Τις τελευταίες ημέρες, η κοινή γνώμη παρακολουθεί «παγωμένη» μια σειρά από ειδήσεις με τραγικούς πρωταγωνιστές ανθρώπους, κυρίως νέους σε ηλικία, που πιθανώς βιώνοντας βασανιστικά προσωπικά αδιέξοδα οδηγήθηκαν, δυστυχώς, στο να θέσουν τέλος στη ζωή τους. Μέσα σε ελάχιστα εικοσιτετράωρα δύο περιστατικά συντάραξαν την κοινή γνώμη: Χθες το πρωί, μία 51χρονη υπάλληλος του υπουργείου Τουρισμού έκανε βουτιά θανάτου από τον δεύτερο όροφο του κτιρίου, τρεις μόνο μέρες μετά την αυτοκτονία της 17χρονης κόρης ενός γιατρού από το Ψυχικό, η οποία έπεσε από τη γέφυρα του Ισθμού της Κορίνθου.
Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα δεδομένα του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα (469 το 2024). Κι ενώ δεν υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής των αποπειρών αυτοκτονίας που καταλήγουν στα νοσοκομεία, υπολογίζεται ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία βρίσκονται 20 έως 30 απόπειρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΚΛΙΜΑΚΑ, η πλειονότητα των αυτοκτονιών στην Ελλάδα αφορά τους άντρες (496 περιστατικά, ποσοστό 85,7% του συνόλου). Ιδιαίτερα αυξημένος αριθμός περιστατικών καταγράφεται στις ηλικίες 50-54 ετών, ενώ σημαντικά υψηλοί αριθμοί εμφανίζονται και στις ομάδες 45-49 ετών. Διαχρονικά υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών καταγράφουν τα άτομα 80 ετών και άνω, ενώ στις νεότερες ηλικίες, 8,3% υπολογίζονται τα περιστατικά στις ηλικίες 20-24 ετών και 2,9% σε άτομα 15-19 ετών.
Τα περιστατικά αυτά αποτελούν την οδυνηρή αντανάκλαση μιας ευρύτερης εικόνας που αποτυπώνεται στα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, όπου οι αριθμοί προκαλούν ίλιγγο. Σύμφωνα με αυτά, περισσότερες από 720.000 ψυχές χάνονται κάθε χρόνο με αυτοχειρία, η οποία παραμένει η τρίτη συχνότερη αιτία θανάτου για τους νέους 15-29 ετών. Συγκλονιστικό είναι το γεγονός ότι μόνο μέσα στους πρώτους δύο μήνες του 2026 υπολογίζεται ότι σχεδόν 4.000 παιδιά και έφηβοι σε όλο τον κόσμο οδηγήθηκαν στο μοιραίο διάβημα, σύμφωνα με όσα αναφέρουν διεθνείς οργανισμοί και οργανώσεις πρόληψης, όπως η βρετανική Grassroots Suicide Prevention. Εξάλλου, σημειώνεται ότι οι συνολικοί θάνατοι από αυτοκτονία παγκοσμίως -για όλες τις ηλικίες- εκτιμάται ότι ξεπέρασαν τις 95.000 έως τις αρχές Φεβρουαρίου 2026, σύμφωνα με δεδομένα που αντλούνται από το Worldometer και τον ΠΟΥ.
Τους λόγους που άνθρωποι της διπλανής πόρτας, μεταξύ αυτών νέοι και έφηβοι που έχουν όλη τη ζωή μπροστά τους, επιλέγουν το απονενοημένο διάβημα ως τη μόνη λύση στο αδιέξοδο αναλύει στην «Απογευματινή» η ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια Msc Ελπίδα Παναγιωτουνάκου, εξηγώντας ταυτόχρονα πώς μπορούν γονείς και εκπαιδευτικοί να αναγνωρίσουν τα βουβά σημάδια SOS: «Οι αυτοκτονίες στους εφήβους δεν οφείλονται σε έναν λόγο αλλά σε συνδυασμό πιέσεων. Η πανδημία λειτούργησε ως επιταχυντής αυτών των πιέσεων, αφού τους οδήγησε στην κοινωνική απομόνωση, με αποτέλεσμα να κυριαρχούν ο φόβος, η ανασφάλεια, το άγχος για το μέλλον, αλλά και ο θυμός. Η πανδημία ενίσχυσε παράγοντες όπως η μοναξιά, το άγχος και η κατάθλιψη, που συνδέονται άμεσα με αυτοκτονικό ιδεασμό».
Η σύγκριση
Η κυρία Παναγιωτουνάκου αναφέρθηκε και στη στενή σχέση των παιδιών με το διαδίκτυο: «Οι σημερινοί έφηβοι είναι τα παιδιά που έμαθαν να… κοινωνικοποιούνται μέσα από το διαδίκτυο, σε έναν κόσμο φτιαγμένο συχνά να εξαπατά, αλλά και να προσφέρει απόλαυση με τρόπο που κοστίζει συναισθηματικά. Η υπερβολική έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του άγχους και των συγκρίσεων, καθώς η αξία του νέου ταυτίζεται με την αψεγάδιαστη εξωτερική εμφάνιση, την εξουσία, τα ακριβά ρούχα. Το άγχος αυξάνεται όσο μειώνονται τα likes, ενώ ο κίνδυνος για εκφοβισμό μέσω διαδικτύου αυξάνεται, καθώς τα σχόλια μπορούν να γίνουν πολύ σκληρά μέσα από την ανωνυμία των σχολιαστών. Κάποιοι έφηβοι, στην ανάγκη τους να γίνουν αποδεκτοί, είναι πιθανό να εξαπατηθούν από επιτήδειες ομάδες, ωθώντας στη συμμετοχή τους σε επικίνδυνα challenges που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στην αυτοχειρία».
Η ψυχολόγος ξεκαθαρίζει ότι δεν ισχύει για όλους τους εφήβους, αλλά για τους πιο ευάλωτους, για τους οποίους δεν υπάρχει ανοιχτή επικοινωνία μέσα στην οικογένεια και που συχνά μπορεί να βιώνουν συναισθηματική παραμέληση ή να γίνονται μάρτυρες κακοποιητικών συμπεριφορών: «Οι γονείς, στην προσπάθειά τους να αναπληρώσουν τη δική τους απουσία, λειτουργούν υπερπροστατευτικά προς τα παιδιά, κυρίως ικανοποιώντας τους κάθε υλική ανάγκη. Όμως, σε ένα περιβάλλον δίχως όρια, όπου η κάθε τους ανάγκη πραγματοποιείται άμεσα, αναπτύσσουν μηδαμινή ανοχή στη ματαίωση. Στην εφηβεία, οπότε και έρχονται οι πρώτες σημαντικές ματαιώσεις (π.χ. ερωτική απογοήτευση, αποτυχία σε εξετάσεις), ο μηχανισμός αυτορρύθμισης είναι ανύπαρκτος, με αποτέλεσμα ο έφηβος να νιώθει ότι βρίσκεται σε αδιέξοδο. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι το κέντρο του εγκεφάλου που ρυθμίζει το συναίσθημα δεν έχει ακόμη πλήρως αναπτυχθεί κατά την εφηβεία, καθιστά τον έφηβο παρορμητικό και επιρρεπή σε αυτοκτονικές συμπεριφορές».
Σημάδια
Για τους νεαρούς, η κατάθλιψη, το άγχος, οι διαταραχές διάθεσης, το αίσθημα απελπισίας ή έλλειψης νοήματος και η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι οι πιο ισχυροί «προγνωστικοί» παράγοντες: «Τα προειδοποιητικά σημάδια υπάρχουν, ακόμα και αν είναι σιωπηρά. Σε συναισθηματικό επίπεδο, δείχνει έντονη θλίψη ή ευερεθιστότητα που διαρκεί, αίσθημα απελπισίας («τίποτα δεν έχει νόημα»), έντονο άγχος ή κρίσεις πανικού, ξαφνική συναισθηματική «αποσύνδεση». Σε λεκτικό επίπεδο, μιλάει και λέει «δεν αντέχω άλλο», «θα ήταν καλύτερα χωρίς εμένα», «θέλω να εξαφανιστώ». Ακόμα κι αν φαίνονται υπερβολικά, πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψιν. Σε επίπεδο συμπεριφοράς, ο έφηβος αποσύρεται από φίλους και οικογένεια, δεν έχει ενδιαφέρον για δραστηριότητες που αγαπούσε, σημειώνει πτώση στις σχολικές επιδόσεις, έχει αλλαγές στον ύπνο (αϋπνία ή υπερβολικός ύπνος) και έχει αλλαγές στην όρεξη. Σε κάποιες περιπτώσεις προβαίνει σε επικίνδυνες ενέργειες, όπως είναι αυτοτραυματισμοί (π.χ. κόβεται), έχει ριψοκίνδυνη συμπεριφορά και αναζητάει τρόπους αυτοκτονίας στο διαδίκτυο».
Εφημερίδα Απογευματινή
