«Η Κύπρος είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και κάθε απειλή εναντίον της αφορά τη συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης», δηλώνει στην «Κυριακάτικη Απογευματινή» ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, αναλύοντας τον αντίκτυπο των πολεμικών επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή. «Σε τέτοιες συνθήκες, ένα λάθος υπολογισμού ή μια αλυσιδωτή αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση», εκτιμά ο πρώην υπουργός Εξωτερικών και πρώην Ευρωπαίος επίτροπος, τονίζοντας πως η χώρα μας πρέπει να κινηθεί με στρατηγική ψυχραιμία και συνέπεια, να διατηρήσει ισχυρές συμμαχίες, να ενισχύσει την αποτρεπτική της αξιοπιστία και, ταυτόχρονα, να στηρίξει τον διάλογο και τη διπλωματία ως βασικά εργαλεία σταθερότητας.
Ποιες είναι, κατά την άποψή σας, οι στοχεύσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στην επιχείρηση κατά του Ιράν;
Οι στοχεύσεις φαίνεται να κινούνται σε τρία βασικά επίπεδα: Πρώτον, στην ανάσχεση της στρατιωτικής και πυρηνικής δυναμικής του Ιράν, η οποία θεωρείται από τη Δύση και το Ισραήλ ως στρατηγική απειλή για την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Δεύτερον, στον περιορισμό της επιρροής που ασκεί η Τεχεράνη μέσω δικτύων συμμάχων και παραστρατιωτικών οργανώσεων σε διάφορα μέτωπα της περιοχής. Τρίτον, στην αποκατάσταση μιας ισορροπίας αποτροπής, με το μήνυμα ότι η αλλαγή των συσχετισμών ισχύος μέσω στρατιωτικής πίεσης δεν θα γίνει αποδεκτή. Ωστόσο, χωρίς μια σαφή πολιτική προοπτική αποκλιμάκωσης, ακόμα και μια επιτυχία στο στρατιωτικό επίπεδο μπορεί να αποδειχθεί πρόσκαιρη.
Υπάρχει ο κίνδυνος η ένταση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν να μετατραπεί σε θερμή σύγκρουση ευρύτερων διαστάσεων;
Ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και δεν πρέπει να υποτιμάται. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ήδη σε ένα περιβάλλον πολλαπλών εντάσεων και εύθραυστων ισορροπιών. Σε τέτοιες συνθήκες, ένα λάθος υπολογισμού ή μια αλυσιδωτή αντίδραση μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη αποσταθεροποίηση. Μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές συνέπειες όχι μόνο για την ασφάλεια της περιοχής, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία, ιδίως σε ό,τι αφορά την ενέργεια και τις θαλάσσιες μεταφορές. Γι’ αυτό και η αποτροπή της κλιμάκωσης απαιτεί υπεύθυνη πολιτική ηγεσία και επαναφορά της διπλωματίας στο προσκήνιο.
Ποιοι θα μπορούσαν να θεωρηθούν «κερδισμένοι» και ποιος θα είναι ο ρόλος της Τουρκίας;
Σε τέτοιες κρίσεις δεν υπάρχουν πραγματικοί «κερδισμένοι». Υπάρχουν, όμως, δρώντες που επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη ρευστότητα για να ενισχύσουν τον ρόλο τους. Ορισμένα κράτη θα προσπαθήσουν να εμφανιστούν ως αναγκαίοι μεσολαβητές ή ως παράγοντες ισορροπίας. Η Τουρκία πιθανότατα θα κινηθεί σε αυτήν τη λογική, επιδιώκοντας να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με όλες τις πλευρές και να ενισχύσει τον περιφερειακό της ρόλο. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή συχνά συνοδεύεται από επιδιώξεις που δεν είναι πάντοτε συμβατές με τη σταθερότητα της περιοχής.
Ποιες είναι οι προκλήσεις για την Ελλάδα και πώς θα πρέπει να κινηθεί;
Οι προκλήσεις για την Ελλάδα είναι σαφείς: η ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο, η προστασία των θαλάσσιων διαδρόμων, η ενεργειακή σταθερότητα και η πιθανότητα νέων μεταναστευτικών πιέσεων. Η χώρα μας πρέπει να κινηθεί με στρατηγική ψυχραιμία και συνέπεια. Να διατηρήσει ισχυρές συμμαχίες, να ενισχύσει την αποτρεπτική της αξιοπιστία και, ταυτόχρονα, να στηρίξει τον διάλογο και τη διπλωματία ως βασικά εργαλεία σταθερότητας. Η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή.
Πώς κρίνετε την έως τώρα στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης απέναντι στη νέα γεωπολιτική κρίση;
Η Ευρωπαϊκή Ενωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες στο να εκφράσει μια ενιαία στρατηγική φωνή σε κρίσεις υψηλής έντασης. Η εξωτερική πολιτική της παραμένει σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα εθνικών προτεραιοτήτων των κρατών-μελών. Ετσι, συχνά περιορίζεται σε δηλώσεις και όχι σε ουσιαστική γεωπολιτική επιρροή. Αν η Ευρώπη θέλει να είναι πραγματικός παράγοντας σταθερότητας, χρειάζεται μεγαλύτερη συνοχή, στρατηγική σαφήνεια και πολιτική βούληση.
Εχετε μιλήσει για την ανάγκη μιας συνεκτικής αρχιτεκτονικής σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ποιος θα είναι ο ρόλος της Ελλάδας;
Η Ανατολική Μεσόγειος χρειάζεται ένα πλαίσιο σταθερότητας που να βασίζεται στον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου, στη συνεργασία στην ενέργεια και στην ασφάλεια και σε ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Η Ελλάδα μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε αυτήν τη διαδικασία, αξιοποιώντας την αξιοπιστία της, τις συμμαχίες της και τη γεωπολιτική της θέση. Ο ρόλος μας πρέπει να είναι εκείνος ενός υπεύθυνου παράγοντα, που συμβάλλει στη σταθερότητα και τη συνεργασία στην περιοχή.
Τι σηματοδοτούν οι συμβάσεις που υπεγράφησαν με τη Chevron;
Η παρουσία μεγάλων διεθνών ενεργειακών εταιρειών δείχνει ότι η Ελλάδα αποκτά αυξημένο γεωοικονομικό ενδιαφέρον στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Οι συμφωνίες αυτές μπορούν να ενισχύσουν την ενεργειακή ασφάλεια και τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι υλοποιούνται με πλήρη διαφάνεια και σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας είναι σαφή και αδιαπραγμάτευτα και πρέπει να προστατεύονται με υπευθυνότητα και θεσμική συνέπεια.
Η Κύπρος δέχθηκε επίθεση. Πώς πρέπει να εκφραστεί έμπρακτα η στήριξη της Ελλάδας;
Η στήριξη της Κύπρου αποτελεί εθνική και ευρωπαϊκή υποχρέωση. Πρέπει να εκφραστεί με άμεση διπλωματική κινητοποίηση σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, με στενό συντονισμό Αθήνας και Λευκωσίας σε θέματα ασφάλειας και προστασίας κρίσιμων υποδομών και με ενίσχυση της αποτρεπτικής αξιοπιστίας στο πλαίσιο των συμμαχιών μας. Η Κύπρος είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης και κάθε απειλή εναντίον της αφορά τη συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης. Το ζητούμενο είναι ψυχραιμία, ενότητα και στρατηγική συνέπεια, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση και να επανέλθει η διπλωματία στο επίκεντρο.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
