Ανεξαρτήτως του πώς και αν θα καταλήξει η διαπραγμάτευση για τη συμφωνία των ΗΠΑ με το Ιράν, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή θα παραμείνει πολεμική για πολλά χρόνια ακόμα. Οι λόγοι είναι πολλοί και όλοι μαζί συνθέτουν αυτό που συνιστά την ίδια την ουσία της περιοχής: ένα παζλ θρησκευτικών, εθνικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών και εχθροτήτων.
Είναι αφελές να πιστεύει κάποιος ότι επειδή θα υπογραφεί -αν φτάσουμε μέχρι εκεί- μία θνησιγενής συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ – Ιράν η Μέση Ανατολή θα αλλάξει σελίδα. Η περιοχή δεν αποτελεί πεδίο σύγκρουσης μόνο των κρατών και εθνών που βρίσκονται στην περιοχή, αλλά και αρένα προβολής της αντιπαλότητας των μεγάλων δυνάμεων.
Το Ισραήλ προετοιμάζεται για έναν διαρκή πολυμέτωπο μακροχρόνιο πόλεμο. Στην πραγματικότητα, για έναν διαρκή αγώνα έναντι πολλαπλών αντιπάλων και σε διαφορετικές γεωγραφικές εστίες. Αυτό επικοινωνείται στην ισραηλινή κοινωνία ώστε ψυχολογικά να εμπεδώσει ότι θα πολεμά για τα επόμενα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό και μετά την 7η Οκτωβρίου ο Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε δηλώσει ότι ξεκινά ένας πόλεμος που θα διαρκέσει περισσότερο από μία γενιά, ίσως και δύο.
Οι αντίπαλοι του Ισραήλ δεν είναι κλασικοί στρατοί, με την έννοια των γνωστών πολέμων που διεξάγει ή διεξήγαγε συνήθως η Δύση. Πρόκειται για υβριδικές ρευστές οντότητες, ημικρατικούς δρώντες, τρομοκρατικές οργανώσεις, δίκτυα ομάδων, σέχτες, που συνδέονται με κράτη -όχι απαραίτητα της περιοχής- τα οποία τις χρηματοδοτούν, τις εξοπλίζουν, τις εκπαιδεύουν και τις καθοδηγούν.
Δεν έχουν κέντρο βάρους, οπότε δεν είναι εφικτό ένα αποφασιστικό χτύπημα το οποίο θα τις εξουδετερώσει. Και λόγω της ύπαρξης δεκάδων ή και εκατοντάδων εκατομμυρίων χειραγωγήσιμων πληθυσμών που ρέπουν προς τον ριζοσπαστισμό, έχουν πρακτικά απεριόριστη δυνατότητα ανατροφοδότησης των τάξεών τους μέσω ανεξάντλητων δεξαμενών.
Άρα το Ισραήλ είναι αναγκασμένο να διεξάγει διαρκείς πολέμους μείωσης των δυνατοτήτων των αντιπάλων του και να επαναλαμβάνει τις επιχειρήσεις όταν ανακάμπτουν, οπότε στην πραγματικότητα πρόκειται για αέναη διαδικασία. Η επιπλέον διάσταση που υπεισέρχεται πλέον στον σχεδιασμό για να αντιμετωπίσει ακριβώς αυτόν τον επαναλαμβανόμενο πόλεμο και την ατελεύτητη αναβίωση των μετώπων είναι η δημιουργία ζωνών ασφαλείας σχεδόν σε όλο τον περίγυρό του: στον Λίβανο, στη Συρία, στη Γάζα, στην Ιουδαία-Σαμάρεια (Δυτική Όχθη).
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο μία τέτοια πολεμική διαδικασία, πρακτικά χωρίς ημερομηνία λήξης, είναι βιώσιμη κοινωνικά, πολιτικά και γεωπολιτικά. Το πολιτικό σύστημα στο Ισραήλ, έχοντας διαγνώσει ότι είναι πιθανό τα επόμενα χρόνια οι Ηνωμένες Πολιτείες να πάρουν αποστάσεις από την καθολική στήριξη προς την ασφάλειά του ή ακόμα και να αποσυνδεθούν πλήρως, έχει δρομολογήσει ένα πρόγραμμα επίτευξης της μέγιστης δυνατής αυτάρκειας. Αυτό αφορά όλους τους τομείς, κυρίως των οπλικών συστημάτων και της αμυντικής βιομηχανίας, ώστε να μην είναι ευεπίφορο σε πιέσεις των Αμερικανών με μοχλό τους εξοπλισμούς και να διατηρήσει έτσι την αυτονομία των αποφάσεών του.
Θεωρούν ότι αυτό είναι πιθανό να συμβεί σύντομα, ακόμα και αμέσως μετά το τέλος της θητείας του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο πιθανός διάδοχός του, ο σημερινός αντιπρόεδρος, J.D. Vance, έχει εκφράσει ανοιχτά την άποψη ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να απεμπλέξουν την πολιτική τους από το Ισραήλ.
Το πιθανότερο όμως είναι ότι οι εξελίξεις που θα καθορίσουν τα πράγματα θα τρέξουν πολύ νωρίτερα και θα προκαταλάβουν τις όποιες μελλοντικές αποφάσεις. Η επιχειρούμενη συμφωνία για εκεχειρία, που έχει στόχο να οδηγεί σε μία μόνιμη λύση, είναι αμφίβολο εάν καν θα ξεκινήσει ουσιαστικά. Υποτίθεται ότι αυτήν την ώρα θα πρέπει να βρίσκεται σε εξέλιξη η συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ. Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές ήταν ήδη στον αέρα και δεν υπήρχε καμία βεβαιότητα ότι όντως θα γίνει.
Γενικά στη Μέση Ανατολή δεν υπάρχουν βεβαιότητες παρά μόνο μία, η οποία προκύπτει από την ιστορική εμπειρία. Κάθε απόπειρα ειρήνευσης έχει συγκεκριμένη κατάληξη. Αυτή που στην Αμερική αναγράφεται στο ιατροδικαστικό πόρισμα, όταν ένα θύμα τροχαίου ή δολοφονίας φθάνει στο νοσοκομείο ήδη νεκρό: DOA – Dead on Arrival. Νεκρός κατά την άφιξη. Ό,τι δηλαδή και η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν.
Κυριακάτικη Απογευματινή
