Είναι δεδομένο ότι τουλάχιστον επί μισό αιώνα τώρα ένας αξιοθαύμαστος σε αριθμό όγκος επαγγελματιών χτίζει καριέρα, βγάζει σε μεγάλο βαθμό τα προς το ζην και επιδιώκει το δικό του μερίδιο στην επικαιρότητα, πατώντας πάνω στα λεγόμενα «εθνικά θέματα». Το αν υπάρχει μια υπαρκτή βάση για να πατήσει είναι συνήθως αδιάφορο: Αν δεν υπάρχει, θα φροντίσουμε τεχνητά να την κατασκευάσουμε.
Τρόποι υπάρχουν και πολλοί μάλιστα. Το ρεπορτάζ κάποιου αδιάφορου Αλβανού δημοσιογράφου. Η δήλωση ενός τριτοτέταρτου πολιτικού στελέχους στη Βόρεια Μακεδονία (ΠΓΔΜ παλιότερα). Ένα απόσπασμα σε κάποια συζήτηση σε ένα τυχαίο τηλεοπτικό κανάλι της Τουρκίας. Οτιδήποτε μπορεί να συντηρεί το αφήγημα της διαρκούς διακινδύνευσης.
Πάνω σε αυτήν τη λογική έχουν σταδιοδρομήσει πολιτικοί, βουλευτές, απόστρατοι αξιωματικοί, δημοσιογράφοι, αναλυτές, κ.ά. Η συζήτηση των εκάστοτε κυβερνώντων με τον «εχθρό» θεωρείται για πολλούς εξ αυτών προδοσία. Η σκέψη για κάποιον συμβιβασμό σε οποιοδήποτε ζήτημα ισούται περίπου με ποινικό αδίκημα, σε βαθμό κακουργήματος. Οποιαδήποτε πρόκληση (υπαρκτή ή ανύπαρκτη) μείνει αναπάντητη, είναι μειοδοσία. Η ιστορία διαβάζεται σχεδόν πάντοτε μονόπλευρα. Η πίεση που δέχθηκε ο Δηλιγιάννης να ξεκινήσει (ουσιαστικά) τον πόλεμο κατά των Οθωμανών το 1897, που οδήγησε μέσα σε λίγες μόλις εβδομάδες σε ταπεινωτική ήττα, δεν διδάσκει. Ούτε η άφρων απόφαση του βασιλιά Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού, Γούναρη, να στείλουν τα ελληνικά στρατεύματα στα βάθη της Ανατολής το 1921 και τα επίχειρα της πολιτικής αυτής. Ούτε η ανόητη και επικίνδυνη απόφαση της χούντας των Αθηνών να συμμετέχει στο πραξικόπημα κατά του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακαρίου το 1974. Ούτε οι 3-4 πολίτες που αποφάσισαν να υποκαταστήσουν την κυβέρνηση, τις Ένοπλες Δυνάμεις και γενικώς τις Αρχές και ύψωσαν σημαία στα Ίμια το 1996.
Τα παραδείγματα τον τελευταίο αιώνα είναι πολλά αλλά είναι, καλύτερα, η δουλειά των ιστορικών να τα υπενθυμίζουν, να τα φωτίζουν και να τα επεξηγούν. Για να φτάσουμε στο σήμερα και στην προ ημερών επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα. Σύμφωνα με αρκετά που διαβάσαμε και ακούσαμε στη συνέχεια, ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ έπρεπε, μεταξύ άλλων, να καταδικάσει την τουρκική προκλητικότητα, να δώσει εγγυήσεις για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου και να πει κάτι για την παράνομη εισβολή του 1974 και την κατοχή που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα από την Τουρκία.
Ποτέ δεν έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο στην ιστορία της διπλωματίας, αλλά ας μην μείνουμε εκεί. Ας σταθούμε λίγο στο τελευταίο. Το 2020 οι Ηνωμένες Πολιτείες αποφασίζουν τη μερική άρση του εμπάργκο όπλων προς την Κύπρο, η οποία αφορούσε «μη φονικά» οπλικά συστήματα. Το 2021 οι δύο χώρες προχωρούν στην εγκαθίδρυση του Διαλόγου Συνεργασίας για την Άμυνα και Ασφάλεια. Το 2022 οι ΗΠΑ ανακοινώνουν την πλήρη άρση του εμπάργκο πώλησης όπλων που είχε επιβληθεί εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1987. Το 2024 υλοποιείται η συμφωνία για τον Οδικό Χάρτη για τη Διμερή Αμυντική Συνεργασία, που προβλέπει για πρώτη φορά τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να έχει πρόσβαση σε αμυντικά προγράμματα των ΗΠΑ, περιλαμβανομένων των Foreign Military Sales (FMS) και Excess Defense Articles (EDA). Το 2026, πριν από λίγο διάστημα δηλαδή, στην καθιερωμένη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση για την επέτειο της ανακήρυξης της ανεξαρτησίας της Κυπριακής Δημοκρατίας συμμετείχαν πεζοναύτες από τις ΗΠΑ, αλλά και εκπρόσωποι από τις ένοπλες δυνάμεις της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Αιγύπτου. Μόλις προχθές ο Νίκος Χριστοδουλίδης έλαβε πρόσκληση για συμμετοχή στη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το κλίμα (COP31) που θα γίνει στην Αττάλεια της Τουρκίας τον Νοέμβριο, παρά τις προσπάθειες του Ταγίπ Ερντογάν να τον αποκλείσει.
Γιατί παραθέτουμε όλα αυτά τα γεγονότα, η μακρά παρουσίαση των οποίων μπορεί και να καθίσταται κουραστική; Επειδή θα ανέμενε κανείς, βάσει της δημόσιας ρητορικής και της τακτικής αρθρογραφίας τους, να είχαν ενθουσιάσει τους λεγόμενους και «υπερπατριώτες». Θα ανέμενε ακόμα και διθυράμβους για τη γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου, για την ενόχληση που όλα τα παραπάνω γεγονότα προκάλεσαν στην Άγκυρα, όπως διεφάνη από μια σειρά δηλώσεων και ανακοινώσεων.
Τίποτα τέτοιο δεν συνέβη. Όταν έχεις χτίσει μια ολόκληρη καριέρα (πολιτική, δημοσιογραφική ή ό,τι άλλο) πάνω στη λογική της διαρκούς διακινδύνευσης, πάνω στο αφήγημα ότι η πατρίδα καθημερινά ζει υπό το καθεστώς απειλών, ότι ο εχθρός είναι μονίμως προ των πυλών, ότι όλες οι κυβερνήσεις κάνουν στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο κινήσεις εις βάρος των συμφερόντων της χώρας, τότε τέτοια γεγονότα αδυνατίζουν το αφήγημα. Χαλάνε τη… σούπα. Μπορεί ενδεχομένως και να καταστρέψουν τις καριέρες αυτές.
Ο δρόμος του ρεαλισμού, των συμμαχιών, των δύσκολων αποφάσεων, της διπλωματίας, δεν είναι ένας εύκολος δρόμος, ούτε αποδίδει συνήθως πολιτικά οφέλη. «Ο Ρούμπιο δεν είπε τίποτα για την Κύπρο». Τι πιο απλό, τι πιο εύπεπτο, τι πιο εύληπτο. Ας κρατήσουμε αυτό στο δισάκι μας, ας καβαλήσουμε το άλογο και ας συνεχίσουμε να κυνηγάμε τουρκικούς, αμερικανικούς και άλλους ανεμόμυλους.
Εφημερίδα Απογευματινή
