Κάθε εποχή κατασκευάζει τα δικά της πρότυπα. Σήμερα, όμως, οι «ήρωες» δεν βρίσκονται στις σελίδες των κόμικς αλλά στα κέντρα λήψης αποφάσεων. Με ύφος βεβαιότητας και λόγο που φιλοδοξεί να καλύψει τα πάντα, αρκετοί από όσους κατέχουν εξουσία δείχνουν να υιοθετούν έναν ρόλο που δεν τους ανήκει. Εκείνον του σωτήρα.
Το φαινόμενο δεν είναι καινούργιο. Η εξουσία συνοδεύεται συχνά από την ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας. Ότι ο κάτοχός της μπορεί να καθορίζει εξελίξεις κατά βούληση, να διορθώνει τα πάντα, να εμφανίζεται ως ο μοναδικός ρυθμιστής της πραγματικότητας. Από εκεί και πέρα, η μετάβαση από την ευθύνη στην αυτοπροβολή είναι σχεδόν αναπόφευκτη. Και τότε, η πολιτική χάνει την ουσία της. Αντί για πράξεις, κυριαρχούν οι δηλώσεις. Αντί για λύσεις, προβάλλονται εντυπώσεις. Η δημόσια παρουσία μετατρέπεται σε σκηνή, όπου το ζητούμενο δεν είναι η αποτελεσματικότητα αλλά η εικόνα. Ο λόγος γίνεται θεατρικός, οι εξαγγελίες μεγαλόστομες και η καθημερινότητα των πολιτών περνά σε δεύτερη μοίρα.
Μόνο που η κοινωνία δεν χρειάζεται πρωταγωνιστές. Δεν περιμένει «θαύματα» ούτε εντυπωσιακές εμφανίσεις. Εκείνο που ζητά είναι απλό και συγκεκριμένο. Σοβαρότητα, συνέπεια, μέτρο. Οι άνθρωποι δεν αναζητούν κάποιον να τους «σώσει», αλλά κάποιον που να μπορεί να διαχειριστεί με υπευθυνότητα όσα τους αφορούν. Στην πράξη αυτό σημαίνει βασικά πράγματα. Σταθερές συνθήκες ζωής. Πρόσβαση σε εργασία, υγεία, ασφάλεια. Καθημερινότητα που δεν διαλύεται από αποφάσεις που λαμβάνονται με γνώμονα την επικοινωνία. Σημαίνει διοίκηση που λειτουργεί με γνώση των πραγματικών αναγκών και όχι με στόχο την προσωπική προβολή.
Αντίθετα, η νοοτροπία του «υπερήρωα» οδηγεί σε μια επικίνδυνη απομάκρυνση από την πραγματικότητα. Δημιουργεί προσδοκίες που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν, καλλιεργεί εξαρτήσεις και τελικά παράγει απογοήτευση. Όσο πιο έντονα προβάλλεται το αφήγημα της σωτηρίας τόσο πιο έντονα αποκαλύπτεται η αδυναμία να αντιμετωπιστούν τα πραγματικά ζητήματα. Το αποτέλεσμα είναι μια βαθύτερη απόσταση ανάμεσα σε εκείνους που αποφασίζουν και σε εκείνους που βιώνουν τις συνέπειες. Από τη μία πλευρά, σχεδιασμοί και μεγάλες εξαγγελίες. Από την άλλη, άνθρωποι που προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στις ανάγκες της καθημερινότητας. Η ασυμμετρία αυτή δεν είναι απλώς πολιτική. Είναι κοινωνική.
Κι όμως, η λύση δεν βρίσκεται σε κάτι περίπλοκο. Βρίσκεται σε μια αλλαγή αντίληψης. Στην επιστροφή σε ένα πρότυπο ηγεσίας που δεν βασίζεται στην εντύπωση αλλά στην ευθύνη. Που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει αλλά να αποδώσει. Που δεν υψώνει τη φωνή αλλά το επίπεδο των επιλογών. Η πραγματική δύναμη δεν φαίνεται στην ένταση του λόγου αλλά στη σταθερότητα των πράξεων. Δεν αποδεικνύεται μέσα από διακηρύξεις αλλά μέσα από αποτελέσματα. Και, κυρίως, δεν επιδιώκει να κυριαρχήσει αλλά να υπηρετήσει.
Ίσως τελικά το πιο δύσκολο δεν είναι η κατάκτηση της εξουσίας αλλά η διαχείρισή της με επίγνωση των ορίων. Να θυμάται κανείς ότι η θέση που κατέχει δεν τον καθιστά ανώτερο αλλά περισσότερο υπόλογο. Γιατί ο κόσμος δεν χρειάζεται άλλους «σωτήρες». Χρειάζεται ανθρώπους που γνωρίζουν τι σημαίνει ευθύνη και την ασκούν με σεβασμό.
Εφημερίδα Απογευματινή
