Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε οριακό σημείο, με τη στρατιωτική ένταση να κλιμακώνεται επικίνδυνα την ώρα που οι διπλωματικές επαφές ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν δοκιμάζονται σκληρά. Οι αμερικανικές επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νότιο Ιράν, οι νέες απειλές της Τεχεράνης κατά του Ισραήλ και οι προειδοποιήσεις προς τις αμερικανικές βάσεις στον Κόλπο συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό, το οποίο προκαλεί ανησυχία στη διεθνή κοινότητα για το ενδεχόμενο κατάρρευσης της εύθραυστης εκεχειρίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες της Wall Street Journal, οι συνομιλίες ανάμεσα στις δύο πλευρές έχουν επιβραδυνθεί αισθητά μετά τα τελευταία στρατιωτικά πλήγματα. Παρότι οι επαφές συνεχίζονται, οι διαφωνίες γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, την άρση των κυρώσεων και τις εγγυήσεις που ζητούν οι ΗΠΑ φαίνεται να οδηγούν τη διαδικασία σε κρίσιμο αδιέξοδο. Την ίδια στιγμή, οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, οι συγκρούσεις με φιλοϊρανικές δυνάμεις και οι διεθνείς παρεμβάσεις αυξάνουν το γεωπολιτικό ρίσκο σε ολόκληρη την περιοχή.
Αμερικανικά πλήγματα
Οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν τη Δευτέρα επιθέσεις σε εγκαταστάσεις πυραύλων στο νότιο Ιράν, καθώς και σε σκάφη που φέρονται να επιχειρούσαν να τοποθετήσουν νάρκες, σύμφωνα με ανακοίνωση του Κεντρικού Στρατηγείου των ΗΠΑ.
Ο εκπρόσωπος του CENTCOM, Τιμ Χόκινς, υποστήριξε ότι οι επιχειρήσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο «αυτοάμυνας» για την προστασία αμερικανικών στρατευμάτων από απειλές ιρανικών δυνάμεων. Ωστόσο, η νέα στρατιωτική κλιμάκωση προκαλεί έντονο προβληματισμό για το μέλλον των διαπραγματεύσεων και τη σταθερότητα της περιοχής.
Οι μεσολαβητές που συμμετέχουν στις επαφές ανέφεραν ότι η Ουάσιγκτον επιμένει σε σαφείς και δεσμευτικές εγγυήσεις από την Τεχεράνη σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα. Από την άλλη πλευρά, το Ιράν θέτει ως βασική προτεραιότητα την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων.
Αμερικανικές πηγές εκφράζουν φόβους ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να αξιοποιήσει ενδεχόμενη οικονομική ελάφρυνση για να καθυστερήσει ή να αναβάλει κρίσιμες δεσμεύσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Ρούμπιο: «Η συμφωνία παραμένει εφικτή»
Παρά την επιδείνωση του κλίματος, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος για την πορεία των συνομιλιών.
Όπως δήλωσε, οι διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στη Ντόχα συνεχίζονται, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες στη διατύπωση του τελικού κειμένου. Ο ίδιος ανέφερε ότι «θα χρειαστούν μερικές ημέρες» ώστε να γεφυρωθούν οι διαφορές ακόμη και σε επίπεδο φράσεων ή λέξεων.
Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ έστειλε παράλληλα σαφές μήνυμα για τα Στενά του Ορμούζ, τονίζοντας ότι «θα ανοίξουν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο», χαρακτηρίζοντας παράνομες και αδικαιολόγητες τις ενέργειες που απειλούν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Νέες απειλές Χαμενεΐ κατά Ισραήλ και ΗΠΑ
Σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους κινήθηκε ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος εξαπέλυσε νέες απειλές τόσο κατά του Ισραήλ όσο και κατά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε γραπτή δήλωσή του που δημοσιεύθηκε στο Telegram με αφορμή το Χατζ, ο Χαμενεΐ υποστήριξε ότι οι χώρες του Κόλπου «δεν θα αποτελούν πλέον ασφαλή ασπίδα για τις αμερικανικές βάσεις», ενώ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ δεν θα διαθέτουν πλέον «ασφαλές καταφύγιο» στην περιοχή.
Παράλληλα, χαρακτήρισε το Ισραήλ «επικίνδυνο και θανατηφόρο καρκινικό όγκο» και δήλωσε ότι «πρέπει οπωσδήποτε να εξαλειφθεί και θα εξαλειφθεί», σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Λίγες ώρες αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης επανήλθαν με νέες απειλές, δηλώνοντας ότι διατηρούν το «νόμιμο και βέβαιο δικαίωμα» να απαντήσουν σε οποιαδήποτε αμερικανική παραβίαση της εκεχειρίας.
Οι IRGC υποστήριξαν επίσης ότι εντόπισαν αμερικανικά μαχητικά και drones στην περιοχή και ανακοίνωσαν πως κατέρριψαν μη επανδρωμένο αεροσκάφος MQ-9, ενώ ανάγκασαν ακόμη ένα drone και αμερικανικό μαχητικό να αποχωρήσουν.
Η διπλωματία δοκιμάζεται
Οι εξελίξεις σημειώνονται την ώρα που κορυφαίοι Ιρανοί διαπραγματευτές βρίσκονται στη Ντόχα για νέο γύρο επαφών με στόχο τον τερματισμό της πολύμηνης κρίσης. Παράλληλα, ο ισραηλινός στρατός εντείνει τις επιχειρήσεις του εναντίον της Χεζμπολάχ στον νότιο Λίβανο, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω την περιφερειακή αστάθεια.
Η ανταποκρίτρια του Sky News, Σάλι Λόκγουντ, σημείωσε ότι τα αμερικανικά πλήγματα στο νότιο Ιράν καταδεικνύουν πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή. Όπως ανέφερε, οποιοδήποτε λάθος ή λανθασμένος υπολογισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε πλήρη κατάρρευση της εκεχειρίας σε μια περίοδο κατά την οποία καταγράφεται ίσως η σημαντικότερη διπλωματική πρόοδος από την έναρξη της κρίσης.
Στο τραπέζι σενάρια μεταφοράς ουρανίου στην Κίνα
Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, διεθνή μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο μεταφοράς στην Κίνα του εμπλουτισμένου κατά 60% ουρανίου που διαθέτει.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το υλικό βρίσκεται σήμερα κάτω από τα ερείπια βομβαρδισμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων, ωστόσο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σχετικά γρήγορα για την παραγωγή πυρηνικού όπλου.
Η Κίνα δεν έχει διαψεύσει τα σχετικά δημοσιεύματα. Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, ανέφερε ότι το Πεκίνο βρίσκεται σε συνεχή επικοινωνία με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη και εργάζεται για την αποκλιμάκωση της κρίσης και την προώθηση της ειρήνης μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα μπορούσε να απομακρύνει ένα από τα βασικά εμπόδια στις συνομιλίες, δηλαδή την κατοχή εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για πιθανή άρση των κυρώσεων προς την Τεχεράνη.
