Στο πιο κρίσιμο σημείο των τελευταίων μηνών φαίνεται να εισέρχονται ξανά οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, μετά τα νέα αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν και τις σκληρές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για το ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο.
Η νέα στρατιωτική ένταση εκδηλώθηκε την ώρα που βρίσκονται σε εξέλιξη παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις για την παράταση της εκεχειρίας, την επαναλειτουργία των Στενά του Ορμούζ και την επανέναρξη συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Πλήγματα κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς
Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επιδρομές εναντίον πυραυλικών εγκαταστάσεων και σκαφών κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς, υποστηρίζοντας ότι ιρανικές δυνάμεις επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, τα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο «αυτοάμυνας» για την προστασία αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων και πλοίων στην περιοχή.
Ο εκπρόσωπος της CENTCOM, Τιμ Χόκινς, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «συνεχίζουν να υπερασπίζονται τις δυνάμεις τους επιδεικνύοντας ταυτόχρονα αυτοσυγκράτηση κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εκεχειρίας».
Το Μπαντάρ Αμπάς αποτελεί κομβικό λιμάνι του Ιράν και σημαντική βάση των ιρανικών ναυτικών δυνάμεων που επιχειρούν στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ.
Ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης επιβεβαίωσαν ότι σημειώθηκαν εκρήξεις στην περιοχή, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη αντίδραση από την Τεχεράνη για τα αμερικανικά πλήγματα.
Εύθραυστη πρόοδος στις διαπραγματεύσεις
Παρά τη νέα στρατιωτική ένταση, οι διπλωματικές επαφές συνεχίζονται.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπακαΐ αναγνώρισε ότι έχει υπάρξει πρόοδος στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν επίκειται άμεσα οριστική συμφωνία.
«Έχουμε καταλήξει σε συμπεράσματα για μεγάλο μέρος των ζητημάτων που συζητούνται, αλλά κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η υπογραφή συμφωνίας είναι άμεση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν μετά την τοποθέτηση του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επίτευξης συμφωνίας ακόμη και εντός των επόμενων ημερών.
Σύμφωνα με πληροφορίες που διαρρέουν από τις διαπραγματεύσεις, το υπό συζήτηση μνημόνιο κατανόησης προβλέπει, παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, νέο γύρο συνομιλιών για το πυρηνικό πρόγραμμα και συζητήσεις για κυρώσεις και αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.
Το τελεσίγραφο Τραμπ για το ουράνιο
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απαίτησε την πλήρη παράδοση ή καταστροφή του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, χαρακτήρισε το εμπλουτισμένο ουράνιο «πυρηνική σκόνη» και υποστήριξε ότι είτε θα πρέπει να μεταφερθεί στις ΗΠΑ για καταστροφή, είτε να καταστραφεί υπό διεθνή εποπτεία, είτε να μεταφερθεί σε ουδέτερη τοποθεσία με έλεγχο διεθνούς οργανισμού ατομικής ενέργειας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διευκρίνισε αν αναφέρεται αποκλειστικά στα περίπου 440 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που εκτιμάται ότι διαθέτει η Τεχεράνη ή στο σύνολο των ιρανικών αποθεμάτων.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι η Ουάσιγκτον πιέζει για την πλήρη απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το ιρανικό έδαφος ως βασικό όρο μιας συνολικής συμφωνίας.
Τα ανοιχτά μέτωπα
Παρά τις ενδείξεις αποκλιμάκωσης, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εξαιρετικά δύσκολες.
Στο τραπέζι παραμένουν η σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος, οι όροι επιτήρησης των ιρανικών εγκαταστάσεων, αλλά και το καθεστώς ασφαλείας στα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, το CBS News μετέδωσε ότι ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, βρίσκεται σε άγνωστη τοποθεσία, γεγονός που – σύμφωνα με αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών – δυσχεραίνει την άμεση επικοινωνία με τους διαπραγματευτές της Τεχεράνης.
Την ίδια στιγμή, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί βρίσκεται στη Ντόχα για επαφές με την ηγεσία του Κατάρ, σε μια προσπάθεια διατήρησης των διαύλων επικοινωνίας.
Αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου
Η κρίση εξακολουθεί να προκαλεί ισχυρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το σημαντικότερο σημείο διέλευσης πετρελαίου παγκοσμίως.
Παρά τη νέα στρατιωτική ένταση, οι αγορές εμφανίστηκαν συγκρατημένα αισιόδοξες ότι θα υπάρξει συμφωνία για πλήρη επαναλειτουργία των θαλάσσιων οδών.
Το αμερικανικό αργό WTI κατέγραψε πτώση άνω του 5% στις ασιατικές συναλλαγές, υποχωρώντας στα 91,33 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent κινήθηκε ανοδικά στα 97,68 δολάρια.
Οι επενδυτές φαίνεται να προεξοφλούν ότι, παρά τη νέα κλιμάκωση, οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να αποφύγουν μια γενικευμένη σύγκρουση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρατεταμένο αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ και νέα ενεργειακή κρίση διεθνώς.
