Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα φαινόμενο που επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τη νεότερη γενιά. Η αδιάκοπη περιήγηση σε αρνητικές ειδήσεις μέσα από το κινητό τηλέφωνο και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από το υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF, τρεις στους τέσσερις νέους βιώνουν αυτήν τη συμπεριφορά, ενώ σημαντικό ποσοστό συνεχίζει να «ξεφυλλίζει» ειδήσεις ακόμη και όταν το περιεχόμενό τους προκαλεί έντονη ανησυχία. Περισσότεροι από τους μισούς δηλώνουν ότι η συνήθεια αυτή επιβαρύνει τη διάθεσή τους, διαταράσσει τον ύπνο και μειώνει τη συγκέντρωσή τους.
Η συνεχής έκθεση σε δυσάρεστες πληροφορίες δεν αποτελεί απλώς μια αθώα καθημερινή πρακτική. Ο εγκέφαλος συνηθίζει να αναζητεί όλο και περισσότερα ερεθίσματα φόβου ή αγωνίας, δημιουργώντας έναν κύκλο εξάρτησης. Το αποτέλεσμα είναι η ενίσχυση του άγχους, η αίσθηση αδιεξόδου και η σταδιακή αποδυνάμωση της κριτικής ικανότητας. Όταν ένας έφηβος περνά ώρες μπροστά σε μια οθόνη καταναλώνοντας αρνητικά μηνύματα, διαμορφώνει μια εικόνα κόσμου όπου κυριαρχούν η καταστροφή και η απειλή. Τα δεδομένα δείχνουν επίσης ότι η μεγάλη πλειονότητα των νέων χρησιμοποιεί καθημερινά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα έχει μετατρέψει σε κύρια πηγή ενημέρωσης. Παράλληλα, πολλοί χάνουν την αίσθηση του χρόνου κατά την περιήγηση, ενώ αναγνωρίζουν πως οι μηχανισμοί των πλατφορμών ενισχύουν αυτήν τη συμπεριφορά. Η τεχνολογία, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο γνώσης, συχνά μετατρέπεται σε παγίδα παρατεταμένης παραμονής.
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ατομική ψυχική υγεία. Όταν μια ολόκληρη γενιά διαμορφώνει κοσμοαντίληψη μέσα από αδιάκοπη ροή αρνητικών πληροφοριών, επηρεάζεται συνολικά ο κοινωνικός ιστός. Η καχυποψία εντείνεται, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς αποδυναμώνεται και η δυνατότητα διάκρισης ανάμεσα σε αλήθεια και ψέμα γίνεται πιο δύσκολη. Η υπερπληροφόρηση, χωρίς φίλτρα και χωρίς επεξεργασία, οδηγεί σε σύγχυση και πόλωση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η συνεχής έκθεση από πολύ μικρή ηλικία ενδέχεται να επηρεάσει την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων και δημιουργικής σκέψης. Όταν το παιδί συνηθίζει να δέχεται παθητικά εικόνες και τίτλους που προκαλούν έντονα συναισθήματα, περιορίζεται ο χρόνος για διάλογο, παιχνίδι, ανάγνωση και ουσιαστική κοινωνική επαφή. Η απομόνωση ενισχύεται και η πραγματική εμπειρία αντικαθίσταται από εικονικές εντυπώσεις.
Απέναντι σε αυτή την πρόκληση η απάντηση δεν μπορεί να είναι η δαιμονοποίηση της τεχνολογίας. Απαιτείται εκπαίδευση στη σωστή χρήση, ενίσχυση της οικογένειας και καλλιέργεια κριτικής σκέψης μέσα στο σχολείο. Οι πρωτοβουλίες που παρουσιάστηκαν, όπως η στήριξη γονέων και η δημιουργία δομών για την ψυχική υγεία, κινούνται προς μια κατεύθυνση πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης. Η ενημέρωση αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα. Όμως η υπερβολική κατανάλωση αρνητικών ειδήσεων μπορεί να μετατραπεί σε βάρος που διαβρώνει την ελπίδα και τη νηφαλιότητα. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία. Να αξιοποιούμε τα ψηφιακά μέσα χωρίς να υποτασσόμαστε σε αυτά. Μόνο έτσι οι νέοι θα μπορέσουν να διατηρήσουν καθαρό βλέμμα απέναντι στην πραγματικότητα και η κοινωνία να παραμείνει υγιής και δημοκρατική.
Εφημερίδα Απογευματινή
