Ουδείς µπορεί να αµφισβητήσει τη σπουδαιότητα της επίσκεψης του επικεφαλής της αµερικανικής διπλωµατίας, Μάρκο Ρούµπιο, στην Αθήνα. Αυτό καθαυτό το γεγονός της µετάβασης του υπουργού Εξωτερικών των Ηνωµένων Πολιτειών σε µία χώρα είναι από µόνο του σηµαντικό. Επιπλέον, όµως, ο κ. Ρούµπιο είναι ταυτόχρονα και σύµβουλος Εθνικής Ασφαλείας, γεγονός που τον καθιστά πολύ ισχυρό παράγοντα της αµερικανικής εξωτερικής πολιτικής, µε σηµαίνοντα ρόλο στη διαµόρφωσή της. Συν τοις άλλοις, η ηµεροµηνία της µετάβασής του στη χώρα µας, ανήµερα της θλιβερής επετείου του τροµοκρατικού χτυπήµατος της Χαµάς κατά πολιτών του Ισραήλ το 2023, που άλλαξε τον ρου της ιστορίας στη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη περιοχή, έχει τον δικό της συµβολισµό. Επιπλέον, ο κ. Ρούµπιο δεν επεσκέφθη την Τουρκία, όπως συνήθιζαν όλοι οι επικεφαλής του State Department τις τελευταίες δεκαετίες, µε την εξαίρεση του Μάικ Ποµπέο, κατά την πρώτη θητεία Τραµπ. Επέλεξε µόνο την Ελλάδα από την περιοχή της ΝΑ Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής, καθώς και την Πορτογαλία και την Ισλανδία, για το συγκεκριµένο ταξίδι του. Σηµειωτέον ότι ουδεµία εκ των τριών χωρών έχει βρεθεί στο στόχαστρο της κριτικής του προέδρου Τραµπ. Μόνον, όµως, στην Ελλάδα παρέµεινε επί 40 ώρες και είχε µία σειρά επαφών, που αφορούσαν µία πλειάδα θεµάτων, όπως ενεργειακά, αρχιτεκτονική ασφαλείας, αµυντικοί εξοπλισµοί, οικονοµία κ.ά. Είναι δε ευρέως γνωστό ότι ο σηµερινός επικεφαλής της αµερικανικής διπλωµατίας είναι ένας έµπειρος πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε µέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Φλόριντα (2000-2008) και γερουσιαστής της ίδιας Πολιτείας (2011-2015). Γνωρίζει άριστα την πολυδαίδαλη αµερικανική πολιτική σκηνή, είναι δε σταθερός επικριτής της Τουρκίας (και λόγω της στάσεως της Αγκυρας έναντι του Τελ Αβίβ).
Τι ανέδειξε από την Αθήνα
Θεωρείται ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που µπορούν να επηρεάσουν ή ακόµη και να µεταβάλουν την άποψη του προέδρου Τραµπ. Υπενθυµίζεται ότι ο κ. Ρούµπιο έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαµόρφωση της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας, ενώ είναι υπέρ των καλών σχέσεων µε την Ευρώπη, κάτι που ανέδειξε και από την Αθήνα. Η σύγκριση µε την οµιλία του αντιπροέδρου Βανς στο Μόναχο, τον Φεβρουάριο του 2025, είναι δηλωτική της διαφορετικής προσέγγισης των δύο ανδρών στο συγκεκριµένο ζήτηµα. Επίσης, ο κ. Ρούµπιο υπήρξε ο εµπνευστής της πολιτικής των Ηνωµένων Πολιτειών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς ήταν αυτός που, σε συνεργασία µε τον τότε ∆ηµοκρατικό πρόεδρο της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας, Μποµπ Μενέντεζ, προώθησαν τη νοµοθεσία Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act, το 2019. Το γεγονός αυτό έδωσε µεγάλη ώθηση στη συνεργασία της Ουάσινγκτον µε την Αθήνα, τη Λευκωσία και το Τελ Αβίβ. ∆ύο χρόνια αργότερα, ο κ. Ρούµπιο προώθησε και το U.S.-Greece Defense and Interparliamentary Partnership Act, συντελώντας καθοριστικά στην αναβάθµιση της ελληνοαµερικανικής συνεργασίας στον αµυντικό τοµέα.
Ως επικεφαλής του State Department έχει εκφράσει επανειληµµένως την εκτίµησή του για τον ρόλο της Ελλάδας, χαρακτηρίζοντάς την «πηγή σταθερότητας» στην ευρύτερη περιοχή (όπως δήλωσε και στην Αθήνα), ενώ η επιλογή του να επισκεφθεί τη χώρα µας, εν µέσω ενός ασταθούς γεωπολιτικού σκηνικού, να προβεί σε θερµές δηλώσεις για την πολιτική της, αλλά και να συνάψει µία σειρά συµφωνιών, προσείλκυσε το ενδιαφέρον των διεθνών ΜΜΕ, καθώς έδωσε πολλαπλά µηνύµατα σε διάφορους αποδέκτες. Αλλωστε, ο κ. Ρούµπιο είναι σταθερός φίλος του Ισραήλ, το οποίο ουδέποτε εγκατέλειψε. Θεωρεί το Τελ Αβίβ αναντικατάστατο πυλώνα της αµερικανικής στρατηγικής στην ευρύτερη περιοχή και ευνοεί τη στρατηγική συµµαχία του µε την Ελλάδα και την Κυπριακή ∆ηµοκρατία. Αυτός ο τριµερής άξονας εµποδίζει την εκπλήρωση των ιµπεριαλιστικών στόχων της Αγκυρας.
«Υπόδειγµα συµµάχου»
Πολύ σηµαντικές υπήρξαν και οι θερµές δηλώσεις για την Ελλάδα του Αµερικανού αξιωµατούχου, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια του ταξιδιού στην Αθήνα, µε αποκορύφωµα την οµιλία του στην Πνύκα, στην οποία τόνισε ότι η χώρα µας αποτελεί υπόδειγµα συµµάχου για τις Ηνωµένες Πολιτείες. Η ανάρτησή του, που αναφέρει ότι, «καθώς η Αµερική συµπληρώνει 250 χρόνια ανεξαρτησίας, είµαστε υπερήφανοι που αποκαλούµε την Ελλάδα, τη γενέτειρα της δηµοκρατίας, σύµµαχο, εταίρο και φίλο», είναι χαρακτηριστική των διαθέσεών του έναντι της χώρας µας. Σε άλλη ανάρτησή του, ο κ. Ρούµπιο αναφέρθηκε στην επαναβεβαίωση της δέσµευσης των δύο χωρών για περαιτέρω ενίσχυση της µακροχρόνιας αµυντικής συνεργασίας και της συνεργασίας στον τοµέα της ασφάλειας, κάνοντας επίσης αναφορά στην εταιρική σχέση της Ελλάδας µε τη Φλόριντα µέσω του State Partnership Program της Εθνοφρουράς των Ηνωµένων Πολιτειών.
Ιδιαίτερα σηµαντικά είναι όσα έγιναν στον αµυντικό τοµέα, όπου υπεγράφη η Επιστολή Προθέσεων (Letter of Intent – LOI) για τη συνεργασία των ελληνικών Ενόπλων ∆υνάµεων µε την Εθνοφρουρά της Φλόριντα. Η συγκεκριµένη συµφωνία εντάσσει την Ελλάδα στο αµερικανικό Πρόγραµµα Κρατικής Συνεργασίας (State Partnership Program – SPP), δηµιουργώντας ένα µακροπρόθεσµο πλαίσιο συνεργασίας και ανταλλαγής τεχνογνωσίας. Σύµφωνα µε το υπουργείο Εθνικής Αµυνας, η συνεργασία µεταξύ Ελλάδας και Φλόριντα θα αναπτυχθεί σε τοµείς αµοιβαίου ενδιαφέροντος, όπως συνεκπαιδεύσεις και ασκήσεις, διαλειτουργικότητα, διοίκηση και έλεγχο, κοινά πυρά και τακτικοί ελιγµοί, υποστήριξη ∆ιοικητικής Μέριµνας, αεράµυνα και αεροπορικές επιχειρήσεις, αντιµετώπιση καταστροφών, ∆ιάστηµα και κυβερνοεπιχειρήσεις. Θα περιλαµβάνει και ανταλλαγές επισκέψεων προσωπικού, εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών κάθε χρόνο.
Αµυντική συµφωνία 4 δισ. δολ.
Είναι δεδοµένο ότι η βάση της Σούδας, τα F-16, τα F-35 και τα όπλα που αυτά θα φέρουν συνδέουν στενά τις δύο χώρες. Επιπλέον, οι Ηνωµένες Πολιτείες συµφώνησαν να πωλήσουν στην Ελλάδα στρατιωτικό υλικό µέσω του προγράµµατος Foreign Military Sales, συνολικού ύψους 4.000.000.000 δολαρίων. Σύµφωνα µε την κοινή δήλωση, οι συµφωνίες αυτές εντάσσονται στον µακροπρόθεσµο αµυντικό σχεδιασµό της Αθήνας και αποσκοπούν στην ενίσχυση της διαλειτουργικότητας των ελληνικών και των αµερικανικών Ενόπλων ∆υνάµεων. Συν τοις άλλοις, προβλέπεται η διερεύνηση νέων πεδίων συνεργασίας µεταξύ των αµυντικών βιοµηχανιών των δύο χωρών, ενώ γίνεται ειδική αναφορά στις καινοτόµες τεχνολογίες. Επιπλέον, η επίσκεψη του Αµερικανού υπουργού στο ελληνικό Πεντάγωνο είχε τη δική της αξία.
Εν κατακλείδι, το αποτύπωµα της επίσκεψης του επικεφαλής του State Department στην Αθήνα ήταν αδιαµφισβήτητα θετικό. Αλλωστε, αυτός είχε τη δυνατότητα να ακούσει τις απόψεις της χώρας µας για µία σειρά κρίσιµων θεµάτων (όπως το Κυπριακό, η τουρκική επιθετικότητα, τα ενεργειακά κ.ά.) από τα πλέον επίσηµα χείλη, αυτά του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών. Σύµφωνα µε πολλούς µελετητές των διµερών σχέσεων, η ανάρτηση του κ. Ρούµπιο, που σηµειώνει ότι «είµαστε ενωµένοι στην άµυνα, την ενέργεια και τις κοινές δηµοκρατικές µας αξίες», µε την επισήµανση ότι ο δεσµός των ΗΠΑ και της Ελλάδας είναι βαθύς, ενώ η διµερής συνεργασία είναι «πιο ισχυρή από ποτέ», συνοψίζει µε πληρότητα τη σπουδαιότητα της επίσκεψης.
*Νοµικός – διεθνολόγος – καθηγητής Στρατιωτικών Σχολών
Εφημερίδα «Κυριακάτικη Απογευματινή»
