Τον θρυλικό «αρχάγγελο της Κρήτης», τον Νίκο Ξυλούρη ή αλλιώς Ψαρονίκο, υποδύεται φέτος στο θέατρο «Ηβη», υπό τους ήχους της λύρας, ο Αιµιλιανός Σταµατάκης, σε σκηνοθεσία Νικορέστη Χανιωτάκη, σε µια παράσταση που συνδυάζει ζωντανή µουσική, αδηµοσίευτες φωτογραφίες, πολύτιµα ηχητικά ντοκουµέντα και αφήγηση.
Στο επίκεντρο της αφήγησης βρίσκονται η πορεία του από τα Ανώγεια και την Κρήτη της Κατοχής µέχρι τις µπουάτ της Αθήνας και το αποκορύφωµα της δηµόσιας παρουσίας του, που ταυτίστηκε µε τον αγώνα, την αξιοπρέπεια και την ελπίδα µιας ολόκληρης εποχής.
Ο γνωστός ηθοποιός, µιλώντας σήµερα στην «Κυριακάτικη Α», αναφέρεται στον ρόλο αυτόν, που όπως όλα δείχνουν αποτελεί σταθµό στην καλλιτεχνική του πορεία, τονίζοντας πως δεν έχει στόχο να γίνει ο Ξυλούρης, παρά µόνο να αφηγηθεί την ιστορία αυτού του υπέροχου ανθρώπου.
Πώς ήρθε η πρόταση να ερµηνεύσεις τον Νίκο Ξυλούρη;
Ηρθε τον περασµένο Μάιο. Με πήρε τηλέφωνο ο Νικορέστης και µου είπε ότι σκέφτεται να κάνει µια παράσταση
για τον Ξυλούρη. Του είπα ότι είναι φοβερή ιδέα, αλλά αυτός µου απάντησε ότι θέλει να υποδυθώ εγώ τον µεγάλο
αυτόν καλλιτέχνη. Μου έσκασε σαν χαστούκι αυτό… Αµέσως ένιωσα την τεράστια ευθύνη, ο Ξυλούρης είναι ένας
τιτάνας της µουσικής.
Αναρωτήθηκες αν µπορείς να τα καταφέρεις;
Οχι, εµείς οι ηθοποιοί έχουµε πάντα µέθοδο και τρόπο να προσεγγίσουµε κάτι, γιατί όταν σε πιστέψει ένας σκηνοθέτης λες «γιατί όχι;». Τίποτα δεν πρέπει να µας φοβίζει,γιατί όλα είναι µέρος µιας καλλιτεχνικής έκφρασης. ∆εν µπορώ και δεν θέλω να γίνω ο Ξυλούρης, µόνο προσπαθώ να φτάσω την ιδέα του.
Ποια είναι η ιδέα του;
Η ιδέα του Ξυλούρη είναι ότι όχι µόνο υπήρξε ένας άνθρωπος µε τεράστιο καλλιτεχνικό εκτόπισµα, αλλά ότι στη
ζωή του είχε µια στάση απέναντι στα πράγµατα που αποτελεί παράδειγµα για όλους µας. Εχει να κάνει µε το ήθος
του απέναντι στη ζωή, πέρα από τις καλλιτεχνικές επιλογές του και την αισθητική του.
Πώς νιώθεις µέσα σε αυτόν τον ρόλο;
Νιώθω ότι είναι ένα ταξίδι από το οποίο µαθαίνω συνέχεια, προσπαθώντας να πλησιάσω όλο και περισσότερο τους
ανθρώπους. Μπορεί αυτό να ακούγεται λίγο χριστιανικό, θρησκευτικό, αλλά νοµίζω πως έτσι είναι η δουλειά µας.
Κάθε µέρα προσπαθούµε να πλησιάσουµε όλο και περισσότερο αυτό που ερµηνεύουµε. Είναι ένα ταξίδι επί σκηνής που δεν σταµατάει. Τονίζω ότι για µένα δεν είναι στόχος να γίνω Ξυλούρης, παρά µόνο να αφηγηθώ την ιστορία αυτού του ανθρώπου. Αισθάνοµαι ότι αφηγούµαι µια ιστορία την οποία αξίζει τον κόπο να µάθει ο κόσµος.
Ο κόσµος συγκινείται;
Οσοι έχουν ζήσει όλα όσα λέει το έργο, τραγουδούν όλοι µαζί. Οσοι δεν τα ξέρουν, εντυπωσιάζονται και κλαίνε.
Ταυτίζονται. Γιατί στην παράσταση δεν υπάρχει τίποτα από τη φαντασία µας. Ο,τι ακούγεται είναι πραγµατικό,
έτσι όπως ακριβώς συνέβη. Εχουµε αντλήσει όλες τις πληροφορίες από τους ανθρώπους που έζησαν κοντά του.
Πώς αποτυπώνεται η Κρήτη στο έργο;
Ο Ψαρονίκος ήταν ένας άνθρωπος κοµµένος στα δύο. Τα πρώτα του χρόνια είχαν να κάνουν πολύ µε την Κρήτη και
το παραδοσιακό, κρητικό τραγούδι, αλλά µετά ήρθε στην Αθήνα και άρχισε να τραγουδάει πιο έντεχνα τραγούδια
από κάποιους µεγάλους συνθέτες. Αλλά πάντα, ακόµα και µέσα από τα έντεχνα τραγούδια, ο τρόπος του είχε να κάνει µε την κρητική λύρα.
Τι σηµαίνει αυτό;
Οταν µαθαίνεις ένα όργανο τόσο καλά και παίζεις όλη σου τη ζωή, επηρεάζεσαι βαθιά. Ο τρόπος µε τον οποίο ακούγεται ο ήχος της λύρας είναι ο τρόπος µε τον οποίο ο τραγουδιστής µιµείται αισθητικά και κάνει τα γυρίσµατά του
στη φωνή. Η φωνή του στα τραγούδια είναι ο τρόπος µε τον οποίο ακούµε την κρητική λύρα. Γίνονται ένα ο Ξυλούρης, η Κρήτη και η λύρα.
Ποιο στοιχείο της προσωπικότητας του Ξυλούρη σε µαγεύει περισσότερο;
Είχε έναν τρόπο να τραγουδά, που είχε να κάνει πολύ µε την αίσθηση της ελευθερίας την οποία ήθελε να αισθάνεται. Και αυτό ακριβώς ήταν το στοιχείο που αγάπησε πολύ και ο κόσµος σε αυτόν. Ενώ εκείνος είχε τα χαρακτηριστικά ενός Κρητικού που τραγουδάει θέλοντας να αισθάνεται ελεύθερος, σε αυτή την έκφραση πολύς κόσµος είδε
και τον πολιτικό εαυτό του. Αυτό παρέσυρε τον κόσµο µαζί του. Γιατί οι άνθρωποι αισθάνονταν λίγο καταπιεσµένοι εκείνη την περίοδο. Ταυτίστηκαν µε τον ψυχισµό του, όταν εκείνος τραγουδούσε. Ενώ ο Ξυλούρης δεν ήταν πολιτικοποιηµένος. ∆εν ήθελε να ανήκει κάπου. Ελεγε βέβαια ότι είναι βενιζελικός.
Κυριακάτικη Απογευματινή
