Μέρες ’81: Ο Ανδρέας, ο Χαρίλαος και ο Λεωνίδας…

Οι προσομοιώσεις στη σημερινή εποχή δεν είναι εύκολες
14:29 - 17 Οκτωβρίου 2026
Μέρες ’81:

Συμπληρώνονται αύριο 45 χρόνια από την ιστορική νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του 1981. Το ποτάμι της «Αλλαγής» είχε πλημμυρίσει τότε όχι μόνο από τις εκατοντάδες χιλιάδες των ψηφοφόρων του Ανδρέα Παπανδρέου αλλά και από αυτούς του ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού. Τα πρωτοσέλιδα εκείνων των ημερών του «Ριζοσπάστη» και της «Αυγής», αμφότερα αμιγώς κομματικά έντυπα, ήταν ενδεικτικά του τρόπου που αντιμετώπιζαν οι ηγεσίες των δύο αριστερών κομμάτων την επικράτηση του ΠΑΣΟΚ.

Από τις ημέρες εκείνες, άλλωστε, κυκλοφορούν πολλές ιστορίες. Όπως για παράδειγμα η συνομιλία το βράδυ των εκλογών του Ανδρέα με τον Χαρίλαο Φλωράκη, με την επισήμανση ότι θα τηλεφωνηθούν την επόμενη μέρα προκειμένου να συνεννοηθούν για την κυβέρνηση που θα συγκροτήσουν. Καθώς επίσης η προτροπή του Λεωνίδα Κύρκου στα μέλη και τους φίλους του κόμματος να βγουν στους δρόμους με τις σημαίες τους για να πανηγυρίσουν τη νίκη του ΠΑΣΟΚ, παρά το γεγονός ότι το ΚΚΕ Εσωτερικού δεν είχε καταφέρει να μπει στη Βουλή.

Οι προσομοιώσεις στη σημερινή εποχή δεν είναι εύκολες. Πρωτίστως διότι δεν έχει σχέση η Ελλάδα του 1981 με την Ελλάδα του 2026. Άλλες ήταν τότε οι ανάγκες και διαφορετικές είναι σήμερα. Με τη διαφορά ότι ο Παπανδρέου αναγνώριζε την τεράστια προσφορά της Αριστεράς στους αγώνες του λαού μας και αντίστοιχα η Αριστερά και στις δύο εκδοχές της, δογματική και ανανεωτική, διέβλεπε τον πρωταγωνιστικό ρόλο που είχε το ΠΑΣΟΚ στην κοινωνική αλλαγή που είχε ανάγκη ο τόπος.

Σήμερα, δυστυχώς, δεν υπάρχουν ούτε τα στοιχειώδη σε όλο το φάσμα του προοδευτικού χώρου. Δεν υπάρχει κανένας αλληλοσεβασμός, δεν υφίσταται η παραμικρή επικοινωνία, πόσω δε μάλλον οι απευθείας δίαυλοι. Ο Ανδρουλάκης με τον Τσίπρα, ο Τσίπρας με τον Ανδρουλάκη δείχνουν να φοβούνται μην τυχόν και βρεθούν σε κάποιον κοινό χώρο και τους φωτογραφίσουν δίπλα δίπλα. Οι εκπρόσωποι των δύο κομμάτων μάχονται ποιος θα πει τη μεγαλύτερη χοντράδα για το άλλο κόμμα, πάντα με την επισήμανση «δεν το ξεκινήσαμε εμείς πρώτοι», «εμείς απαντάμε στις προκλήσεις» και λοιπά.

Μια σπίθα, ενδεχομένως και κάτι παραπάνω, όπως η αθλιότητα του Καρτερού, αρκεί για να ανάψει η φωτιά μεταξύ Αμαλίας και Χαριλάου Τρικούπη. Ο ανταγωνισμός τους ξεπερνάει κάθε όριο και πολύ φοβάμαι ότι η σύγκρουσή τους, στο τέλος της ημέρας, αφορά τους κομματικούς στρατούς και όχι την κοινωνία. Θα είχε μια ερμηνεία αν τα δύο κόμματα πάλευαν για την πρώτη θέση και οι αρχηγοί τους για την πρωθυπουργία.

Έλα, όμως, που παλεύουν αποκλειστικά για τη δεύτερη θέση. Δεν λέω, έχει και αυτή τη σημασία της, καθώς η τρίτη θέση θα αποτελέσει παταγώδη αποτυχία. Αναρωτιέμαι, ωστόσο, το βράδυ των εκλογών θα βγει στον δρόμο για να πανηγυρίσει έστω ένας προοδευτικός πολίτης αν το ΠΑΣΟΚ πάρει 14% και η ΕΛΑΣ 13,5% και τούμπαλιν;

Εφημερίδα Απογευματινή