Είναι ένας από τους πλέον χαρισµατικούς σύγχρονους Ελληνες ηθοποιούς, µε τεράστια ερµηνευτική γκάµα. Στο ευρύ κοινό έγινε ιδιαίτερα αγαπητός και αναγνωρίσιµος µέσα από σειρές όπως το «Είσαι το ταίρι µου» και «Μίλα µου βρώµικα». Αλλά ως ηθοποιός και σκηνοθέτης έχει µακρά θητεία στο θέατρο, σε έργα κλασικού ρεπερτορίου και όχι µόνο. Αυτήν την περίοδο συµπρωταγωνιστεί µε τη Φαίη Ξυλά στο βραβευµένο έργο «Αλιγάτορες» του Αντριου Κίτλεϊ και ετοιµάζεται να ερµηνεύσει τον «Μισάνθρωπο» του Μολιέρου σε µια παράσταση µε την υπογραφή της Ιόλης Ανδρεάδη και του Αρη Ασπρούλη.
Εδώ, ο Γεράσιµος Γεννατάς σε µια συνέντευξη -εφ’ όλης της ύλης- στην «Κυριακάτικη Απογευµατινή» µιλάει για τη συµµετοχή του σε αυτά τα έργα, αλλά και για το ξεκίνηµά του, το κίνηµα #MeToo, την επέλαση της Τεχνητής Νοηµοσύνης, τη σηµερινή κοινωνία, την Αθήνα, που τη θεωρεί απάνθρωπη πόλη, την εµπορευµατοποίηση του θεάτρου και την αισιοδοξία του για την επόµενη ηµέρα αυτής της ολοζώντανης τέχνης, που αγωνίζεται για τους ανθρώπους…
Το κλασικό έργο «Μισάνθρωπος» του Μολιέρου έρχεται (από τις 12/3, στο θέατρο «Φιλίπ»), σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη, µε εσάς στον οµώνυµο πρωταγωνιστικό ρόλο. Τι έχουµε να περιµένουµε από αυτήν την παράσταση;
Κατ’ αρχάς, να πω ότι δεν µου αρέσει ιδιαίτερα ο όρος «πρωταγωνιστικός ρόλος».Το θέατρο είναι µια συλλογική, βαθιά συνεργατική τέχνη. Ναι, συχνά υπάρχει ένας ρόλος µε µεγαλύτερο δραµατουργικό βάρος, όµως τίποτα δεν στέκεται µόνο του. Ολα λειτουργούν µέσα από τη συνύπαρξη.
Αυτό που νοµίζω ότι µπορεί να περιµένει το κοινό είναι µια παράσταση υψηλής αισθητικής, µε µεγάλη φροντίδα στη γλώσσα και στον ρυθµό. Πρόκειται για ένα σπουδαίο κείµενο, που έχει διανύσει περισσότερα από 350 χρόνια ζωής – και αυτό από µόνο του λέει πολλά. Η µετάφραση είναι εξαιρετική, µε ζωντανά, σύγχρονα ελληνικά, και η σκηνοθεσία της Ιόλης είναι στιβαρή, καθαρή, χωρίς περιττούς εντυπωσιασµούς. Είµαστε επίσης σε έναν σχετικά νέο θεατρικό χώρο, που έχει δηµιουργηθεί µε αγάπη για το θέατρο από ανθρώπους του θεάτρου. Η παράσταση παίχτηκε επί σχεδόν τρεις µήνες στη Λάρισα και ήταν καθηµερινά γεµάτη, κάτι που για εµάς αποτέλεσε έκπληξη και χαρά. Αυτό δείχνει ότι το κοινό έχει ανάγκη από ουσιαστικό λόγο.
Θα ήθελα να σταθούµε λίγο στο ίδιο το έργο. Τι είναι αυτό που κάνει τον «Μισάνθρωπο» τόσο διαχρονικό; Ποιο είναι το κωµικό και πολιτικό του βάθος;
Ο «Μισάνθρωπος» γράφεται σε µια εποχή έντονης ηθικής κατάρρευσης. Υπάρχει ένα γενικευµένο γκρέµισµα αξιών: της δικαιοσύνης, της τιµιότητας, της ανθρωπιάς.
Παράλληλα, βλέπουµε την απόλυτη κυριαρχία του ατοµικού συµφέροντος και της ιδιοτέλειας, σε ένα απολύτως ολιγαρχικό περιβάλλον – µιλάµε για την αυλή του Λουδοβίκου Ι∆’. Αν κάνουµε τις αναγωγές στο σήµερα, δεν είναι δύσκολο να δούµε οµοιότητες. Ζούµε σε κοινωνίες που ονοµάζονται δηµοκρατίες, αλλά λειτουργούν χωρίς τους ανθρώπους: µε αριθµούς, µε οικονοµικά µεγέθη, µε εταιρικά συµφέροντα. Η έλλειψη ηθικής και ενσυναίσθησης είναι διάχυτη. Ο Μολιέρος, µέσα από την κωµωδία, ασκεί µια ανελέητη κριτική. Το χιούµορ του έργου είναι υπόγειο, λεπτό, σχεδόν σαρκαστικό. ∆εν είναι µια «εύκολη» κωµωδία. Ακροβατεί διαρκώς ανάµεσα στο κωµικό και το δραµατικό και ακριβώς γι’ αυτό παραµένει αταξινόµητο. Είναι ένα έργο που µας αναγκάζει να αναρωτηθούµε: ποιος είναι πραγµατικά ο µισάνθρωπος; Εκείνος που αρνείται την υποκρισία ή εκείνος που τη συντηρεί;
Παράλληλα, πρωταγωνιστείτε στο βραβευµένο έργο «Αλιγάτορες» του Αντριου Κίτλεϊ (στο «Auditorium»), όπου υποδύεστε έναν καθηγητή που κατηγορείται για σεξουαλική παρενόχληση. Πόσο απαιτητικός είναι αυτός ο ρόλος;
Είναι ένας εξαιρετικά δύσκολος ρόλος, αλλά και ένα έργο που µε κάνει πραγµατικά χαρούµενο, γιατί συµµετέχω σε παραστάσεις που αφήνουν κοινωνικό αποτύπωµα. Οι «Αλιγάτορες» είναι ένα σύγχρονο έργο, γραµµένο το 2018, που µιλά ευθέως για τη βία των µέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ο συγγραφέας παροµοιάζει την κοινωνία µας µε αλιγάτορες: Ανοίγουµε τα σαγόνια µας και κατασπαράζουµε ανθρώπους, χωρίς δεύτερη σκέψη. Ζούµε σε µια εποχή ακραίου ατοµικισµού, όπου θεωρούµε ότι έχουµε δικαίωµα να κρίνουµε και να καταδικάζουµε τους πάντες. Το έργο ξετυλίγεται σαν θρίλερ γύρω από µια καταγγελία σεξουαλικής κακοποίησης. Ο θεατής καλείται να πάρει θέση, αλλά και να αµφισβητήσει την ευκολία µε την οποία σχηµατίζει άποψη.
Το κίνηµα #MeToo έφερε στο φως πολλές τροµακτικές αλήθειες. Ταυτόχρονα, όµως, τίθεται και το ζήτηµα του τεκµηρίου της αθωότητας. Πού βρίσκονται τα όρια;
Τα όρια, πιστεύω, τα θέτει ο καθένας στον εαυτό του – ανάλογα µε τη παιδεία του, την ουσία του, το µυαλό του, την καρδιά του, ανάλογα µε την ηθική του.
Το ουσιαστικό ερώτηµα είναι αν όλη αυτή η διαδικασία µάς αλλάζει πραγµατικά. Αν αλλάζει τη στάση µας απέναντι στην εξουσία, στην επιβολή, στη
βία. ∆υστυχώς, φοβάµαι ότι σε µεγάλο βαθµό δεν µας έχει αλλάξει. Ακόµα και σήµερα βλέπουµε δηµόσιο λόγο γεµάτο επιθετικότητα, ακόµα και µέσα στη
Βουλή, µε τέτοια φρασεολογία. Αυτό είναι απαράδεκτο σε µια δηµοκρατία. Η ευθύνη, λοιπόν, είναι προσωπική, αλλά και συλλογική: να κοιτάξουµε γύρω µας
και να αναρωτηθούµε αν θέλουµε να γίνουµε καλύτεροι άνθρωποι.
Θέατρο ή τηλεόραση; Ποιο µέσο νιώθετε πιο κοντά σας;
Την ίδια δουλειά κάνω και στα δύο: Προσπαθώ να συνοµιλήσω µε τους ανθρώπους, είτε στο θέατρο είτε στην τηλεόραση. Αυτή είναι η δουλειά µας, αυτή είναι η χαρά µας: να λέµε ιστορίες στους ανθρώπους. Το θέατρο, όµως, έχει κάτι µοναδικό. Υπάρχει µια µακρά περίοδος προβών, όπου παίζεις σαν παιδί, και µετά έρχεται η άµεση, ζωντανή επαφή µε τον θεατή. Νοµίζω ότι αυτό διαφοροποιεί το θέατρο και για αυτό νοµίζω ότι είναι πιο κοντά µας. Το θέατρο είναι µια βουβή συνοµιλία µε
τον θεατή, η οποία, όµως, µόνο βουβή δεν είναι επί της ουσίας. Η ενέργεια που λαµβάνεις από το κοινό, ακόµα και µέσα στη σιωπή, είναι εκκωφαντική.
Αυτό το συναίσθηµα είναι ανεπανάληπτο και κάνει το θέατρο απολύτως αναντικατάστατο. Θέλω να πω επίσης ότι, όταν βρίσκονται οι άνθρωποι µαζί, είναι ένα συναίσθηµα µοναδικό. Και νοµίζω ότι είναι ένα από τα στοιχεία εκείνα που κάνουν το θέατρο τόσο απαραίτητο. Οι άνθρωποι θέλουν να µαζεύονται µαζί, να κάνουν παρέες.
Αρα δεν ανησυχείτε από την επέλαση της τεχνητής νοηµοσύνης…
Τι να σας πω… Ενδεχοµένως κάποια µέρα να γίνεται αυτό και να παίζουν ολογράµµατα. Μόνο που αυτή θα είναι µια άλλη τέχνη. Αλλά το πραγµατικό θέατρο δεν µπορεί να αντικατασταθεί. Είναι µια εµπειρία µοναδική.
Πώς ξεκίνησε η δική σας διαδροµή στο θέατρο;
Ηµουν φοιτητής στο Πανεπιστήµιο Αθηνών, στο τµήµα Βιολογίας, αλλά, λόγω προσωπικών και οικογενειακών δυσκολιών, αναγκάστηκα να εγκαταλείψω τις σπουδές µου. Επειτα από µια περίοδο αδράνειας, ένιωσα έντονα την ανάγκη να ασχοληθώ µε κάτι που να παιδεύει το µυαλό και το σώµα µου.
Και σχεδόν τυχαία βρέθηκα στη ∆ραµατική Σχολή Βεάκη. Εκεί κατάλαβα ότι το θέατρο είναι µια βαθιά ανθρωπιστική σπουδή. Οταν ανέβηκα πρώτη φορά
στη σκηνή και µοιράστηκα κάτι µε ανθρώπους που µε κοιτούσαν, ένιωσα µια χαρά που δεν είχα ξαναζήσει. Και έτσι πορεύτηκα.
Υπάρχει κάποια συνεργασία που σας έχει σηµαδέψει;
Χωρίς να θέλω να αναφέρω ονόµατα, γιατί πάντα αδικείς κάποιον, θα πω ότι µέσα σε σχεδόν σαράντα χρόνια στο θέατρο είχα την τύχη να συνεργαστώ
µε σπουδαίους ανθρώπους. Ολες αυτές οι εµπειρίες είναι αποσκευές ζωής. Το πιο όµορφο, όµως, είναι ότι αυτή η δουλειά σού επιτρέπει να γνωρίζεις συνεχώς νέους ανθρώπους, συχνά πολύ νεότερους από εσένα. Βουτάς µαζί τους στην ίδια κολυµπήθρα, που είναι η πρόβα, και ξανανιώνεις επειδή είναι νέοι, είναι πιο φρέσκοι από σένα. Ενώ, λοιπόν, µεγαλώνουµε, άρα φεύγουµε από την ενεργή ζωή, εµείς βρίσκουµε καινούργιους φίλους, που είναι πολύ πιο νέοι, και κοντά τους ξανανιώνουµε. Γινόµαστε παιδάκια και παίζουµε µε τους φίλους µας.
Πώς αποφορτίζεστε;
Και να µην έχουµε ελεύθερο χρόνο, πρέπει να φροντίζουµε να τον δηµιουργούµε. Εµένα δεν µου αρέσει η ζωή που ζούµε µέσα σε αυτή την πόλη. Θεωρώ ότι είναι µια πόλη που είναι εναντίον των ανθρώπων. Προάγει µόνο τις κακές πλευρές τους, τον ανταγωνισµό. Υπάρχει γύρω µας πολύ δράµα, πολλή έχθρα, πολλή επιθετικότητα. ∆εν µας αξίζει αυτή η ζωή. Οπότε οτιδήποτε µε τοποθετεί σε µια άλλη κλίµακα από αυτή την πόλη, σε µια πιο ανθρώπινη κλίµακα, µε
ηρεµεί, µε γαληνεύει, µε αποφορτίζει.
Ξέρετε, αυτό που αναφέρω ως ανθρώπινη κλίµακα έχει να κάνει µε την ίδια την οµορφιά. Η ανθρώπινη κλίµακα είναι η φύση. Εχει να κάνει µε ό,τι είναι
πιο κοντά στο φυσικό. ∆ηλαδή, ένα χωριό, ένα καφενείο, ένα ορεινό τοπίο, µια ακρογιαλιά, ένα ηλιοβασίλεµα, το κύµα της θάλασσας. Ολα αυτά νοµίζω ότι µας
γαληνεύουν και ηρεµούν την ψυχή µας.
Τι θα συµβουλεύατε τον νεαρό Γεράσιµο, που τώρα ξεκινάει την καριέρα του, τη διαδροµή του;
Θα έλεγα ότι η καριέρα και η διαδροµή είναι δύο παράµετροι που συµβαδίζουν µε την ίδια τη ζωή, δηλαδή µε τον εαυτό µας και µε τη θέση µας µέσα στην κοινωνία. Το θέµα, όµως, δεν είναι τόσο να κάνεις καριέρα. Τι καριέρα να κάνεις; Οπότε, στον νεαρό Γεράσιµο και σε όλους τους νεαρούς συναδέλφους, συνοδοιπόρους, συντεχνίτες, σε όλους αυτούς τους νέους επίδοξους παραµυθάδες, που θέλουν να πάρουν µέρος στο θέατρο για να διηγηθούν τις ιστορίες των ανθρώπων, θα έλεγα να έχουν έντονη τη συναίσθηση ότι δίνουν τον εαυτό τους, δίνουν το σώµα τους, δίνουν το πνεύµα τους, τη φαντασία τους, την καρδιά τους, τα κόκαλά τους. Τα δίνουν όλα στο να σωµατοποιήσουν αυτό που δεν υπάρχει. Να σωµατοποιήσουν την ίδια την κίνηση. Να σωµατοποιήσουν τις λέξεις. Και οι λέξεις, η ποίηση και η τέχνη γενικότερα είναι από αυτά τα πράγµατα που µπορούν να αλλάξουν τους ανθρώπους και να αλλάξουν τις κοινωνίες, να τις κάνουν πιο ανθρώπινες, να τις κάνουν καλύτερες. Οπότε, θα τους έλεγα ότι είναι ζωντανή ποίηση αυτό που επέλεξαν και να µην κάνουν ποτέ ούτε ένα βήµα πίσω.
Πώς βλέπετε το θέατρο σήµερα και πώς την επόµενη ηµέρα του;
Το ταλέντο στους νέους ανθρώπους περισσεύει. Αυτό που µε προβληµατίζει είναι ο έντονος εµπορικός προσανατολισµός του θεάτρου. Πολλές παραστάσεις
φτιάχνονται ως προϊόντα προς πώληση, χωρίς ουσιαστικό διάλογο µε την κοινωνία. Αλλά µέσα στο εµπορικό προϊόν θεωρώ ότι δεν µπορεί να υπάρχει προσωπική ηθική. Πιστεύω, λοιπόν, ότι πάρα πολλές από αυτές τις παραστάσεις που υπάρχουν σήµερα δεν συνοµιλούν µε την κοινωνία και τις πραγµατικές της
ανάγκες. Και δεν πάνε παραπέρα τη σκέψη µας για το τι είναι η ίδια η κοινωνία και ποια είναι η δική µας θέση µέσα σε αυτήν. Από την άλλη, µέσα σε αυτό
το περιβάλλον υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που πραγµατικά έχουν τη δύναµη, έχουν το θάρρος να συνεχίσουν να κάνουν κάτι που το θέλει η ψυχή τους.
Νοµίζω ότι το θέατρο είναι ένα από τα τελευταία κάστρα της ανθρωπιάς, µια ολοζώντανη τέχνη, που αγωνίζεται για τους ανθρώπους, αγωνίζεται για την
ηθική τους, για την ευγένειά τους, για την κοινωνικότητά τους: Αυτό είναι το θέατρο. Υπό αυτή την έννοια, είµαι αισιόδοξος για την επόµενη ηµέρα του.
Κυριακάτικη Απογευματινή
