Λαχταρώ την ηµέρα που θα µπορέσω να επιστρέψω στο σπίτι µου» δηλώνει στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» ο Φαρίντ Μιρµπαγκερί (Farid Mirbagheri), καθηγητής ∆ιεθνών Σχέσεων στη Λευκωσία, ο οποίος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα του, λίγο µετά την ανατροπή της δυναστείας των Παχλαβί
-το 1979- και την επικράτηση των µουλάδων. Ο διακεκριµένος καθηγητής αποτυπώνει τις κακουχίες των συµπολιτών του, υπό την πίεση του θεοκρατικού καθεστώτος, τονίζοντας πως η µόνη ελπίδα για την ανατροπή του είναι η εξωτερική παρέµβαση των ΗΠΑ, ενώ δεν διστάζει να µιλήσει για τον τρόπο που οι µυστικές υπηρεσίες του Ιράν καταδιώκουν τους πολέµιους του κράτους, όπου και αν αυτοί βρίσκονται.
Πώς θα περιγράφατε το Ιράν πριν από την επανάσταση του 1979 και το Ιράν του σήµερα, µετά τις εξεγέρσεις;
Το Ιράν ήταν µια ταχέως εκσυγχρονιζόµενη χώρα στο εσωτερικό και διεθνώς. Το επίπεδο αλφαβητισµού, η οικονοµική ανάπτυξη, η διεθνής ένταξη, όλα πήγαιναν
εξαιρετικά καλά. Μετά την επανάσταση, ωστόσο, όλα αντιστράφηκαν. Η οικονοµία επιδεινώθηκε, οι κοινωνικές ελευθερίες αφαιρέθηκαν και η χώρα ενεπλάκη σε
έναν πόλεµο που ξεκίνησε στο Ιράκ. Γεγονότα, όπως η σύλληψη Αµερικανών οµήρων στο Ιράν και η στήριξη οµάδων όπως η «Χεζµπολάχ», την οποία και ίδρυσε το
Ιράν προκειµένου να προκαλεί προβλήµατα στο εξωτερικό, αποµόνωσαν τη χώρα και οδήγησαν στην επιβολή κυρώσεων από τη διεθνή κοινότητα. Τυπικά οι κοινωνικές ελευθερίες υφίσταντο, δεν υπήρχε όµως απολύτως καµία πολιτική ελευθερία. Οι Ιρανοί επαναστάτησαν, αλλά οι αρχές της χώρας κατέπνιξαν την εξέγερση. Στην πιο πρόσφατη εξέγερση, σύµφωνα µε τους «Times», πάνω από 16.500 άτοµα σκοτώθηκαν, 8.000 τυφλώθηκαν και πάνω από 330.000 τραυµατίστηκαν.
Ποια θεωρείτε ότι είναι η βασική διαφορά ανάµεσα στις προηγούµενες εξεγέρσεις και την τελευταία;
Στο παρελθόν, οι άνθρωποι δεν ήταν ενωµένοι γύρω από µια ηγετική φυσιογνωµία. Υπήρχαν ανταγωνιστικές παρατάξεις, αλλά τώρα φαίνεται ότι όλοι είναι ενωµένοι γύρω από το πρόσωπο του πρίγκιπα Ρεζά. Είναι συνολικά αποδεκτός. ∆εν υπάρχει άλλο πρόσωπο στο οποίο να αναφέρεται ο κόσµος. Επιπλέον υπάρχει µεγάλη πιθανότητα οι ΗΠΑ να σπεύσουν σε βοήθεια του ιρανικού λαού. Ο πρόεδρος Τραµπ το έχει πει ανοιχτά, αν και δεν το έχει κάνει. Ωστόσο οι κινήσεις των αµερικανικών δυνάµεων στην περιοχή ενισχύουν το σενάριο µια επικείµενης επίθεσης.
Εκτιµάτε ότι ένα νέο αµερικανικό χτύπηµα θα είναι και το τελικό;
Επί προεδρίας Οµπάµα είχε ξεσπάσει η Πράσινη Επανάσταση. Την ίδια περίοδο είχαµε εξέγερση στην Αίγυπτο, µε τον Μουµπάρακ να εγκαταλείπει τη χώρα.
Τότε ο Οµπάµα δηµοσίως ζητούσε την παραίτησή του, παρόλο που δεν είχε καµία δικαιοδοσία να απαιτήσει την εκδίωξη ενός προέδρου µιας άλλης κυρίαρχης χώρας. Και το έκανε αυτό τρεις φορές, επειδή 200.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ταχρίρ, στο Κάιρο, για 18 ηµέρες. Στον αντίποδα, εκατοµµύρια άνθρωποι βγήκαν στους δρόµους του Ιράν και της Τεχεράνης τότε και δέχτηκαν τα πυρά των αρχών. Ο πρόεδρος Οµπάµα έκανε ακριβώς το αντίθετο απ’ ό,τι έκανε
προς την Αίγυπτο, δηλώνοντας ότι ήθελε να σφίξει τα χέρια της ιρανικής κυβέρνησης. Υπάρχει αυτή η πικρή ανάµνηση στη συλλογική µνήµη των Ιρανών. Ο πρόεδρος Τραµπ το γνωρίζει πολύ καλά αυτό και κρατάει τον λόγο του.
Θεωρείτε ότι ένα στρατιωτικό πλήγµα θα ήταν αρκετό για να ανατρέψει το καθεστώς;
Η παρέµβαση πρέπει να είναι πολύπλευρη. ∆εν υπάρχει καµία προσδοκία ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Χαµενεΐ, θα εξουδετερωθεί µαζί µε άλλα ανώτερα στελέχη. Εκατοµµύρια άνθρωποι κατέβηκαν στους δρόµους της Τεχεράνης και παρόλο που αυτό σταµάτησε, η δυναµική δεν χάθηκε. Αν συνοδεύεται από ένα στρατιωτικό πλήγµα, µια επίθεση στον κυβερνοχώρο και µε ψυχολογικό πόλεµο, τότε πιστεύω πως το καθεστώς µπορεί να ανατραπεί.
Η επιστροφή σε µια προεπαναστατική κατάσταση, µε επικεφαλής τον Ρεζά Παχλαβί, θα ήταν ο ενδεδειγµένος τρόπος για να προχωρήσει το
Ιράν στη νέα εποχή;
Κατά κάποιον τρόπο οι Ιρανοί ανακτούν τώρα την εθνική τους ταυτότητα. Την επιζητούν και η µοναρχία είναι ο αρχαιότερος θεσµός στο Ιράν. Σε µεγάλο βαθµό
είναι συνυφασµένη µε την εθνική τους ταυτότητα. Θα πρέπει να υπάρξει συνταγµατική µοναρχία, αλλά µε κοινοβουλευτική δηµοκρατία, όπου ο µονάρχης δεν θα
παρεµβαίνει στην πολιτική της χώρας.
Μήπως η ∆ύση αντιµετωπίζει το Ιράν µέσα από το δικό της αξιακό πρίσµα;
Οι Αµερικανοί προσπάθησαν να το κάνουν αυτό στο Ιράκ και απέτυχαν. Το Ιράν όµως είναι διαφορετικό. Οι δηµοκρατικές αρχές µπορούν να εφαρµοστούν. Το Ιράν
ήταν πάντα µια ενωµένη χώρα µέσα από χιλιάδες χρόνια ιστορίας. Ο κόσµος έχει βιώσει το πολιτικό Ισλάµ και όλη τη δικτατορία στην πιο βίαιη µορφή της. Ο νέος
µορφωµένος πληθυσµός διψά για µια ελεύθερη δηµοκρατική κυβέρνηση, αν και του αρέσει ο συµβολισµός της µοναρχίας.
∆εχτήκατε απειλές από το καθεστώς, εντός ή εκτός του Ιράν;
∆έχτηκα ένα τηλεφώνηµα από το Ιράν, από ανθρώπους που γνώριζα. Εχουν πολιτικές απόψεις που διαφέρουν πολύ από τις δικές µου και τάσσονται υπέρ του καθεστώτος. Μου είπαν « γεια σου, πώς είσαι; Ξέρεις, σε υπολογίζουµε ως έναν από τους δικούς µας». Μου το είπαν απλά για να ξέρω ότι µε παρακολουθούν. Στο
παρελθόν, σε συνοµιλία µε έναν υποστηρικτή του καθεστώτος, µου είπε πως η διαφορά ανάµεσα σε έναν αντικαθεστωτικό και έναν υποστηρικτή είναι ότι µόλις ακουστεί ο ήχος όπλου και οι σφαίρες αρχίζουν να σφυρίζουν, ο αντικαθεστωτικός καταφεύγει στην ασφάλεια του σπιτιού του, ενώ ο υποστηρικτής βγαίνει
στους δρόµους χωρίς δεύτερη σκέψη. Οι νέοι του Ιράν ορθώνουν το ανάστηµά τους στις σφαίρες για να ακουστούν οι φωνές τους και οι ιδέες δεν πεθαίνουν,
είναι αλεξίσφαιρες.
Κυριακάτικη Απογευματινή- Γιάννης Μούτσιος
