Σε μια εξέλιξη που αλλάζει προσωρινά το σκηνικό στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για αναστολή στρατιωτικών ενεργειών διάρκειας δύο εβδομάδων, με βασικό αντάλλαγμα την επαναλειτουργία και ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ.
Την απόφαση ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα «διμερές πάγωμα των εχθροπραξιών», το οποίο έρχεται ως αποτέλεσμα εντατικών παρασκηνιακών επαφών και διεθνούς πίεσης για αποκλιμάκωση. Όπως υποστήριξε, οι βασικοί στρατιωτικοί στόχοι των ΗΠΑ έχουν ήδη επιτευχθεί σε σημαντικό βαθμό, επιτρέποντας αυτή τη χρονική «ανάπαυλα».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πακιστανική παρέμβαση για “παράθυρο” διπλωματίας με το Ιράν
Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της συμφωνίας διαδραμάτισε το Πακιστάν, με τον πρωθυπουργό Σεχμπάζ Σαρίφ και τον αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων Άσιμ Μούνιρ να παρεμβαίνουν ζητώντας την αναβολή της στρατιωτικής κλιμάκωσης και την έναρξη διαλόγου. Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να φιλοξενηθούν στο Ισλαμαμπάντ, με στόχο τη διαμόρφωση μιας πιο σταθερής συμφωνίας.
Κεντρικό σημείο της συμφωνίας αποτελεί η δέσμευση της Τεχεράνης για την ασφαλή και απρόσκοπτη διέλευση των πλοίων από το κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του Ορμούζ. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Άμπας Αραγκτσί, διευκρίνισε ότι η ναυσιπλοΐα θα πραγματοποιείται υπό συντονισμό των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, με δυνατότητα επέκτασης της συμφωνίας εφόσον υπάρξει πρόοδος στις συνομιλίες.
Παράλληλα, η συμφωνία φαίνεται να αποκτά ευρύτερη περιφερειακή διάσταση, καθώς το Ισραήλ αποδέχθηκε προσωρινή κατάπαυση πυρός, διακόπτοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις όσο εξελίσσεται η διπλωματική διαδικασία. Αντίστοιχα, σύμφωνα με τον Σεχμπάζ Σαρίφ, η συμφωνία επεκτείνεται και σε άλλα μέτωπα, περιλαμβάνοντας και τον Λίβανο, γεγονός που ενισχύει την εικόνα μιας ευρύτερης εκεχειρίας στην περιοχή.
Οι διαπραγματεύσεις στηρίζονται σε ένα δεκαπλό σχέδιο προτάσεων που έχει καταθέσει το Ιράν, το οποίο περιλαμβάνει κρίσιμα ζητήματα όπως η αμοιβαία δέσμευση μη επιθετικότητας, η σταδιακή άρση κυρώσεων, η αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από την περιοχή και ο τερματισμός των συγκρούσεων σε πολλαπλά μέτωπα.
Σημαντική ήταν και η άμεση αντίδραση των αγορών, καθώς η ανακοίνωση της συμφωνίας οδήγησε σε αισθητή πτώση των τιμών του πετρελαίου, με το WTI να καταγράφει ισχυρή υποχώρηση μετά την εκρηκτική άνοδο που είχε προηγηθεί από την έναρξη των εχθροπραξιών. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τις προσδοκίες για σταθεροποίηση της ενεργειακής αγοράς και μείωση των γεωπολιτικών κινδύνων.
Οι όροι του σχεδίου 10 σημείων
Το Ιράν υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ αποδέχθηκαν το σχέδιο 10 σημείων ως βάση διαπραγμάτευσης.
Μεταξύ των βασικών όρων περιλαμβάνονται:
1. Δέσμευση για μη επιθετικότητα
2. Ο έλεγχος του Ιράν επί του Στενού του Ορμούζ
3. Αποδοχή του εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν
4. Άρση όλων των πρωτογενών κυρώσεων
5. Άρση όλων των δευτερογενών κυρώσεων
6. Λήξη όλων των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ
7. Λήξη όλων των αποφάσεων του Διοικητικού Συμβουλίου
8. Καταβολή αποζημίωσης στο Ιράν
9. Απόσυρση των μαχητικών δυνάμεων των ΗΠΑ από την περιοχή
10. Παύση του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει το σχέδιο «λειτουργική βάση» για συμφωνία.
Παράλληλα, το ιρανικό Υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε ότι εφόσον σταματήσουν οι επιθέσεις κατά της χώρας, οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν θα σταματήσουν τις αμυντικές επιχειρήσεις τους.
Για την περίοδο των δύο εβδομάδων, η ασφαλής διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ θα πραγματοποιείται σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και λαμβάνοντας υπόψη τεχνικούς περιορισμούς.
Η Τεχεράνη ευχαρίστησε τον Πρωθυπουργό του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ και τον αρχηγό του πακιστανικού στρατού Ασίμ Μουνίρ για τις προσπάθειες διαμεσολάβησης.
