Ενώ την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές η κλεψύδρα έχει γυρίσει για ακόμα μία φορά και μετρά αντίστροφα για την επιχείρηση κατά του Ιράν, έπειτα από αλλεπάλληλες αναβολές και υπαναχωρήσεις, ένα νέο μέτωπο ήρθε να προστεθεί στον καμβά των εστιών έντασης: η στρατιωτική σύγκρουση Πακιστάν – Αφγανιστάν. Υπενθυμίζεται ότι έχει προηγηθεί η θερμή αντιπαράθεση Πακιστάν – Ινδίας. Αν τελικά η στρατιωτική επέμβαση κατά του Ιράν εξελίσσεται όντως αυτή την ώρα, με άγνωστη διάρκεια και κατάληξη (κάτι που πάντως είναι εδώ και καιρό αναμενόμενο και προδιαγεγραμμένο), επιβεβαιώνονται οι εκτιμήσεις ότι αντί να κλείνουν μέτωπα θα ανοίγουν διαρκώς νέα.
Πολλοί σπεύδουν να αποφανθούν ότι πρόκειται για αποτυχία της παγκόσμιας κοινότητας και ειδικά των μεγάλων δυνάμεων να ελέγξουν τις εντάσεις και να οριοθετήσουν τις αντιπαραθέσεις. Είναι μία εύκολη εξήγηση με ηθικολογικό περιεχόμενο, η οποία αγνοεί τους μηχανισμούς των συγκρούσεων και των διεθνών σχέσεων. Όταν τα αίτια των τριβών είναι δομικά και για ορισμένους από τους εμπλεκόμενους υπαρξιακά, πρόχειρες συμφωνίες και «καπακώματα» απλά μεταθέτουν την έκρηξη. Εδώ και αρκετό καιρό, από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πυκνώνουν οι εκθέσεις, οι μελέτες και τα άρθρα που υποστηρίζουν ότι βρισκόμαστε στην εισαγωγή του Γ’ Παγκοσμίου Πολέμου. Είναι μία βάσιμη υπόθεση, όπως και η συναφής, ότι πρόκειται για τον επόμενο γύρο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ο οποίος ποτέ δεν έκλεισε οριστικά.
Το Ιράν είναι ακόμα ένα μέτωπο στη Μέση Ανατολή και μάλιστα το πιο ογκώδες. Η Συρία δεν έχει λήξει. Ο Λίβανος θα ανοίξει εκ νέου. Το ίδιο και το Ιράκ, και όχι μόνο λόγω των σιιτικών πολιτοφυλακών που αποτελούν proxy του Ιράν. Η αντιπαλότητα Ισραήλ – Τουρκίας φορτώνει προς το «κόκκινο» όλο και περισσότερο, το ίδιο και η τουρκική επιθετικότητα προς Ελλάδα και Κύπρο, παρά τις ψευδαισθήσεις διαφόρων περί δυνατότητας αενάως ελεγχόμενης κατάστασης.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται όσο ο Πούτιν δεν επιτυγχάνει τους στρατιωτικούς σκοπούς που θα του επιτρέψουν να κηρύξει εύσχημα «νίκη» και όσο ο Ζελένσκι ευλόγως αρνείται να παραδώσει εδάφη που δεν έχουν καταληφθεί. Ευρωπαϊκές χώρες θεωρούν ότι είναι θέμα χρόνου μία απ’ ευθείας πολεμική σύγκρουση Ευρώπης – Ρωσίας, με τη συχνότητα των δηλώσεων, και μάλιστα σε ανώτατο επίπεδο, να δημιουργούν προϋποθέσεις αυτοεκπληρούμενης προφητείας. ∆ίχως αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχει πραγματικό υπόβαθρο για μία τέτοια εξέλιξη.
Η αμφισημία των ΗΠΑ, οι οποίες δείχνουν να βιάζονται να αναδιπλωθούν στη βάση τους σε μία επείγουσα και «εκβιαστική» των πραγμάτων στροφή στο ∆όγμα Μονρό, στέλνει μηνύματα ότι θα αφεθούν κενά ισχύος σε διάφορες περιοχές. Ως γνωστόν η γεωπολιτική απεχθάνεται τα κενά περισσότερο από τη φύση. Για αρκετές μεσαίες δυνάμεις αυτό συνιστά έναυσμα για την υλοποίηση ατζέντας και δημιουργία τετελεσμένων όσο το σύστημα βρίσκεται σε μετάβαση.
Ο «∆ράκος στο δωμάτιο», η Κίνα, που αποτελεί το επίσημο επιχείρημα για την απόσυρση των ΗΠΑ από περιοχές του πλανήτη, προκειμένου να επικεντρωθούν στην αντιμετώπισή της, παρακολουθεί την προσπάθεια ανάσχεσής της, συντηρεί και ενισχύει μέτωπα που κρατούν απασχολημένη τη ∆ύση και όπου μπορεί ανοίγει νέα. Το ερώτημα της Ταϊβάν δεν έχει εύκολη απάντηση ούτε είναι δεδομένη η δέσμευση των ΗΠΑ που μέχρι πρότινος θεωρούνταν προφανής. Επίσης, υβριδικές εστίες, όπως αυτή του Μεξικού, δείχνουν ότι οι παράγοντες έντασης δεν θα είναι πλέον μόνο αυτοί που γνωρίζαμε, με τις κλασικές αντιπαραθέσεις μεταξύ κρατών ή έστω ημικρατικών δρώντων.
Εν κατακλείδι, η παγκόσμια σκακιέρα δείχνει σημεία χάους και αναρχίας χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υποβόσκουν ταυτόχρονα οι παραδοσιακοί μηχανισμοί που προκαλούν τις συγκρούσεις. Συμπέρασμα, η νέα παγκόσμια τάξη θα προκύψει με τον ίδιο τρόπο που διαμορφώθηκε και η εκπνέουσα μεταπολεμική. Το πώς, περιγράφεται από τον ίδιο τον επιθετικό προσδιορισμό.
Κυριακάτικη Απογευματινή
