Για χρόνια, η πρόσβαση ανηλίκων σε καπνικά προϊόντα, συσκευές άτμισης και αλκοόλ κινούνταν σε μια γκρίζα ζώνη. Ένα περίπτερο στη γωνία, ένα μίνι μάρκετ που λειτουργεί μέχρι αργά, ένα μπαρ που δεν ελέγχει αυστηρά τις ηλικίες. Η απαγόρευση υπήρχε, όμως η εφαρμογή της συχνά παρέμενε αποσπασματική. Πλέον, αυτή η πραγματικότητα αρχίζει να αποκτά σαφή όρια μέσα από ένα νέο ψηφιακό πλαίσιο ελέγχου, το οποίο υλοποιείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Οι πλατφόρμες alto.gov.gr και events.gov.gr λειτουργούν ως βασικά εργαλεία για την καταγραφή, τη διασταύρωση και τον έλεγχο δραστηριοτήτων που μέχρι πρόσφατα ήταν δύσκολο να αποτυπωθούν με ενιαίο τρόπο.
Ψηφιακό μητρώο για σημεία πώλησης Στο alto.gov.gr έχουν ήδη καταχωριστεί περισσότερα από 88.600 σημεία πώλησης, όπως κάβες, μπαρ, μίνι μάρκετ και περίπτερα. Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν ξεπερνούν τις 79.000, καθώς μία επιχείρηση μπορεί να διαθέτει περισσότερα από ένα καταστήματα. Η κλίμακα της συμμετοχής δείχνει ότι το εγχείρημα προχωρά με γρήγορους ρυθμούς, μετατρέποντας μια διάσπαρτη και δύσκολα ελέγξιμη αγορά σε ένα ενιαίο ψηφιακά χαρτογραφημένο πεδίο.
Πώς λειτουργεί το alto.gov.gr
Κάθε επιχείρηση που διαθέτει καπνικά προϊόντα, αλκοόλ ή προϊόντα άτμισης οφείλει να εγγραφεί στην πλατφόρμα, να δηλώσει τα στοιχεία της και να αποδείξει ότι πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται έγγραφο με QR code, το οποίο μπορεί να ελεγχθεί άμεσα από τις αρμόδιες αρχές. Με αυτόν τον τρόπο, η νόμιμη δραστηριότητα αποκτά ψηφιακό αποτύπωμα, ενώ οι παραβάσεις μπορούν να εντοπίζονται ταχύτερα.
Η αγορά αποκτά σαφή όρια
Η υποχρεωτική χρήση της πλατφόρμας σημαίνει ότι η πώληση προϊόντων καπνού, αλκοόλ και άτμισης περνά πλέον μέσα από ένα ενιαίο ψηφιακό φίλτρο. Όποιος δεν είναι εγγεγραμμένος στο μητρώο, δεν μπορεί να διαθέτει τα συγκεκριμένα προϊόντα. Σε περίπτωση παράβασης, η σχετική δραστηριότητα μπορεί να ανακληθεί. Έτσι, οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι, η εικόνα της αγοράς πιο καθαρή και η δυνατότητα παράκαμψης των κανόνων πιο περιορισμένη. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ένταξη των προϊόντων άτμισης στο ίδιο πλαίσιο με τα παραδοσιακά καπνικά και το αλκοόλ. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει την αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες των τελευταίων ετών, καθώς οι νέες μορφές χρήσης νικοτίνης έχουν αποκτήσει αυξημένη απήχηση σε νεότερες ηλικίες.
Ψηφιακός έλεγχος και στις ιδιωτικές εκδηλώσεις
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η διαχείριση της παρουσίας ανηλίκων σε χώρους νυχτερινής διασκέδασης. Μέσω του events.gov.gr, κάθε ιδιωτική εκδήλωση με συμμετοχή ανηλίκων δηλώνεται, καταγράφεται και μπορεί να ελεγχθεί.
Η διαδικασία προβλέπει ότι ο χώρος δηλώνει την εκδήλωση, ο διοργανωτής την αποδέχεται και στη συνέχεια δημιουργείται ψηφιακό ιδιωτικό συμφωνητικό με QR code και χρονοσήμανση από το gov.gr.
Πάνω από 140 εκδηλώσεις σε ενάμιση μήνα
Μέσα σε μόλις ενάμιση μήνα λειτουργίας, στην πλατφόρμα έχουν καταγραφεί 149 εκδηλώσεις, ενώ περισσότερες από 180 επιχειρήσεις έχουν εισέλθει στο σύστημα. Η γεωγραφική διασπορά των εγγραφών, από τα Ιωάννινα και τη Γλυφάδα έως το Ηράκλειο και τη Θεσσαλονίκη, δείχνει ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιοχές, αλλά αφορά ολόκληρη τη χώρα.
Νέοι όροι ευθύνης για επιχειρήσεις και διοργανωτές
Η ψηφιακή καταγραφή αλλάζει και το πλαίσιο ευθύνης. Οι επιχειρήσεις και οι διοργανωτές λειτουργούν πλέον μέσα σε ένα σύστημα όπου κάθε εκδήλωση αφήνει ηλεκτρονικό ίχνος και μπορεί να ελεγχθεί άμεσα. Οι εξαιρέσεις γίνονται συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες, ενώ η δυνατότητα ασαφούς ή άτυπης λειτουργίας περιορίζεται σημαντικά. Στόχος είναι η προστασία των ανηλίκων να μη στηρίζεται σε αποσπασματικούς ελέγχους, αλλά σε μόνιμες ψηφιακές διαδικασίες.
Τι απαιτείται για την εγγραφή στο alto.gov.gr
Για την εγγραφή στην πλατφόρμα alto.gov.gr απαιτούνται:
- Αριθμός Φορολογικού Μητρώου, είτε ατομικής επιχείρησης είτε νομικού προσώπου
- Εν ισχύ άδεια πώλησης των προϊόντων, όπου αυτή απαιτείται
- Κωδικός Αριθμός Δραστηριότητας σχετικός με την πώληση των προϊόντων
- Πλήρωση των προϋποθέσεων της νομοθεσίας για την προστασία ανηλίκων
- Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά φυσικά και νομικά πρόσωπα που πωλούν ή διαθέτουν προϊόντα καπνού, αλκοόλ και λοιπά μη καπνικά προϊόντα. Όσοι δεν έχουν εγγραφεί, δεν επιτρέπεται να πωλούν τα συγκεκριμένα προϊόντα.
Πώς δηλώνονται οι ιδιωτικές εκδηλώσεις
Για την αναγγελία ιδιωτικών εκδηλώσεων μέσω του events.gov.gr, η καταχώριση γίνεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο του χώρου όπου θα πραγματοποιηθεί η εκδήλωση. Στη συνέχεια, ο διοργανωτής αποδέχεται τη δήλωση και δημιουργείται ιδιωτικό συμφωνητικό μέσω του gov.gr. Το έγγραφο φέρει χρονοσήμανση και πρέπει να είναι διαθέσιμο σε περίπτωση ελέγχου. Αν ο διοργανωτής έχει καταχωρίσει τα στοιχεία του στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, ειδοποιείται ηλεκτρονικά για τη δημιουργία του συμφωνητικού στη θυρίδα του.
Νέα θεσμική κανονικότητα
Η μετάβαση σε αυτό το νέο πλαίσιο ελέγχου έρχεται περίπου ενάμιση μήνα μετά την παρουσίαση του «Οδικού Χάρτη και του Επιχειρησιακού Σχεδίου για την Καθολική Εφαρμογή της Απαγόρευσης Πώλησης Καπνικών Προϊόντων και Αλκοόλ σε Ανήλικους». Το σχέδιο είχε παρουσιαστεί στο Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης από τους υπουργούς Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη, Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, Προστασίας του Πολίτη Μιχάλη Χρυσοχοΐδη και τον τότε υφυπουργό Υγείας Δημήτρη Βαρτζόπουλο. Η νέα ψηφιακή υποδομή επιχειρεί να μετατρέψει μια δύσκολα ελεγχόμενη πραγματικότητα σε ένα σύστημα με κανόνες, καταγραφή και άμεση λογοδοσία, με κεντρικό στόχο την προστασία των ανηλίκων.
