Ήταν 10 Απριλίου του 1826, Σάββατο του Λαζάρου προς Κυριακή των Βαΐων, όταν ο κλοιός του Ιμπραήμ και του Κιουταχή στένευε επικίνδυνα. Η πείνα είχε αποστεώσει τους πολιορκημένους Μεσολογγίτες, οι οποίοι φτάνοντας στα όρια της ανθρώπινης αντοχής έτρωγαν ψοφίμια, ποντίκια ή ακόμα και πτώματα, για να χορτάσουν την πείνα τους. Υπ’ αυτές τις φρικιαστικές συνθήκες, οι αρχηγοί των πολιορκημένων πήραν την ιστορική απόφαση να επιχειρήσουν την ηρωική έξοδο από τα τείχη της πόλης.
Κοντεύουν δύο αιώνες από αυτήν τη θρυλική Έξοδο του Μεσολογγίου, που συμβολίζει τον ηρωισμό, την αυταπάρνηση και τη θυσία για την ελευθερία. Με αφορμή την έκδοση του επετειακού προγράμματος για τη συμπλήρωση 200 ετών, ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας Δαμασκηνός αναδεικνύει το πνευματικό και ιστορικό μήνυμα της επετείου, που ενώνει το χθες με το σήμερα, και μιλάει στην «Α» με συγκίνηση για την τέλεση, για πρώτη φορά, Θείας Λειτουργίας στον τόπο του μαρτυρίου, τον Κήπο των Ηρώων.
«Η Έξοδος δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική πράξη απελπισίας, αλλά μια συνειδητή επιλογή μαρτυρίου. Οι πολιορκημένοι Μεσολογγίτες, εξαντλημένοι από την πείνα και τις κακουχίες, δεν παρέδωσαν μόνο τα σώματά τους, αλλά προσέφεραν την ύπαρξή τους ολόκληρη στον αγώνα της ελευθερίας. Πριν εξέλθουν, προσευχήθηκαν, κοινώνησαν, έκαναν το σημείο του σταυρού. Αυτό προσδίδει στην Έξοδο χαρακτήρα λειτουργικής πράξης. Η Εκκλησία αναγνωρίζει σε αυτήν τη θυσία το φρόνημα των μαρτύρων, την πίστη στην Ανάσταση και την ακλόνητη βεβαιότητα ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος, αλλά πέρασμα προς το φως», εξηγεί στην «Απογευματινή» ο κ. Δαμασκηνός, ενώ αναφορικά με τον τίτλο «Έξοδος στο φως…» που δόθηκε στο πρόγραμμα, ο Μητροπολίτης τονίζει πως αυτές οι τρεις λέξεις συμπυκνώνουν ολόκληρη τη θεολογική και ιστορική διάσταση της επετείου.
«Η Έξοδος ήταν πορεία μέσα από το σκοτάδι προς το φως της ελευθερίας. Το Μεσολόγγι δεν ανήκει στο παρελθόν· είναι παρόν, είναι συνείδηση, είναι φως που φωτίζει και σήμερα τον δρόμο μας. Το φως αυτό, όμως, δεν κατακτάται χωρίς θυσία. Γι’ αυτό και ο τίτλος λειτουργεί ως κάλεσμα ευθύνης: να αναρωτηθούμε ποια είναι η δική μας “Έξοδος” στη σύγχρονη εποχή», λέει. Ο ίδιος μιλώντας για τις λατρευτικές εκδηλώσεις αναφέρεται στην έλευση της εφεστίου ιεράς εικόνος της Παναγίας «Άξιον Εστί» από το Άγιον Όρος, που συνιστά μοναδικό εκκλησιαστικό γεγονός, και στην τέλεση της πρώτης στην ιστορία Θείας Λειτουργίας στον Κήπο των Ηρώων, στον τόπο της ύψιστης θυσίας, ως πράξη ευχαριστίας, μνήμης και προσευχής. «Ο πολιτισμός έχει τη δύναμη να μιλά στην καρδιά. Μέσα από τη μουσική, το θέατρο, τη χορωδία, τον λόγο και την εικαστική έκφραση, η ιστορία αποκτά πρόσωπο και φωνή», μας τονίζει για τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, ενώ επισημαίνει την τεράστια επιστημονική και εκπαιδευτική διάσταση του προγράμματος: «Η μνήμη χωρίς γνώση κινδυνεύει να αποδυναμωθεί. Η Έξοδος δεν πρέπει να γίνει απλώς ένα σχολικό κεφάλαιο, αλλά βίωμα αξιών: ελευθερίας, συλλογικής ευθύνης και πίστης».
Στη σύγχρονη εποχή
Ο κ. Δαμασκηνός, αναδεικνύοντας με μοναδικό τρόπο την Έξοδο του Μεσολογγίου όχι ως επετειακό γεγονός αλλά ως διαρκές μέτρο πίστης, ελευθερίας και συλλογικής συνείδησης, επισημαίνει: «Η Έξοδος του Μεσολογγίου δεν είναι μια ηρωική αφήγηση που ανήκει στο παρελθόν. Είναι κραυγή ζωντανή. Είναι φλόγα που δεν έσβησε ποτέ. Είναι το σημείο όπου η ιστορία συναντά την πίστη και η ανθρώπινη αδυναμία μεταμορφώνεται σε υπέρβαση. Εκεί, μέσα στη νύχτα της πείνας και της απόγνωσης, γεννήθηκε φως. Και αυτό το φως δεν φωτίζει μόνο τον 19ο αιώνα· φωτίζει και τον δικό μας καιρό». Συνεχίζοντας, αναλύει το μήνυμα της Εξόδου στη σύγχρονη εποχή καθώς η θυσία πριν από 200 χρόνια αποτελεί παράδειγμα ζωής και σήμερα: «Σήμερα, δύο αιώνες μετά, το Μεσολόγγι μάς καλεί ξανά σε Έξοδο. Όχι με όπλα, αλλά με συνείδηση. Όχι με αίμα, αλλά με ευθύνη. Μας καλεί να εξέλθουμε από την αδιαφορία, τον ατομισμό, τη λήθη των αξιών. Να επαναπροσδιορίσουμε τι σημαίνει ελευθερία, τι σημαίνει θυσία, τι σημαίνει να ανήκεις σε έναν λαό που δεν έμαθε να ζει γονατισμένος. Η Εκκλησία δεν στέκεται απλός θεατής της ιστορίας. Στέκεται μάρτυρας και συνοδοιπόρος. Με το επετειακό έτος 2026 δεν επιδιώκουμε να συγκινήσουμε πρόσκαιρα, αλλά να αφυπνίσουμε βαθιά. Να μετατρέψουμε τη μνήμη σε πνευματική δύναμη, την ιστορία σε παιδεία και την πίστη σε πράξη ζωής. Η Έξοδος δεν είναι μνημείο· είναι δρόμος. Αν ξεχάσουμε το Μεσολόγγι, θα ξεχάσουμε ποιοι είμαστε. Αν το θυμόμαστε μόνο επετειακά, θα το αδικήσουμε. Αν όμως το βιώσουμε ως στάση ζωής, τότε θα δικαιώσουμε τη θυσία εκείνων που προτίμησαν τον θάνατο από την ατίμωση και άνοιξαν με το αίμα τους τον δρόμο της ελευθερίας. Το φως της Εξόδου μάς καλεί. Και σήμερα, όπως και τότε, δεν αρκεί να το θαυμάζουμε. Οφείλουμε να βαδίσουμε προς αυτό. Με πίστη. Με ενότητα. Με θάρρος. Γιατί μόνο όποιος τολμά την Έξοδο αξιώνεται το φως».
Eφημερίδα Απογευματινή
