Είναι πιθανό να πρόκειται για το σκηνικό που θα συναντήσουν αύριο (22.00) οι περίπου 2.600 φίλοι του Ολυμπιακού που θα βρεθούν στο Άμστερνταμ για τον αγώνα με τον Άγιαξ στο φινάλε της League Phase του Champions League.
Ξανθοί μεσήλικες με μπιροκοιλιά και νεαρά αγόρια με μπλε μάτια να τραγουδούν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εβραϊκά τραγούδια, το «Hava Nagila», καθώς στριμώχνονται στα τραμ που θα τους μεταφέρουν στο γήπεδο στις παρυφές του Άμστερνταμ. Κάποιοι από αυτούς με τατουάζ το αστέρι του Δαβίδ στο μπράτσο.
Μόλις φτάσουν στην Γιόχαν Κρόιφ Αρίνα είναι πιθανό να κατευθυνθούν στην αίθουσα όπου σερβίρουν ολλανδική μπίρα σε πλαστικά ποτήρια και όλοι μαζί να φωνάζουν: «Εβραίοι! Εβραίοι! Εβραίοι!».
Έξω από το γήπεδο, αναμένεται να υπάρχουν πάγκοι που θα πωλούν ισραηλινές σημαίες ή σημαίες με το λογότυπο του Άγιαξ, την κεφαλή δηλαδή του θρυλικού Έλληνα πολεμιστή Αίαντα μέσα στο αστέρι του Δαβίδ. Κι όσο περνά η ώρα όλο και πιο πολλοί οπαδοί θα φτάνουν στο γήπεδο με καπέλα ή κασκόλ κεντημένα με εβραϊκή γραφή. Παρ’ όλα αυτά, οι περισσότεροι από αυτούς δεν είναι Εβραίοι, όμως ο φιλοσημιτισμός είναι μέρος της ταυτότητας του Άγιαξ και γι’ αυτό υπάρχει εξήγηση. Σκεφτείτε ότι μέχρι πρόσφατα η επίσημη ιστοσελίδα της ομάδας πρόσφερε ως ήχους κλήσης το «Hava Nagila» και άλλα εβραϊκά τραγούδια, τα οποία μπορούσαν να προμηθευτούν για τα κινητά τους τηλέφωνα οι οπαδοί.
Αυτή η «εβραϊκή» παράδοση πιθανότατα χρονολογείται από τη δεκαετία του 1970 με την άνοδο του χουλιγκανισμού και τον σχηματισμό των πρώτων ομάδων φανατικών οπαδών. Η σύνδεση με την εβραϊκή κοινότητα του Άμστερνταμ ήταν αρχικά κυρίως γεωγραφική, καθώς και τα δύο βρίσκονταν στα ανατολικά της πόλης. Μία από τις πρώτες έδρες του Άγιαξ, το στάδιο Ντε Μέιρ, βρισκόταν σε μια περιοχή γνωστή για τους Εβραίους εμπόρους της, κοντά στην εβραϊκή συνοικία Γιόντενμπιρτ. Αποτελούμενος από 140.000 ανθρώπους, εκ των οποίων οι 80.000 ζούσαν στο Άμστερνταμ, ο ολλανδικός εβραϊκός πληθυσμός αποδεκατίστηκε κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το τραύμα παραμένει βαθιά ριζωμένο στην κουλτούρα του Άμστερνταμ.
Προκλήσεις
Οι αντίπαλοι του Άγιαξ ήταν από τους πρώτους που εκμεταλλεύτηκαν τον εύθραυστο δεσμό μεταξύ του συλλόγου και των Εβραίων. Στο Άμστερνταμ, για παράδειγμα, αντίπαλοι σύλλογοι χρησιμοποιούν τακτικά αντισημιτικά συνθήματα και προσβολές για να επιτεθούν στον Άγιαξ και τους οπαδούς του από τη δεκαετία του 1950.
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, οι αντισημιτικές προκλήσεις που βιώνουν οι οπαδοί του Άγιαξ σε εκτός έδρας αγώνες έχουν αυξηθεί με την άνοδο του νεοναζισμού στα γήπεδα. Δεν είναι ασυνήθιστο για τους αντιπάλους τους να μιμούνται τον ήχο του αερίου που διαφεύγει, προφανή αναφορά στο Zyklon B που χρησιμοποιούνταν στους θαλάμους αερίων. Επίσης να ερμηνεύουν τραγούδια για το Ολοκαύτωμα ή να φωνάζουν «Χαμάς! Χαμάς! Ρίξτε αέριο στους Εβραίους!».
Στην άλλη πλευρά, αυτή των οπαδών του Άγιαξ, το φαινόμενο της αποδοχής της εβραϊκής ταυτότητας έχει επίσης ενισχυθεί με υπερηφάνεια και είναι αρκετοί οι φίλοι του συλλόγου που ισχυρίζονται ότι είναι μέλη μιας «εβραϊκής λέσχης» αν και οι ίδιοι δεν έχουν καμία σχέση με την εβραϊκή κοινότητα. Στην πραγματικότητα, αυτές οι δράσεις δεν έχουν καμία θρησκευτική ή πολιτική σημασία, παρά το γεγονός ότι οι πιο φανατικοί, τα μέλη της θύρας F26, μερικές φορές αυτοαποκαλούνται Joden (=Εβραίοι στα ολλανδικά) ή ακόμα και Super Joden (=Σούπερ Εβραίοι).
Το παράδοξο
Τον Ιανουάριο του 2005, ο τότε πρόεδρος του Άγιαξ, Τζον Γιάκε, ήθελε να βάλει τέλος στην «εβραϊκή» ετικέτα που είχε αποδοθεί στον σύλλογο. «Είμαστε ένας αυτοαποκαλούμενος εβραϊκός σύλλογος, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις οι Εβραίοι οπαδοί μας διστάζουν να παρακολουθήσουν τους εντός έδρας αγώνες -πόσω μάλλον τους εκτός έδρας- λόγω των προσβλητικών αντιδράσεων των οπαδών των αντιπάλων μας. Αυτό το παράδοξο πρέπει να τελειώσει», ανέφερε.
Η αλήθεια είναι ότι για πολλά χρόνια, η διοίκηση της ομάδας υποστήριζε αυτή την περίεργη ταυτότητα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό που φαινόταν σε πολλούς ως ένα ακίνδυνο, ενδεχομένως και γραφικό έθιμο, έχει πάρει επικίνδυνη τροπή. Οι οπαδοί των μεγαλύτερων αντιπάλων του Άγιαξ άρχισαν να χαιρετούν με τον χαρακτηριστικό τρόπο των ναζί ή να φωνάζουν «Χαμάς! Χαμάς!» για να προκαλέσουν τους οπαδούς του Άγιαξ. Τα παιχνίδια του Άγιαξ έχουν αμαυρωθεί από φωνές «Εβραίοι στο γκάζι!» ή απλώς από σφύριγμα για να προσομοιώσουν τον ήχο της διαρροής γκαζιού.
Οι πιο χαρακτηριστικές αντιδράσεις έχουν συμβεί κατά τη διάρκεια αγώνων εναντίον ομάδων από τη Χάγη ή του μεγαλύτερου αντιπάλου του Άγιαξ, της Σπάρτα Ρότερνταμ. Οι αγώνες του Άγιαξ έχουν φορτιστεί τόσο πολύ με τέτοιες αντισημιτικές επιδείξεις, που πολλοί από τους Εβραίους οπαδούς της ομάδας αποφεύγουν πλέον τους αγώνες. Η προσβλητική συμπεριφορά δεν είναι μονόπλευρη. Κατά τη διάρκεια ενός αγώνα εναντίον μιας γερμανικής ομάδας, κάποιοι από τους οπαδούς του Άγιαξ ανάρτησαν πανό που έγραφε «Οι Εβραίοι παίρνουν εκδίκηση για το ’40-’45», μια αναφορά στο Ολοκαύτωμα.
Το Άμστερνταμ είχε πάντα τον μεγαλύτερο εβραϊκό πληθυσμό στην Ολλανδία και ο σύλλογος είχε δύο Εβραίους προέδρους στις δεκαετίες του 1960 και του 1970. Είχε κατά καιρούς Εβραίους παίκτες ο σύλλογος, και ελάχιστους μεταξύ των 400 μελών του. Δεν υπάρχουν Εβραίοι στο τρέχον διοικητικό συμβούλιο του συλλόγου. «Ο σύλλογος δεν έχει πραγματική εβραϊκή καταγωγή», έχει ξεκαθαρίσει ο Τζον Γιάκε.
Εφημερίδα Απογευματινή
