώντας στα χέρια του δύο αναµµένες δεσµίδες αποτελούµενες από 33 κεριά, και από την αριστερή ο Αρµένιος ιερέας.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
