Σχεδόν τρεις μήνες μετά την έναρξη της μεγάλης κρίσης στη Μέση Ανατολή, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται πως βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συμφωνία αποκλιμάκωσης, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή εκεχειρία και επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με πληροφορίες από τον Λευκός Οίκος και διεθνή μέσα ενημέρωσης, οι δύο πλευρές συζητούν ένα σχέδιο συμφωνίας που προβλέπει εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και σταδιακή επανεκκίνηση των εμπορικών και ενεργειακών ροών στην περιοχή.
Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται επίσης το ζήτημα του ιρανικού εμπλουτισμένου ουρανίου, με την Ουάσινγκτον να επιδιώκει σαφείς δεσμεύσεις από την Τεχεράνη για περιορισμό ή παράδοση μέρους των αποθεμάτων της.
Το πλαίσιο της υπό διαμόρφωση συμφωνίας
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το σχέδιο προβλέπει:
- Εκεχειρία 60 ημερών σε όλα τα μέτωπα της κρίσης, συμπεριλαμβανομένου του Λίβανος
- Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, που παραμένουν υπό ιρανικό έλεγχο
- Σταδιακή άρση αμερικανικών κυρώσεων
- Ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων
- Έναρξη νέου κύκλου συνομιλιών για τον εμπλουτισμό ουρανίου, το πυρηνικό πρόγραμμα και τις εγγυήσεις μη απόκτησης πυρηνικών όπλων
Ωστόσο, παρά τη σημαντική πρόοδο που αναγνωρίζουν και οι δύο πλευρές, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες.
Τα βασικά αγκάθια στις διαπραγματεύσεις
Κρίσιμο σημείο τριβής αποτελεί το καθεστώς λειτουργίας των Στενά του Ορμούζ, καθώς το Ιράν επιμένει στην επιβολή τελών διέλευσης για τη ναυσιπλοΐα, κάτι που προκαλεί αντιδράσεις από τις ΗΠΑ και τις χώρες του Κόλπου.
Παράλληλα, διαφωνίες υπάρχουν και για το χρονοδιάγραμμα άρσης των κυρώσεων, τη διαχείριση του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και τις επιθεωρήσεις και τις διεθνείς εγγυήσεις.
Η Τεχεράνη ζητά να προηγηθεί η άρση των κυρώσεων πριν ξεκινήσουν ουσιαστικές δεσμεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα, ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει πρώτα απτά βήματα αποκλιμάκωσης.
Ρούμπιο: «Το πυρηνικό δεν λύνεται σε 72 ώρες»
Ο Μάρκο Ρούμπιο επιχείρησε να χαμηλώσει τις προσδοκίες για άμεση ολοκλήρωση συμφωνίας, δηλώνοντας από το Νέο Δελχί ότι οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα είναι «ιδιαίτερα τεχνικές».
Όπως ανέφερε «δεν μπορούμε να διευθετήσουμε ένα πυρηνικό ζήτημα σε 72 ώρες σε μια γωνιά του τραπεζιού»
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ ξεκαθάρισε ότι προτεραιότητα αποτελεί το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στη συνέχεια η έναρξη «πολύ σοβαρών διαπραγματεύσεων» για τον εμπλουτισμό ουρανίου και τις δεσμεύσεις της Τεχεράνης περί μη απόκτησης πυρηνικών όπλων.
Τραμπ: «Η δική μου συμφωνία δεν θα μοιάζει με του Ομπάμα»
Ο Ντόναλντ Τραμπ παρενέβη προσωπικά στη συζήτηση μέσω ανάρτησής του στο Truth Social, απαντώντας στην κριτική που δέχεται από πολιτικούς αντιπάλους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οποιαδήποτε συμφωνία επιτευχθεί με το Ιράν θα είναι «καλή και σωστή» και όχι αντίστοιχη με εκείνη της εποχής Μπαράκ Ομπάμα.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά «Η δική μας συμφωνία είναι ακριβώς το αντίθετο» και πρόσθεσε ότι η διαπραγμάτευση δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Επιφυλακτικότητα από το Ισραήλ
Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο φαίνεται να στηρίζεται από αρκετές χώρες του Κόλπου, ωστόσο το Ισραήλ διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν θα πρέπει να εξαλείφει πλήρως την πυρηνική απειλή.
Στο Τελ Αβίβ επικρατεί ανησυχία ότι η διαφαινόμενη συμφωνία δίνει μεγαλύτερη έμφαση στην ενεργειακή σταθερότητα, στο άνοιγμα των θαλάσσιων οδών, στην αποκλιμάκωση της κρίσης και λιγότερο στις ουσιαστικές εγγυήσεις για τον πυρηνικό περιορισμό της Τεχεράνης.
Παρά τις δυσκολίες, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι επόμενες ώρες και ημέρες θα είναι καθοριστικές για το αν οι δύο πλευρές θα περάσουν από τη φάση της προσέγγισης σε μια επίσημη συμφωνία αποκλιμάκωσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Κοντά σε συμφωνία για «πάγωμα» του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
