Σαφές μήνυμα για το πλαίσιο υφ’ όρον απόλυσης των πολυισοβιτών στέλνει ο Άρειος Πάγος με το σκεπτικό της απόφασης που ανέτρεψε το βούλευμα αποφυλάκισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου. Οι αρεοπαγίτες ξεκαθαρίζουν ότι για καταδίκους που εκτίουν περισσότερες ποινές ισόβιας κάθειρξης απαιτείται πραγματική έκτιση 25 ετών προκειμένου να εξεταστεί η αποφυλάκισή τους.
Το δικαστικό συμβούλιο επισημαίνει ότι ο νέος Ποινικός Κώδικας κάλυψε για πρώτη φορά το νομοθετικό κενό που υπήρχε σχετικά με την υφ’ όρον απόλυση πολυισοβιτών και υπογραμμίζει πως η αρχή της αναδρομικής εφαρμογής του ευμενέστερου νόμου αφορά τη σύγκριση νομοθετικών διατάξεων και όχι νομολογιακών ερμηνειών που είχαν αναπτυχθεί για να καλύψουν κενά του δικαίου.
«Εξωτερικά καλή συμπεριφορά» και όχι ουσιαστική μεταστροφή
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αιτιολογία του βουλεύματος του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς, το οποίο, σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, δεν παρείχε την απαιτούμενη ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία για τη συνδρομή των προϋποθέσεων αποφυλάκισης.
Οι αρεοπαγίτες σημειώνουν ότι το Συμβούλιο Εφετών στηρίχθηκε σε στοιχεία όπως η τήρηση των όρων των αδειών που είχε λάβει ο κρατούμενος, η απόκτηση πτυχίου, μεταπτυχιακού και διδακτορικού τίτλου στα μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Paris Diderot VII, καθώς και η παραγραφή παλαιών πειθαρχικών παραπτωμάτων.
Κατά την κρίση του ανώτατου δικαστηρίου, τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν «εξωτερικά καλή συμπεριφορά», όχι όμως απαραίτητα ουσιαστική καλή διαγωγή και εσωτερική αποδοχή των κανόνων κοινωνικής συμβίωσης. Παρότι αναγνωρίζεται η σημαντική ακαδημαϊκή δραστηριότητα του κρατουμένου κατά τη διάρκεια της κράτησής του, επισημαίνεται ότι η πνευματική εξέλιξη από μόνη της δεν αρκεί για να τεκμηριώσει ηθική βελτίωση ή σωφρονισμό.
Στο επίκεντρο η απουσία μεταμέλειας
Κεντρικό σημείο του σκεπτικού αποτελεί το ζήτημα της μεταμέλειας. Ο Άρειος Πάγος τονίζει ότι από τα στοιχεία της υπόθεσης δεν προκύπτει η ειλικρινής μετάνοια του καταδίκου ούτε η αποκοπή του από το εγκληματικό του παρελθόν, στοιχεία που θεωρούνται κρίσιμα για την αξιολόγηση της κοινωνικής επανένταξης.
Μάλιστα, επισημαίνεται ότι το ίδιο το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών αναγνώριζε πως ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος δεν αποδέχθηκε ποτέ τις πράξεις του ούτε εξέφρασε μεταμέλεια. Σύμφωνα με τον Άρειο Πάγο, το στοιχείο αυτό μπορεί να αξιολογηθεί ως ένδειξη ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η απαιτούμενη ηθική μεταστροφή.
Απαιτούνται 25 χρόνια πραγματικής κράτησης
Παράλληλα, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι δεν πληρούνταν ούτε η τυπική προϋπόθεση για την υφ’ όρον απόλυση. Όπως αναφέρεται στο σκεπτικό, το Συμβούλιο Εφετών Πειραιώς εσφαλμένα θεώρησε επαρκή την πραγματική έκτιση 23 ετών.
Αντίθετα, για καταδικασμένο που εκτίει 17 ποινές ισόβιας κάθειρξης και επιπλέον πρόσκαιρη κάθειρξη 25 ετών, ο ελάχιστος απαιτούμενος χρόνος πραγματικής παραμονής στη φυλακή ανέρχεται στα 25 έτη. Για τους λόγους αυτούς έγινε δεκτή η αίτηση αναίρεσης του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ακυρώθηκε το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιώς και η υπόθεση παραπέμφθηκε για νέα κρίση σε διαφορετική δικαστική σύνθεση.
