Ο Ηλίας Κασιδιάρης πέρασε το μεσημέρι της Τρίτης την πόρτα των φυλακών Δομοκού με οπαδούς του να τον περιμένουν έξω και να φωνάζουν συνθήματα υπέρ του.
Η εξέλιξη αυτή άνοιξε ήδη τη συζήτηση για το αν θα μπορέσει να κατέβει στις επόμενες εκλογές μετά την αποφυλάκισή του είτε δημιουργώντας νέο κόμμα είτε ως υποψήφιος.
Σε ανακοίνωσή της η συνήγορος υπεράσπισής του, Βάσω Πανταζή υποστήριξε ότι, σύμφωνα με τη θέση της υπεράσπισης, είναι ο μοναδικός Έλληνας κρατούμενος που αποφυλακίζεται έχοντας εκτίσει το σύνολο της ποινής του χωρίς να υπάρχει αμετάκλητη καταδίκη.
Στην ίδια ανακοίνωση, η Βάσω Πανταζή προαναγγέλλει ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης θα παραχωρήσει συνέντευξη Τύπου μετά την αποφυλάκισή του και θα αναφερθεί στα επόμενα πολιτικά του βήματα και, ειδικότερα, στις πληροφορίες που τον θέλουν να εξετάζει τη συμμετοχή του στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.
Τι ισχύει νομικά
Πλέον το ζήτημα είναι αν το πρώην στέλεχος της Χρυσής Αυγής, το οποίο έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης μπορεί, μετά την αποφυλάκισή του, να συμμετέχει στην ηγεσία πολιτικού κόμματος ή να διεκδικήσει την εκλογή του ως υποψήφιος βουλευτής. Το 2023 η κυβέρνηση προχώρησε στην τροποποίηση της εκλογικής νομοθεσίας ώστε ο Άρειος Πάγος να έχει τη δυνατότητα να αποκλείει από τις εκλογικές αναμετρήσεις κόμματα και σχηματισμούς των οποίων η πραγματική ηγεσία συνδέεται με πρόσωπα τα οποία είναι καταδικασμένα για αδικήματα, όπως η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης.
Υπενθυμίζεται πως ο Ηλίας Κασιδιάρης είχε καταδικαστεί πρωτόδικα σε 13 χρόνια κάθειρξης για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και έτσι δεν θα μπορούσε το 2023 να κατέβει ο ίδιος στις εκλογές. Ωστόσο, τότε, το 2023, στήριξε τους «Σπαρτιάτες» και γι’ αυτό στη συνέχεια ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι ήταν αυτός που ασκούσε την πραγματική ηγεσία του κόμματος και στη συνέχεια, το 2025, το Ανώτατο Δικαστήριο ακύρωσε την εκλογή των βουλευτών των «Σπαρτιατών».
Το ίδιο πλαίσιο εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα. Δηλαδή η απαγόρευση δεν συνδέεται με το πότε ο Ηλίας Κασιδιάρης αποφυλακίζεται, αλλά με τη διάρκεια της επιβληθείσας ποινής. Ο νόμος ορίζει ότι το κώλυμα υπολογίζεται από την επομένη της οριστικής καταδικαστικής απόφασης και ότι η έκτιση ή μη της ποινής δεν επηρεάζει τον υπολογισμό. Επομένως, με δεδομένη την ποινή των 13 ετών που επιβλήθηκε τον Οκτώβριο του 2020, η ισχύουσα νομική ερμηνεία οδηγεί σε αποκλεισμό από συμμετοχή σε εκλογικό συνδυασμό ή από την πραγματική/δηλωμένη ηγεσία κόμματος που κατέρχεται στις εκλογές έως τον Οκτώβριο του 2033. Πάντως ο τελικός έλεγχος μιας πιθανής μελλοντικής υποψηφιότητας θα ανήκει στον Άρειο Πάγο.
Χρυσοχοΐδης: Οι δικαστές θα κρίνουν αν θα πολιτευτεί
Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, μιλώντας την Τρίτη (15/9) στον ΣΚΑΪ αναφέρθηκε στην αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη, καθώς και στο ενδεχόμενο επιστροφής του στην πολιτική σκηνή. «Δεν το ξέρω αν θα μπορέσει να πολιτευτεί. Αυτό θα το κρίνουν τελικά οι δικαστές, αυτοί οι οποίοι πρόκειται στο μέλλον να αναγνωρίσουν ένα κόμμα ή οτιδήποτε άλλο χρειάζεται για να κατέβει ο Κασιδιάρης υποψήφιος», ανέφερε.
Τόνισε το ζήτημα θα κριθεί «με βάση και τους ισχύοντες νόμους», ενώ σημείωσε ότι δεν γνωρίζει ακριβώς «τι προβλέπει ο νόμος αυτός του Μάκη Βορίδη του 2023» και, ως εκ τούτου, δεν θέλησε να πάρει θέση για το εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για την πολιτική του κάθοδο. Τόνισε πάντως «ότι έχουμε μια στροφή, όχι απλώς δεξιά, αλλά στροφή προς τη βία, στροφή προς την ακροδεξιά».
Δουδωνής: Ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να κατέβει στην πολιτική
Ξεκάθαρη θέση ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν μπορεί ούτε να ηγηθεί πολιτικού κόμματος ούτε να είναι υποψήφιος βουλευτής εξέφρασε από το βήμα της Βουλής ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ Παναγιώτης Δουδωνής. Ο ίδιος υποστηριξε ότι ο νόμος είναι ξεκάθαρος και το ισχύον εκλογικό πλαίσιο δεν αφήνει περιθώρια διαφορετικής ερμηνείας. «Ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να έχει καμία πολιτική δραστηριότητα. Ο νόμος είναι σαφής». Ο βουλευτής Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ επισήμανε πως «η Δημοκρατία δεν εκδικείται αλλά δεν ξεχνά και προνοεί», σημειώνοντας πως «εάν κάποιοι πιστεύουν ότι υπάρχει μια “Xαζούλα Δημοκρατία” που μπορεί να κοροϊδεύουν με αλητείες και τεχνάσματα “πλανώνται πλάνην οικτρά”».
Παράλληλα, ο κ. Δουδωνής εξήγησε ότι «ο Κασιδιάρης δεν μπορεί να κατέβει στην πολιτική ούτε ως επικεφαλής κόμματος ούτε ως υποκρυπτόμενος επικεφαλής κόμματος ούτε ως απλός βουλευτής κόμματος». Παράλληλα εξήγησε πως για τις δύο πρώτες εκδοχές (του επικεφαλής ή του υποκρυπτόμενου) αυτό έχει προβλεφθεί στην περίπτωση Β΄ του άρθρου 32 της Εκλογικής Νομοθεσίας, ενώ για την τρίτη εκδοχή (της υποψηφιότητάς του ως απλού βουλευτή σε συνδυασμό) έχει αυτό προβλεφθεί στην περίπτωση Γ΄ του σχετικού Νόμου. Συνεπώς, είπε, όσοι φέρνουν το θέμα για το εάν ο Ηλίας Κασιδιάρης έχει δυνατότητα πολιτικής δραστηριότητας «οφείλουν να απαντήσουν, γιατί το κάνουν; Εάν είναι από απλό ενδιαφέρον ή αυτό συμβαίνει εκ του πονηρού. Γιατί ο νόμος είναι απολύτως σαφής».
Η θέση των συνταγματολόγων Αλιβιζάτου και Παπασπύρου
Ο Νίκος Αλιβιζάτος μιλώντας στο Mega είπε πως «ανήκα σε αυτούς που υποστήριζαν την άποψη ότι μόνο οι πράξεις διώκονται, διότι αν αρχίσουμε να διώκουμε ιδέες, θα πηγαίναμε σε άσχημες καταστάσεις που είχαμε ζήσει στο παρελθόν». Αναφερόμενος στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο και στη νομοθετική ρύθμιση του 2023, ο συνταγματολόγος σημείωσε ότι δεν μπορεί να συμμετέχει στις εκλογές κόμμα στους συνδυασμούς του οποίου βρίσκεται πρόσωπο καταδικασμένο για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση.
Ειδικά για τον Ηλία Κασιδιάρη, έθεσε το ζήτημα της ερμηνείας της «διάρκειας της ποινής»: εάν δηλαδή αφορά τα χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο ή τον πραγματικό χρόνο έκτισης της ποινής. Η δική του νομική εκτίμηση είναι σαφής: «Τα 14 χρόνια της ποινής είναι τα χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια της εκτίσεως της ποινής. Άρα δεν μπορεί να κατέβει». Όπως πρόσθεσε, αρμόδιος να κρίνει το ζήτημα είναι ο Άρειος Πάγος κατά την ανακήρυξη των υποψηφίων.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η τοποθέτηση του κ. Νίκου Παπασπύρου, αναπληρωτή Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου και Διευθυντή του Εργαστηρίου Συνταγματικών Ερευνών στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ). Σε άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» αναφέρει: «Τι συμβαίνει με τον καταδικασθέντα σε κάθειρξη για εγκληματική οργάνωση σε περίπτωση αποφυλάκισης λόγω έκτισης ποινής; Μπορεί να μετάσχει στην ηγεσία κόμματος; Μπορεί τέτοιο κόμμα να λάβει μέρος στις εκλογές; Μπορεί ο ίδιος να είναι υποψήφιος βουλευτής; Και ως πότε ισχύουν οι απαγορεύσεις του νόμου; Η σύντομη απάντηση είναι ότι η αποφυλάκιση είναι αδιάφορη. Η αναλυτική απάντηση έχει ως εξής: πρόσωπο που έχει τέτοια καταδίκη δεν επιτρέπεται να μετέχει στην ηγεσία πολιτικού κόμματος για όλη τη χρονική διάρκεια της ποινής, με αφετηρία την απόφαση σε πρώτο βαθμό. Αν, επομένως, καταδικάστηκε το 2020 σε ποινή 13 ετών, η ισχύς των απαγορευτικών εκτείνεται έως το 2033.
Το ισχύον θεσμικό πλέγμα είναι πλήρες
Πάντως, από το σύνολο των τοποθετήσεων προκύπτει ότι το ισχύον θεσμικό πλέγμα είναι πλήρες και δεν απαιτεί περαιτέρω παρεμβάσεις από την πλευρά της κυβέρνησης και της Βουλής. Αυτό «έδειξε» και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, σημειώνοντας πως «ό,τι μπορούσαμε να το κάνουμε, το κάναμε νομοθετικά». Υπό αυτά τα δεδομένα, το βάρος της ευθύνης ανήκει στο αρμόδιο τμήμα του Αρείου Πάγου το οποίο, όταν θα προκηρυχθούν οι εθνικές εκλογές, θα κληθεί να κρίνει τα καταστατικά των κομμάτων και τους εκλογικούς συνδυασμούς.
Συνταγματολόγος Βλαχόπουλος: Μπορεί να είναι υποψήφιος ως ανεξάρτητος
Ο συνταγματολόγος Σπύρος Βλαχόπουλος, μιλώντας στην ΕΡΤ, τόνισε ότι «η κείμενη νομοθεσία προβλέπει πως μπορεί να κατέλθει ως ανεξάρτητος υποψήφιος, δεν υπάρχει κάποιο νομοθετικό κόλλημα. Όχι σε κόμμα, μόνος του, σε οποιαδήποτε εκλογική περιφέρεια. Αυτό όμως είναι ατελέσφορο υπό την έννοια ότι προκειμένου να εκλεγεί κάποιος βουλευτής θα πρέπει να έχει συγκεντρώσει, και αυτό ισχύει και για τους ανεξάρτητους, το 3% των έγκυρων ψηφοδελτίων πανελλαδικά, κάτι το οποίο είναι αδύνατο».
Στη συνέχεια, υπογράμμισε ότι η νομοθεσία προσθέτει επίσης ότι δεν μπορεί να ανακηρυχθεί συνδυασμός όπου δεδηλωμένη ή υποκρυπτόμενη ηγεσία είναι κάποιος που έχει καταδικαστεί σε κάποια ποινικά αδικήματα, στα οποία περιλαμβάνεται και η διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης στο οποίο καταδικάστηκε σε κάθειρξη 13 ετών ο Ηλίας Κασιδιάρης. Άρα, λοιπόν, εάν κριθεί από τον Άρειο Πάγο ότι ο κομματικός σχηματισμός ο οποίος έχει ως υποκρυπτόμενη ηγεσία τον Ηλία Κασιδιάρη, δεν θα ανακηρυχθεί από το Α1 τμήμα του Αρείου Πάγου», για να προσθέσει ότι «πάμε τώρα στην 3η περίπτωση που κατέρχεται ως υποψήφιος βουλευτής σε κάποιο συνδυασμό. Τυπικά δεν υπάρχει πρόβλημα, η νομοθεσία όμως λέει ότι μπορεί να μην ανακηρυχθούν κομματικοί σχηματισμοί αν η δράση και η λειτουργία τους δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος και αυτό μπορεί να συμβεί στις περιπτώσεις εκείνες που υποψήφιος βουλευτής έχει καταδικαστεί για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης».
Τέλος, ο κ. Βλαχόπουλος στην τοποθέτησή του σημείωσε ότι «άρα, λοιπόν, στην περίπτωση αυτή μπορεί να κατατεθεί ένας συνδυασμός που είναι υποψήφιος βουλευτής, αλλά και πάλι μπορεί αυτός ο συνδυασμός να μην ανακηρυχθεί από τον Άρειο Πάγο αν κρίνει πως ο σχηματισμός αυτός δεν υπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Το ζήτημα είναι πώς θα το κρίνει και με ποια αποδεικτικά στοιχεία θα το κρίνει ο Άρειος Πάγος. Στην περίπτωση τις υποκρυπτόμενης ηγεσίας, αν θεωρηθεί ότι, παρότι δεν εμφανίζεται, είναι υποκρυπτόμενη ηγεσία, τότε στην περίπτωση αυτή μπορεί να απαγορευτεί».
