«Ηαναθεώρηση δεν είναι στοίχημα μιας κυβέρνησης, αλλά όλου του Κοινοβουλίου», τονίζει στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» ο πρώην υπουργός και καθηγητής Νομικής στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, Ευριπίδης Στυλιανίδης, με αφορμή την εκκίνηση της συζήτησης για τις αλλαγές στο Σύνταγμα.
Για το άρθρο 86 ο κ. Στυλιανίδης παρατηρεί ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές. «∆εν πρέπει να προσχωρήσουμε σε έναν συνταγματικό λαϊκισμό», τονίζει, ενώ αναφέρεται στην πρότασή του για μια νέα διάταξη 5Β που εναρμονίζει το Σύνταγμά μας με τη Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Ποιες αλλαγές θεωρείτε ως πιο κρίσιμες και σε ποια άρθρα εκτιμάτε ότι είναι αναγκαία η σύγκλιση των πολιτικών δυνάμεων;
Οταν αναθεωρούμε το Σύνταγμα, δεν αλλάζουμε έναν κοινό νόμο. Αναμορφώνουμε τον Καταστατικό Χάρτη της χώρας. Αυτό συντελείται δύσκολα, διότι προαπαιτεί τη συναίνεση δύο Βουλών, της Προτείνουσας και της Αναθεωρητικής, με μία απόλυτη και μία ενισχυμένη πλειοψηφία και τη μεσολάβηση εκλογών που ισχυροποιούν τη δημοκρατική νομιμοποίηση του Συντάγματος, έναντι μιας παράλληλης εξίσου ισχυρής και έντονα παρεμβατικής διεθνούς και ευρωπαϊκής έννομης τάξης. Η παγκοσμιοποίηση επιδιώκει την κλωνοποίηση των εθνικών πολιτισμών και των πολιτειακών μοντέλων (McDonaldnisation).
Αρα, ένα εθνικό Σύνταγμα έχει διπλή αποστολή. Από τη μία να προστατέψει τον αξιακό κώδικα μιας εθνικής πολιτιστικής ταυτότητας και από την άλλη να παρακολουθήσει τις διεθνείς εξελίξεις, προκειμένου να μην οδηγηθούμε σε θραύση του θεσμικού πλαισίου ή διεθνή απομόνωση. Ως άρθρα τέτοιου χαρακτήρα με σχετικά επείγουσα την ανάγκη αλλαγής ή θέσπισής τους θα ανέφερα ενδεικτικά το άρθρο 16 για το σπάσιμο του κρατικού μονοπωλίου στην Ανώτατη Εκπαίδευση, καθώς και μία νέα διάταξη 5Β για τη σωστή εφαρμογή της Α.Ι. σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Σαφώς θα μπορούν να συζητηθούν και πολλά άλλα θέματα που αφορούν τη ∆ικαιοσύνη και τους θεσμούς, τη λειτουργία του κράτους, την αναβάθμιση του Κοινοβουλίου, τη βελτίωση της διοίκησης, το περιβάλλον κ.λπ. ∆εν θέλω όμως να προκαταλάβω ούτε την εσωτερική ούτε τη δημόσια διαβούλευση.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι θα αναλάβετε ρόλο στη διαδικασία. Πώς πρέπει να κινηθεί η Ν.∆. στη συζήτηση και στην προοπτική της αναθεώρησης; Και πώς αξιολογείτε τη μέχρι στιγμής στάση της αντιπολίτευσης;
Η Νέα ∆ημοκρατία πιστεύω ότι στην πρώτη φάση πρέπει να ακούσει τις απόψεις των βουλευτών και των στελεχών της και στη συνέχεια να μπει με ανοιχτό και συναινετικό πνεύμα στη συζήτηση με άλλους φορείς και κόμματα.
Στόχος μας πρέπει να είναι να αρθούμε πάνω από τις τρέχουσες διαχειριστικές συγκρούσεις και τις μικροκομματικές αντιπαραθέσεις και να λειτουργήσουμε ως αρχιτέκτονες της πολιτείας του μέλλοντος. Αυτό όμως εξαρτάται και από την αντιπολίτευση. Ξέρετε, στην πολιτική τα κόμματα λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία, το υψηλό επίπεδο κατεβαίνει και το χαμηλό ανεβαίνει, ώσπου να συναντηθούν. Το στοίχημα είναι μπροστά μας και είναι κοινό. Το 2019 ως πρόεδρος επιτροπής, μαζί με όλους τους συναδέλφους, καταφέραμε, ξεκινώντας από 49 διαφωνίες, να φτάσουμε σε 9 σημαντικές συμφωνίες που λειτουργούν επιτυχώς στην πράξη. Ελπίζω να τα καταφέρουμε και τώρα, αν συνειδητοποιήσουμε ότι η αναθεώρηση δεν είναι στοίχημα μιας κυβέρνησης, αλλά όλου του Κοινοβουλίου.
Πώς η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενταχθεί στη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση και προς ποια κατεύθυνση;
Είναι αναγκαίο να επιτευχθεί αυτό για να προλάβουμε το μέλλον. Εχω δημόσια καταθέσει τη σχετική πρόταση με μια νέα διάταξη 5Β, που εναρμονίζει το Σύνταγμά μας με τη Σύμβαση-Πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την τεχνητή νοημοσύνη, τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Η διάταξη αυτή θα λειτουργήσει ως γέφυρα με τη διεθνή έννομη τάξη και θα συμπληρώσει το άρθρο 5Α που θεσπίσαμε το 2001 μαζί με τον Β. Βενιζέλο, για την ισότητα στην πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας.
Υπάρχει ευρεία δημόσια συζήτηση για τις θεσμικές εγγυήσεις του Συντάγματος. Σε ποια κατεύθυνση θεωρείτε ότι θα μπορούσε να κινηθεί η αλλαγή στο άρθρο 86;
Στο 86 οι ισορροπίες είναι λεπτές. ∆εν πρέπει να προσχωρήσουμε σε έναν συνταγματικό λαϊκισμό. Πρέπει να ισορροπήσουμε ανάμεσα στην ατιμωρησία των πολιτικών που οδηγεί στην αλαζονεία της εξουσίας και στην απόλυτη τιμωρητικότητα που οδηγεί στην ποινικοποίηση της πολιτικής και στην απαξίωση της δημοκρατίας. Επίσης η ∆ικαιοσύνη σαφώς πρέπει να έχει θωρακισμένη την ανεξαρτησία της, χωρίς όμως να καθίσταται απολύτως αυτεξούσια. Οπως η Βουλή και η κυβέρνηση λογοδοτούν στον λαό από τον οποίο εκλέγονται και ελέγχονται από τη ∆ικαιοσύνη όποτε χρειάζεται, έτσι και η ∆ικαιοσύνη πρέπει να αξιολογείται και να λογοδοτεί και σε κάποια άλλη εξουσία. Αυτό το επιβάλλει η αρχή των ελέγχων και των ισορροπιών που αποτελεί τη βάση του δημοκρατικού πολιτεύματος. ∆εν θέλω όμως να συνεχίσω, διότι δεν θέλω να προκαταλάβω με τις προσωπικές μου θέσεις τον διάλογο που τώρα ξεκινά.
Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς άσκησαν εκ νέου κριτική στην κυβέρνηση. Θεωρείτε ότι θα μπορούσε να συγκροτηθεί ένα δημιουργικό κλίμα συζήτησης με τους πρώην πρωθυπουργούς, τόσο στο πλαίσιο της αναθεώρησης αλλά και εν μέσω ενός περιβάλλοντος ραγδαίων διεθνών εξελίξεων;
Η δημοκρατία εμπεριέχει τον διάλογο και ο διάλογος βασίζεται στη διαφωνία. Το στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε ως παράταξη είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία των προηγούμενων ηγετών μας. Να ακούσουμε την κριτική φωνή τους και να προσπαθήσουμε να συνθέσουμε λύσεις για τα προβλήματα, προτάσεις για το Σύνταγμα και πολιτικές για την Ελλάδα. Την ευθύνη της τελικής απόφασης έχει σαφώς η σημερινή ηγεσία που ευρισκόμενη στην κορυφή του βουνού έχει μεγαλύτερη ορατότητα των εξελίξεων από εμάς που βλέπουμε μόνο την πλαγιά μας. Αλλά εκτός από την ορατότητα, στις σωστές αποφάσεις μπορούν σίγουρα να συμβάλουν η γνώση της ιστορίας, η εμπειρία παλιότερων χειρισμών, η μελέτη των αντιπάλων και κάθε τρίτη ψύχραιμη ματιά που μπορεί να προσεγγίζει το διεθνές περιβάλλον από άλλη οπτική γωνία.
Κυριακάτική Απογευματινή
