Συνέντευξη στον ΓΙΑΝΝΗ ΜΟΥΤΣΙΟ
Την πιθανότητα µιας µακροχρόνιας και πιο στοχευµένης απάντησης του Ιράν βλέπει ο δρ Κλεάνθης Κυριακίδης. Μιλώντας αποκλειστικά στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή», ο αναπληρωτής καθηγητής Ασφάλειας και ∆ιεθνών Σχέσεων στο αµερικανικό πανεπιστήµιο των Ηνωµένων Αραβικών Εµιράτων δεν θεωρεί πιθανή µια εµπλοκή της Ευρώπης, πολλώ δε µάλλον µια πυραυλική επίθεση στη Σούδα, ενώ ξεκαθαρίζει πως το χτύπηµα της Χεζµπολάχ στις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο ήταν σε βρετανικό και όχι ευρωπαϊκό έδαφος. Ταυτόχρονα, ο καθηγητής θεωρεί δύσκολη την πολεµική στήριξη της Μόσχας στην Τεχεράνη µε αναπλήρωση πυροµαχικών, αντίθετα µε το Πεκίνο, το οποίο µπορεί να ανεφοδιάσει τον ιρανικό στρατό, αρκεί να βρει διαδρόµους πρόσβασης. Τέλος, αναλύει τον ρόλο της Αγκυρας στην επόµενη ηµέρα, ειδικά όσον αφορά τη στήριξη και ανοικοδόµηση του Ιράν, ενώ κάνει ειδική αναφορά στον κουρδικό παράγοντα, τυχόν εµπλοκή του οποίου στη σύρραξη θα προκαλέσει κύµατα φόβου ή αντιποίνων από χώρες όπως το Ιράκ, η Συρία και η Τουρκία.
Το Ιράν φαίνεται ότι ανταπαντά µε σφοδρότητα κατά χωρών του Κόλπου, κάτι το οποίο, σύµφωνα µε τον πρόεδρο Τραµπ, δεν είχε προβλεφθεί, τουλάχιστον σε αυτή την έκταση. Ποιες συνέπειες µπορεί να έχει η ανταπάντηση του Ιράν;
Η απάντηση του Ιράν ίσως να είναι µακροχρόνια, αλλά θα είναι ασφαλώς µειούµενη όσον αφορά την ποσότητα και την ποιότητα των πυροµαχικών. Την πρώτη ηµέρα, στα ΗΑΕ δεχτήκαµε 700 επιθέσεις, ενώ τις επόµενες δύο είχαµε συνολικά 300 και βαίνουν συνεχώς µειούµενες. Αυτό δεν σηµαίνει υποχρεωτικά ότι δεν υπάρχει πυραυλικό δυναµικό στο Ιράν. Πιθανόν να υπολογίζουν και αυτοί σε έναν σχετικά µακροπρόθεσµο πόλεµο και θα πρέπει να χρησιµοποιήσουν σωστά το απόθεµα.
Αποκλείεται να δούµε ανεφοδιασµό των αποθεµάτων τους από τρίτες χώρες;
Οι τρίτες χώρες που θα µπορούσαν να βοηθήσουν πρακτικά είναι η Κίνα και η Ρωσία. Η Ρωσία έχει τα δικά της προβλήµατα, καθιστώντας την παροχή βοήθειας προς το Ιράν σχεδόν απίθανη, παρότι η ίδια βοηθήθηκε µε drones κατά τη διάρκεια του πολέµου της Ουκρανίας. Ωστόσο, είναι εγκλωβισµένη στον πόλεµο της Ουκρανίας. Η Κίνα, αν και θα µπορούσε πιο εύκολα να βοηθήσει στην αναπλήρωση των αποθεµάτων, επηρεάζεται άµεσα σε ενεργειακό επίπεδο λόγω του κλεισίµατος των Στενών του Ορµούζ και των επιθέσεων σε διυλιστήρια τρίτων χωρών στη Σαουδική Αραβία, στο Κουβέιτ και στο Κατάρ.
Τι είδους ανεφοδιασµό θα µπορούσε να προσφέρει η Κίνα; Βαλλιστικούς πυραύλους ή drones;
Θα µπορούσε και τα δύο. Το ερώτηµα ωστόσο είναι µε ποιον τρόπο θα φτάσουν τα αποθέµατα στον προορισµό τους. Είναι πολύ δύσκολο πλέον από πλευράς logistics να ανεφοδιαστεί το Ιράν, κάτι που θα ήταν πιο εύκολο να συµβεί την πρώτη ή τη δεύτερη ηµέρα. Αυτήν τη στιγµή, µάλλον είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Η Κίνα, ωστόσο, διαθέτει το πυραυλικό δυναµικό που µπορεί ανά πάσα στιγµή να το προσφέρει στο Ιράν, αρκεί να βρει διαδρόµους πρόσβασης.
Ο πρόεδρος Τραµπ έκανε την πρώτη του δήλωση σε ό,τι αφορά την προστασία των δεξαµενοπλοίων που διέρχονται των Στενών του Ορµούζ, προτείνοντας ενδεχόµενη συνοδεία από πολεµικά πλοία. Τι σηµαίνει αυτό για την παγκόσµια ναυσιπλοΐα;
Αν υπάρχει αντιβληµατική προστασία από συνοδά πολεµικά πλοία, είναι εφικτό. Το ιρανικό Ναυτικό έχει ισοπεδωθεί. Οι χώρες του Κόλπου και οι ΗΠΑ, οι οποίες προτίθενται να συνοδεύσουν τα πλοία, έχουν αυτές τις δυνατότητες, ωστόσο ποτέ δεν µπορείς να είσαι απόλυτα σίγουρος σε περίπτωση πολέµου.
Οταν µιλάµε για αντιβληµατική προστασία, µήπως πρέπει να λάβουµε υπόψη ότι θα πρέπει να υπάρχει και µια ζώνη ασφαλείας από την πλευρά των ιρανικών ακτών;
Είναι ελάχιστος ο χρόνος αντίδρασης για την αναχαίτηση πυραύλων, γιατί οι αποστάσεις είναι πραγµατικά µικρές. Το πρώτο πράγµα που πρέπει να προσέξει προφανώς το συνοδευτικό πλοίο είναι η δική του ασφάλεια. Σιγά-σιγά το πυραυλικό απόθεµα του Ιράν µειώνεται, συνεπώς τα τάνκερ δεν θα αποτελέσουν πρωτεύοντα στόχο. Αν αυτό συµβεί, τότε θα πληγεί και η Κίνα, καθώς πολλά από τα δεξαµενόπλοια προορίζονται για τις ασιατικές αγορές.
Παρατηρούµε ωστόσο ότι η ολοένα µειούµενη επιθετική δραστηριότητα των Ιρανών κατά εχθρικών χωρών γίνεται πιο στοχευµένη, γεγονός που παραπέµπει σε ύπαρξη καλύτερης πληροφόρησης.
Πράγµατι, οι τελευταίες επιθέσεις στοχεύουν είτε σε προξενεία και πρεσβείες των ΗΠΑ είτε σε χώρους που θεωρούνται σταθµοί της CIA είτε σε κρίσιµες υποδοµές ενέργειας. Χτυπήθηκαν τρία διυλιστήρια και εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο Κατάρ. Είναι πολύ πιο στοχευµένες οι επιθέσεις πλέον του Ιράν, ενώ στην αρχή, ειδικά τα πρώτα 700 χτυπήµατα που έγιναν προς τα Εµιράτα, ήταν σχεδόν τυχαία. Χτυπούσαν αστικό ιστό, οπουδήποτε µπορούσαν να χτυπήσουν.
Πού οφείλεται η ποιοτική αναβάθµιση στη στόχευση από πλευράς των Ιρανών;
Θεωρώ ότι υπάρχει κάποια πληροφόρηση. Η αρχική τους αντίληψη στην αποτροπή µέσω τιµωρίας, «deterrence by punishment», ήταν µια µαζική επίθεση. Τώρα δεν υπάρχει η δυνατότητα για µαζική επίθεση, εποµένως επιχειρησιακά πρέπει να προσπαθήσουν να είναι πιο ακριβείς στη στόχευσή τους.
Τι συµπεραίνετε από το πλήγµα µε drone στη βρετανική βάση στην Κύπρο;
Θεωρώ αδύνατο, πρώτα απ’ όλα, το Ιράν να στοχεύσει για κάποιον λόγο τη βρετανική βάση, γιατί η Βρετανία δεν συµµετέχει επί της ουσίας στον πόλεµο. Μεσολαβούν δύο-τρεις αντιβληµατικές ασπίδες µέχρι να περάσει το drone και να φτάσει στην Κύπρο. Υπάρχουν, όµως, οι οργανώσεις -κυρίως η Χεζµπολάχ στον Λίβανο- οι οποίες έχουν ακόµη δυνατότητες, από πλευράς πυραυλικού δυναµικού και drones. Η Χεζµπολάχ έδειξε τις δυνατότητές της στο Βόρειο Ισραήλ. Θα έλεγα µε βεβαιότητα ότι η επίθεση στις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο προέρχεται από τη Χεζµπολάχ. Οι βρετανικές βάσεις δεν είναι σαν τις υπόλοιπες στον κόσµο, όπως στη Σαουδική Αραβία ή στα Εµιράτα. Οι βρετανικές βάσεις έχουν εθνική κυριαρχία και κατέχουν το 3% του νησιού, το οποίο ανήκει στη Μεγάλη Βρετανία. Συνεπώς, η Βρετανία δεν υποχρεούται να ειδοποιήσει την Κύπρο. Από πλευράς Ευρωπαϊκής Ενωσης, παραβιάστηκε κυριαρχικό δικαίωµα που αφορά τον εναέριο χώρο και όχι εδαφική κυριαρχία.
Τι σηµαίνει αυτό για την εµπλοκή της υπόλοιπης Ευρώπης;
Δεν σηµαίνει ότι θα δούµε ξαφνικά την Ευρώπη να εµπλέκεται. Τα Εµιράτα, όπου βρίσκοµαι, έχουν δεχτεί 1.000 πλήγµατα, ωστόσο η χώρα ανακοίνωσε ότι δεν προτίθεται να επιτεθεί στο Ιράν. Το ίδιο έχουν πει και οι Σαουδάραβες, όπως και οι Καταριανοί.
Υπάρχει ενδεχόµενο να δούµε πλήγµα σε ευρωπαϊκή χώρα;
Πρέπει να είµαστε προετοιµασµένοι για τα πάντα, ωστόσο από πλευράς πιθανοτήτων θα έλεγα ότι είναι σχεδόν µηδενικές, πρώτον γιατί οι αποστάσεις είναι τεράστιες. Υπάρχουν πύραυλοι που έχουν εµβέλεια και µπορούν να πλήξουν, για παράδειγµα, τη Σούδα από το Ιράν. Οταν καίγεται το σπίτι σου και γύρω σου έχεις 25 πολύ πιο εύκολους και πιο σηµαντικούς στόχους, δεν θα ασχοληθείς µε τη Σούδα. Είναι παράλογο. Περισσότερο θα κινδύνευε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή χώρα από τροµοκρατική επίθεση από οµάδες οι οποίες συνδέονται µε το σιιτικό Ισλάµ και µε την ιρανική ηγεσία παρά από µια πυραυλική επίθεση.
Στο πεδίο πλέον επιχειρούν και τµήµατα της κουρδικής πολιτοφυλακής. Πώς σχολιάζετε την εµπλοκή τους;
Αυτό είναι κάτι επικίνδυνο και θα είναι κακό και για τους ίδιους τους Κούρδους. Πράγµατι, στήριξαν ιδιαίτερα τους Αµερικανούς σε πολλές περιπτώσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση στη Συρία, όταν η Τουρκία εισέβαλε και πρακτικά επιτέθηκε εναντίον -πρωτίστως- των Κούρδων. Το πρόβληµα είναι ότι το PJAK, το οποίο είναι συνδεδεµένο µε το PKK, είναι οι κουρδικές µονάδες οι οποίες θεωρούνται τροµοκρατικές από µεγάλη µερίδα του κόσµου. Ωστόσο, είναι αυτές οι οποίες θα πολεµούσαν µε ευκολία το ιρανικό καθεστώς. Αυτές οι µονάδες αποτελούν υπαρξιακό κίνδυνο για άλλες σύµµαχες χώρες, ιδίως την Τουρκία. Δεν θα ήθελαν ούτε οι Αραβες ούτε οι Τούρκοι να δουν τους Κούρδους να εµπλέκονται στη διαµάχη, γιατί αυτό δηµιουργεί άλλα προβλήµατα. Από πληθυσµιακής πλευράς, οι Κούρδοι στο Ιράν είναι δεύτεροι σε ποσοστό µετά τους Κούρδους της Τουρκίας. Μια εµπλοκή τους στον πόλεµο θα προκαλέσει κύµατα φόβου ή πιθανών αντιποίνων από χώρες όπως το Ιράκ, η Συρία και η Τουρκία, η οποία, µάλιστα, θα διαδραµατίσει ρόλο στην επόµενη ηµέρα του Ιράν. Εκτιµώ ότι δεν είναι µια σοφή κίνηση η εµπλοκή των Κούρδων τώρα, ούτε για τους ίδιους ούτε για τη συµµαχία.
Ποιον ρόλο θα έχει η Τουρκία την επόµενη ηµέρα της πτώσης του καθεστώτος των µουλάδων;
Θα δηµιουργηθεί ένα µεγάλο κενό και θα χρειαστεί ανοικοδόµηση του Ιράν. Η Τεχεράνη θα έχει προβλήµατα µε τις αραβικές χώρες. Θα έχει προφανώς τους ίδιους βασικούς εχθρούς, όπως το Ισραήλ και τις Ηνωµένες Πολιτείες, και θα έχει δύο φίλους, τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίοι, όµως, δεν τη στήριξαν όπως θα ήθελε. Με αυτό το δεδοµένο, η Τουρκία, η οποία καταδίκασε την επίθεση της Αµερικής και του Ισραήλ, φαίνεται σαν να είναι ένας εκ φύσεως µελλοντικός σύµµαχος ή, τουλάχιστον, εταίρος. Θεωρώ πως η Τουρκία ως µια µεγάλη χώρα, 80 εκατοµµυρίων, θα έχει ρόλο στο διαλυµένο Ιράν των 93 εκατοµµυρίων. Επιπλέον, οι Αµερικανοί έχουν παραχωρήσει τον ρόλο του κυρίαρχου στην περιοχή στο Ισραήλ και µε αυτό επιθυµούν να συνοµιλούν. Ολες οι χώρες που ήταν ισχυρές σιγά-σιγά διαλύθηκαν. Παλαιότερα, υπήρχαν δύο πυλώνες: ο ένας ήταν η Σαουδική Αραβία και ο άλλος το Ιράν του σάχη. Προφανώς, το Ιράν άλλαξε εντελώς στρατόπεδο. Η Σαουδική Αραβία παραµένει ισχυρή, αλλά κυρίως οικονοµικά, ενώ δεν διαθέτει τον στρατό που διαθέτει αυτήν τη στιγµή η Τουρκία. Η Αγκυρα θα παίξει µεγαλύτερο ρόλο την επόµενη ηµέρα, τόσο ανεξάρτητα ως Τουρκία όσο και εντός του Ιράν.
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
