Σε μια κρίσιμη συγκυρία για την πολιτική προστασία, ο πρόεδρος του ΕλΔΑΠ και δήμαρχος Ελληνικού-Αργυρούπολης, Γιάννης Κωνσταντάτος, μιλά στην «Απογευματινή» για τη νέα θεσμική συμφωνία Κράτους – Αυτοδιοίκησης και το στοίχημα των ανθεκτικών, ασφαλών και ισότιμων πόλεων.
Ποια είναι η στρατηγική σημασία του Μνημονίου Συνεργασίας με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης για το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων;
Για πρώτη φορά το Ελληνικό Κράτος προχωρά συντεταγμένα σε μια θεσμική συνεργασία με έναν καθαρά αυτοδιοικητικό φορέα, που εκπροσωπεί 150 δήμους, σε έναν τόσο κρίσιμο τομέα όπως η πολιτική προστασία. Δεν πρόκειται για μια τυπική συμφωνία, αλλά για μια ουσιαστική αλλαγή αντίληψης. Η Αυτοδιοίκηση απέδειξε ότι μπορεί να λειτουργεί με ωριμότητα και ευθύνη, όχι μόνο ως διαχειριστής, αλλά και ως ισότιμος συνομιλητής της πολιτείας. Κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις, διεκδίκησε λύσεις και πέτυχε να τις δει να ενσωματώνονται στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη». Αυτό σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη λογική της αποσπασματικής αντίδρασης σε ένα οργανωμένο σύστημα πρόληψης, σχεδιασμού και ετοιμότητας. Είναι ένα βήμα προς μια νέα κουλτούρα στην Αυτοδιοίκηση, όπου η ευθύνη δεν μετακυλίεται, αλλά αναλαμβάνεται. Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά τον υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη, που άκουσε, συζήτησε με όλους τους φορείς της Αυτοδιοίκησης και στάθηκε στο πλευρό μας και στις διεκδικήσεις μας. Το 1ο ημίχρονο το κερδίσαμε όλοι μαζί. Το 2ο είναι η νέα μεγάλη πρόκληση.
Ποια συγκεκριμένα εργαλεία ή πολιτικές θα ενεργοποιηθούν άμεσα μέσα από αυτήν τη συνεργασία για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των δήμων;
Με την υπογραφή του μνημονίου στις 30 Μαρτίου, θεσμοθετείται ένα συγκεκριμένο και λειτουργικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του ΕλΔΑΠ. Σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται η τροφοδότηση της Εθνικής Βάσης Δεδομένων Πολιτικής Προστασίας, η ανάπτυξη Τοπικών Κέντρων Διαχείρισης Κινδύνου, καθώς και η εκπόνηση και επικαιροποίηση τοπικών σχεδίων πρόληψης και δράσης. Παράλληλα, προβλέπεται ενεργός ρόλος του Δικτύου στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση των στελεχών, στην ενίσχυση του εθελοντισμού και στη συμμετοχή σε προγράμματα και δράσεις. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία Παρατηρητηρίου Πολιτικής Προστασίας και η προώθηση της ψηφιοποίησης και της μοντελοποίησης δεδομένων. Για πρώτη φορά τίθενται οι βάσεις για κοινά εργαλεία, κοινά πρότυπα και ενιαία επιχειρησιακή λογική για όλους τους δήμους.
Ποιος είναι ο ρόλος της τεχνολογίας (AI, συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, δεδομένα) στο νέο μοντέλο πολιτικής προστασίας που προωθεί το Δίκτυο;
Η τεχνολογία αποτελεί βασικό πολλαπλασιαστή ισχύος για την πολιτική προστασία, σε συνδυασμό με τον ανθρώπινο παράγοντα. Σήμερα, με εργαλεία όπως η τεχνητή νοημοσύνη, τα GIS, οι αισθητήρες και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, μπορούμε να έχουμε σε πραγματικό χρόνο πλήρη εικόνα, να εντοπίζουμε κινδύνους και να λαμβάνουμε πιο γρήγορες αποφάσεις. Στον Δήμο Ελληνικού-Αργυρούπολης αυτό έχει ήδη εφαρμοστεί μέσω του Κέντρου Διαχείρισης Κρίσεων. Το ζήτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει η τεχνολογία, αλλά αν υπάρχει η πολιτική βούληση να εφαρμοστεί παντού. Η θέση μας είναι σαφής: δεν μπορεί να υπάρχουν δήμοι δύο ταχυτήτων στην ασφάλεια. Χρειαζόμαστε τοπικά ή και διαδημοτικά Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων.
Πόσο έτοιμοι είναι σήμερα οι ελληνικοί δήμοι να ανταποκριθούν σε ακραία φαινόμενα, όπως πλημμύρες και πυρκαγιές, και ποια είναι τα μεγαλύτερα κενά που εντοπίζετε;
Οι ελληνικοί δήμοι μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά την ανθεκτικότητά τους απέναντι σε ακραία φαινόμενα, εστιάζοντας πρώτα απ’ όλα στη σωστή χωροταξία και στις σύγχρονες υποδομές. «Κλειδί» είναι η επικαιροποίηση των πολεοδομικών σχεδίων και η ουσιαστική εφαρμογή σχεδίων αστικής ανθεκτικότητας που λαμβάνουν υπόψη τους σημερινούς κινδύνους, μαζί με τον περιορισμό της δόμησης σε ευάλωτες περιοχές και την αποκατάσταση των φυσικών ροών των υδάτων. Παράλληλα, η ενίσχυση των αντιπλημμυρικών έργων, η συστηματική συντήρηση των δικτύων απορροής και η δημιουργία ζωνών πυροπροστασίας μπορούν να μειώσουν αισθητά τις επιπτώσεις. Τέλος, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, η έμφαση στην πρόληψη και η στενή συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα αποτελούν βασικούς πυλώνες για έγκαιρη προετοιμασία και αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων. Υπάρχουν δήμοι με σχέδια και δομές, αλλά και πολλοί που δεν διαθέτουν ούτε το προσωπικό ούτε τα εργαλεία για να αντιμετωπίσουν μια μεγάλη κρίση. Τα βασικά κενά εντοπίζονται στη στελέχωση και την εκπαίδευση, στις υποδομές και την τεχνολογία, αλλά και στον συντονισμό μεταξύ των φορέων.
Υπάρχει πρόβλεψη χρηματοδοτικών εργαλείων ή ευρωπαϊκών πόρων που θα στηρίξουν τις δράσεις του Δικτύου και των δήμων-μελών;
Χωρίς επαρκείς πόρους, καμία πολιτική δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη. Το Δίκτυο εργάζεται ήδη για την αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων που αφορούν την κλιματική προσαρμογή, την πολιτική προστασία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Παράλληλα, μέσα από τη συνεργασία με το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για στοχευμένη χρηματοδότηση των δήμων, με προτεραιότητα σε εκείνους που έχουν μεγαλύτερες ανάγκες. Ο στόχος είναι σαφής: να εξασφαλιστούν όχι μόνο τα μέσα σχεδιασμού, αλλά και οι δυνατότητες υλοποίησης. Να περάσουμε δηλαδή από τη θεωρία στην πράξη.
Ποιο είναι το όραμά σας για το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων τα επόμενα χρόνια και ποια αποτελέσματα θα θεωρούσατε ως πραγματική επιτυχία;
Το όραμά μας είναι το Ελληνικό Δίκτυο Ανθεκτικών Πόλεων να αγκαλιάσει όλους τους δήμους της χώρας και να αποτελέσει τον βασικό πυλώνα ανθεκτικότητας και πολιτικής προστασίας σε τοπικό επίπεδο. Θέλουμε να έχουμε μια σταθερή σχέση και συστηματική συνεργασία με τα μέλη μας. Θέλουμε δήμους οργανωμένους, με σύγχρονα Κέντρα Διαχείρισης Κρίσεων, επικαιροποιημένα σχέδια, εκπαιδευμένο προσωπικό και δημιουργική σχέση με τους πολίτες τους. Θέλουμε συντονισμό και αποτελεσματικότητα σε κάθε κρίση. Η επιτυχία δεν θα κριθεί στα λόγια, αλλά στην πράξη. Στην επόμενη δύσκολη στιγμή. Αν τότε είμαστε πιο έτοιμοι, πιο συντονισμένοι και πιο αποτελεσματικοί, αν καταφέρουμε να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι πετύχαμε.
Εφημερίδα Απογευματινή
