Η Σιγκαπούρη ξέρει να εντυπωσιάζει. Ουρανοξύστες που αγγίζουν τα σύννεφα, τεχνολογία που προβλέπει τις ανάγκες της καθημερινότητας, υποδειγματικές υποδομές και μια οικονομία που αποτελεί αντικείμενο διεθνούς θαυμασμού. Μια πόλη όπου σχεδόν τα πάντα λειτουργούν με ακρίβεια. Εκτός, φαίνεται, από κάτι που καμία μηχανή δεν μπορεί να προγραμματίσει. Την ανθρώπινη καρδιά.
Η τελευταία πρωτοβουλία της είναι αποκαλυπτική. Μια ψηφιακή εφαρμογή γνωριμιών, σχεδιασμένη αρχικά για δημόσιους υπαλλήλους ηλικίας από 21 έως 35 ετών, επιχειρεί να φέρει κοντά ανθρώπους με κοινά ενδιαφέροντα και αξίες. Ένας μαθηματικός αλγόριθμος αναλαμβάνει να προτείνει συμβατούς συντρόφους. Πρόκειται για πιλοτικό πρόγραμμα και όχι για καθολική κυβερνητική υπηρεσία συνοικεσίων. Το πρόβλημα πίσω από την πρωτοβουλία είναι πραγματικό. Το 2025 ο δείκτης γονιμότητας της Σιγκαπούρης υποχώρησε στο 0,87 παιδί ανά γυναίκα. Ένα ανησυχητικό μέγεθος για μια κοινωνία που γερνά και αναζητά τρόπους να εξασφαλίσει το μέλλον της.
Μόνο που εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί μπορείς να κατασκευάσεις την εξυπνότερη εφαρμογή του κόσμου, αλλά δεν μπορείς να υποχρεώσεις δύο ανθρώπους να αγαπηθούν. Μπορείς να υπολογίσεις τη συμβατότητα χαρακτήρων, όχι όμως τη διάρκεια μιας σχέσης. Και κυρίως δεν μπορείς να μετατρέψεις αυτομάτως μια γνωριμία σε οικογένεια. Ας μην είμαστε άδικοι. Κάθε προσπάθεια που διευκολύνει την ανθρώπινη επικοινωνία έχει τη χρησιμότητά της. Η τεχνολογία μπορεί να ανοίξει μια πόρτα. Δεν μπορεί όμως να χτίσει όσα χρειάζονται πίσω από αυτήν.
Διότι το Δημογραφικό δεν είναι πρόβλημα ανεπαρκών γνωριμιών. Είναι και πρόβλημα ακριβής κατοικίας, εξαντλητικών εργασιακών ρυθμών, ανασφάλειας, κοινωνικής πίεσης και περιορισμένου προσωπικού χρόνου. Τι να την κάνει ο νέος μια ιδανική ψηφιακή γνωριμία όταν επιστρέφει εξουθενωμένος από τη δουλειά; Πώς να ονειρευτεί παιδιά όταν το κόστος της ανατροφής τους μοιάζει με μακροχρόνια οικονομική υποχρέωση που απαιτεί διαρκείς υπολογισμούς; Κάπου εδώ αποκαλύπτεται η αντίφαση του σύγχρονου πολιτισμού. Δημιουργήσαμε πόλεις που δεν κοιμούνται ποτέ, αλλά ανθρώπους που δεν προλαβαίνουν να ζήσουν. Αυξήσαμε την παραγωγικότητα, περιορίσαμε όμως τον ελεύθερο χρόνο. Επενδύσαμε στην τεχνητή νοημοσύνη, ενώ η ανθρώπινη επικοινωνία συχνά περιορίζεται σε μια οθόνη.
Και τώρα αναζητούμε την αγάπη με μαθηματικό τύπο. Η Σιγκαπούρη δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι ίσως ένας καθρέφτης του κόσμου που διαμορφώνουμε. Ενός κόσμου που προσφέρει ανέσεις, αλλά δυσκολεύεται να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για συντροφικότητα, οικογένεια και ουσιαστικές σχέσεις. Το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψουμε στο παρελθόν ούτε να θεωρήσουμε ότι όλοι οφείλουν να παντρευτούν και να αποκτήσουν παιδιά. Είναι να μπορούν όσοι το επιθυμούν να πραγματοποιήσουν αυτή την επιλογή χωρίς να συνθλίβονται από την καθημερινότητα.
Ίσως, λοιπόν, η πραγματική καινοτομία να μην είναι μια ακόμη εφαρμογή. Να είναι μια κοινωνία που προσφέρει περισσότερο χρόνο, προσιτή στέγη, ανθρώπινες συνθήκες εργασίας και πραγματική στήριξη της οικογένειας. Γιατί όταν σβήσουν τα πολύχρωμα φώτα των ουρανοξυστών και κλείσουν οι υπολογιστές, οι άνθρωποι θα εξακολουθούν να αναζητούν εκείνο που αναζητούσαν πάντοτε. Κάποιον να τους περιμένει στο σπίτι. Και αυτό, ευτυχώς, δεν προγραμματίζεται.
Εφημερίδα Απογευματινή
