Το πρόσφατο τραγικό περιστατικό στο Άργος, με τον θάνατο ενός εικοσάχρονου από αστυνομικά πυρά κατά τη διάρκεια καταδίωξης, έφερε ξανά στην επιφάνεια τα έντονα πολωμένα ανακλαστικά της κοινωνίας μας. Από τη μία πλευρά, ενεργοποιήθηκε άμεσα η ρητορική που παρουσιάζει τους αστυνομικούς ως αιμοδιψείς δολοφόνους που βγήκαν στον δρόμο αναζητώντας βία. Από την άλλη, ωστόσο, αναδύθηκε μια υπερβολική προσπάθεια δικαιολόγησης των πράξεών τους, με το επιχείρημα ότι δύο βιοπαλαιστές αστυνομικοί προσπαθούσαν απλώς να κάνουν το καθήκον τους απέναντι στην τρελή πορεία ενός οχήματος και να επιστρέψουν σώοι στις οικογένειές τους. Αυτή η απλουστευτική προσέγγιση, που μετατρέπει μια τραγωδία σε πεδίο ιδεολογικής σύγκρουσης, αποφεύγει την ουσία του ζητήματος. Η πραγματικότητα σπάνια κινείται στα άκρα της εσκεμμένης κακίας ή της απόλυτης αθωότητας. Το κλειδί για την κατανόηση της ευθύνης βρίσκεται σε μια απλή αλλά θεμελιώδη αλήθεια: η απουσία δόλου δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση την απουσία ευθύνης.
Αν αναλογιστούμε μερικά από τα πιο οδυνηρά γεγονότα της σύγχρονης Iστορίας μας, θα δούμε ότι οι μεγαλύτερες τραγωδίες δεν συνέβησαν επειδή κάποιος ξύπνησε το πρωί με σκοπό να εγκληματήσει. Εκείνοι που δικάστηκαν για την τραγωδία στο Μάτι δεν ξεκίνησαν τη μέρα τους με το σχέδιο να κάψουν ανθρώπους. Ούτε ο Επαμεινώνδας Κορκονέας ξεκίνησε τη βάρδιά του τον Δεκέμβριο του 2008 με την πρόθεση να δολοφονήσει τον Αλέξανδρο Γρηγορόπουλο. Με τον ίδιο τρόπο, ένας χειρουργός που προκαλεί τον θάνατο ενός ασθενούς λόγω σφάλματος ή οι μηχανικοί μιας πολυκατοικίας στην Καλλιθέα που καταρρέει θέτοντας σε κίνδυνο ζωές, δεν πηγαίνουν στις δουλειές τους με σκοπό να γίνουν φονιάδες. Τι κοινό έχουν όλοι αυτοί; Έκαναν λάθη. Δεν έπραξαν τα δέοντα, είτε από άγνοια είτε από αδιαφορία είτε από κακή εκτίμηση της στιγμής, με αποτέλεσμα να χαθούν ανθρώπινες ζωές εξαιτίας τους. Είναι τόσο απλό. Ο νόμος δεν κρίνει έναν επαγγελματία με βάση τις προθέσεις του, αλλά με βάση τις πράξεις, τις παραλείψεις και τις αντικειμενικές συνέπειες αυτών.
Όταν επιστρατεύουμε το «καθήκον» ή το «μεροκάματο» ως ασπίδα προστασίας απέναντι στην κριτική, ακυρώνουμε την ίδια την έννοια της επαγγελματικής ευθύνης. Ειδικά για εκείνους στους οποίους η πολιτεία έχει εμπιστευτεί κρατικό οπλισμό, η απαίτηση για ψυχραιμία, αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων και σεβασμό στην ανθρώπινη ζωή πρέπει να είναι απόλυτη. Το να διερευνάται αν οι αστυνομικοί στο Άργος λειτούργησαν σωστά ή αν υπερέβησαν τα όρια δεν αποτελεί προϊόν ιδεολογικού μένους, αλλά την αυτονόητη απαίτηση μιας ευνομούμενης κοινωνίας. Δεν είναι όλα ιδεολογία. Η απόδοση ευθυνών δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από τυφλό μίσος, αλλά ούτε και από τυφλή συγκάλυψη. Αν αποδεχτούμε ότι τα μοιραία λάθη δικαιολογούνται επειδή «όλοι κάνουν μια δύσκολη δουλειά», τότε χάνουμε το μέτρο της δικαιοσύνης και υποτιμούμε την ίδια την αξία της ανθρώπινης ζωής.
*Ο κ. Κούμπουλης είναι ιστορικός και θεολόγος
Εφημερίδα Απογευματινή
