Ρεπορτάζ: Κλαίρη Τζωρτζάκη
Μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές που έχουν επιχειρηθεί τα τελευταία χρόνια στην ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική βρίσκεται πλέον σε τροχιά υλοποίησης, με την Ελλάδα να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο. Στο επίκεντρο βρίσκεται η δημιουργία κόμβων επιστροφής (return hubs) μεταναστών που δεν διαθέτουν προσφυγικό προφίλ εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε χώρες της αφρικανικής ηπείρου, ένα σχέδιο που προωθεί με ιδιαίτερη ένταση ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, σε στενή συνεργασία με τους ομολόγους του από τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία. Το πρώτο κέντρο αναμένεται να είναι έτοιμο εντός του 2027 σε χώρα της Κεντρικής Αφρικής, το όνομα της οποίας ωστόσο δεν έχει αποκαλυφθεί.
Το ερώτημα
Με τη στρατηγική αυτή επιλογή που αποτυπώνει πλέον τη συνολική μετατόπιση της Ευρώπης προς αυστηρότερες πολιτικές διαχείρισης της παράνομης μετανάστευσης, φαίνεται πως συμφωνούν πάνω από 5 στους 10 Έλληνες, σύμφωνα με τα αποτελέσματα δημοσκόπησης που διενήργησε η GPO για λογαριασμό της «Απογευματινής». Η ερώτηση που τέθηκε στους πολίτες ήταν: «Συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την απόφαση της κυβέρνησης να δημιουργήσει κέντρα κράτησης στην Αφρική για να απελάσει εκεί παράνομους μετανάστες που βρίσκονται στην Ελλάδα;». Από τις απαντήσεις προκύπτει ότι το 55,3% των ερωτηθέντων συμφωνεί (34%) ή μάλλον συμφωνεί (21,3%) με τη δημιουργία κέντρων κράτησης στην αφρικανική ήπειρο ενώ ένα 38,3% δηλώνει αντίθετο προς αυτό το ενδεχόμενο. Συγκεκριμένα, «διαφωνώ» απάντησε το 26% των πολιτών και «μάλλον διαφωνώ» το 12,3%. Επιπλέον, ένα 6,4% των ερωτηθέντων δεν θέλησε να τοποθετηθεί στο ερώτημα.
Συμφωνούν με τα κέντρα κράτησης εκτός ΕΕ (κόμβοι επιστροφής), για τα οποία έδωσαν τα χέρια Ελλάδα, Αυστρία, Γερμανία και Ολλανδία – Ποιες περιπτώσεις αφορά
Από τη δημοσκόπηση προκύπτει ότι τη νέα αυστηρότερη ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στο ζήτημα των μεταναστών στηρίζει η συντριπτική πλειονότητα των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας (76,5%) και της Ελληνικής Λύσης (81,8%), ενώ «καταψηφίζουν» το ΚΚΕ (63,8%) και ο ΣΥΡΙΖΑ (61,5%). Υπέρ του «ναι» τοποθετήθηκε και το 50,9% των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με το 27,3% να απαντά «συμφωνώ» και το 23,6% «μάλλον συμφωνώ».
Μοιρασμένοι φαίνονται οι ψηφοφόροι της Πλεύσης Ελευθερίας, με το 48,3% να απαντά «διαφωνώ» και «μάλλον διαφωνώ» και το 44,8% να δηλώνει «συμφωνώ» ή «μάλλον συμφωνώ». Αξίζει να σημειωθεί ότι -από το σύνολο των ερωτηθέντων- το 62,1% των ανδρών απάντησε ότι συμφωνεί με την εγκατάσταση των λαθρομεταναστών σε κέντρο αφρικανικής χώρας, ενώ οι γυναίκες απάντησαν θετικά σε ποσοστό 48,9%.
Επτασφράγιστο μυστικό
Ο κανονισμός για τα κέντρα κράτησης εκτός της ΕΕ ψηφίστηκε και θα τεθεί σε ισχύ άμεσα. Πάντως, το όνομα της χώρας που θα φιλοξενήσει το πρώτο κέντρο παραμένει επτασφράγιστο μυστικό, με τη Γερμανία που ηγείται του εγχειρήματος να διαβεβαιώνει ότι η συμφωνία είναι δεδομένη. Σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές της «Α», ήδη ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου έχει συναντηθεί με δύο υπουργούς αφρικανικών χωρών και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα προβλέπεται ότι μέσα στο 2026 θα έχουν ολοκληρωθεί όλες οι γραφειοκρατικές διαδικασίες ώστε εντός του 2027 να λειτουργήσει το πρώτο κέντρο σε χώρα της κεντρικής Αφρικής.
65% η υποχώρηση των μεταναστευτικών ροών προς την Ελλάδα από τα ανατολικά σύνορα
Καθοριστική θεωρείται η πρόσφατη συνάντηση των αρμόδιων υπουργών στο Λουξεμβούργο, όπου σύμφωνα με πληροφορίες οριστικοποιήθηκαν κρίσιμες παράμετροι τόσο για τη χώρα φιλοξενίας όσο και για το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
Πως θα λειτουργεί
Η φιλοσοφία του νέου ευρωπαϊκού μηχανισμού είναι σαφής: όταν απορρίπτεται οριστικά μία αίτηση ασύλου, θα επιχειρείται άμεσα η επιστροφή του αλλοδαπού στη χώρα καταγωγής του. Εφόσον η επιστροφή δεν καταστεί εφικτή, λόγω άρνησης συνεργασίας της χώρας προέλευσης, τότε ο μετανάστης θα μεταφέρεται σε κέντρο επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου θα παραμένει μέχρι να καταστεί δυνατή η απομάκρυνσή του.
Σύμφωνα με τους υποστηρικτές του μέτρου, η προοπτική παραμονής σε δομή εκτός ευρωπαϊκού εδάφους αναμένεται να λειτουργήσει ως ισχυρό αντικίνητρο για όσους επιχειρούν να παραμείνουν παράνομα στην Ευρώπη μετά την απόρριψη του αιτήματος ασύλου τους. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα αυξήσει σημαντικά τις οικειοθελείς επιστροφές, περιορίζοντας το φαινόμενο των χιλιάδων απορριφθέντων αιτούντων άσυλο που παραμένουν επί χρόνια εντός της ΕΕ χωρίς νόμιμο καθεστώς.
Τα ευρωπαϊκά όπλα
Στην Αθήνα θεωρούν ότι η συμμετοχή της Ελλάδας στον πυρήνα των χωρών που σχεδιάζουν το νέο μοντέλο αποτελεί σημαντική διπλωματική και πολιτική επιτυχία. Ο Θάνος Πλεύρης έχει θέσει το ζήτημα των επιστροφών στην κορυφή της ατζέντας του υπουργείου, υποστηρίζοντας ότι η αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική δεν κρίνεται μόνο από τη διαχείριση των αφίξεων, αλλά κυρίως από την ικανότητα επιστροφής όσων δεν δικαιούνται διεθνούς προστασίας. Στις 17 Ιουνίου ο κ. Πλεύρης θα συναντηθεί για το θέμα αυτό με την πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι.
Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει τρεις βασικούς νομικούς πυλώνες αντιμετώπισης της παράτυπης μετανάστευσης:
– Το Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο που τίθεται σε ισχύ την Παρασκευή 12 Ιουνίου και επιτρέπει την ευρεία κράτηση των μεταναστών χωρίς προσφυγικό προφίλ, καθώς και την ταχύτερη εξέταση αιτημάτων ασύλου.
– Τον κανονισμό για τις ασφαλείς χώρες προέλευσης και διέλευσης, που επιτρέπει άμεσες επιστροφές προς χώρες όπως η Αίγυπτος, το Μπαγκλαντές και το Πακιστάν.
– Τον νέο κανονισμό επιστροφών, ο οποίος προβλέπει τη δημιουργία κέντρων κράτησης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επισημαίνει ότι οι μεταναστευτικές ροές προς την Ελλάδα από τα ανατολικά σύνορα παρουσιάζουν σημαντική υποχώρηση, άνω του 65%. Εξαίρεση παραμένει η Κρήτη, όπου κατά τους τελευταίους πέντε μήνες σημειώθηκε αύξηση κατά 23%.
Εφημερίδα Απογευματινή
