Νέα δεδομένα στις παρασκηνιακές επαφές ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δημιουργούν οι πληροφορίες που δημοσιοποίησαν ιρανικά μέσα ενημέρωσης σχετικά με το λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης», το οποίο φέρεται να αποτελεί τη βάση μιας πιθανής συμφωνίας αποκλιμάκωσης και ειρήνευσης μεταξύ των δύο πλευρών. Οι αποκαλύψεις έρχονται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, καθώς συνεχίζονται οι διπλωματικές διεργασίες με στόχο τον τερματισμό της πολεμικής έντασης και την αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή.
Καθοριστικό ρόλο στη διαμεσολαβητική προσπάθεια φαίνεται να διαδραματίζει το Κατάρ, το οποίο έχει αναλάβει πρωτοβουλίες επικοινωνίας ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον. Είχε προηγηθεί η επίσκεψη του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί στη Ντόχα, σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια επιτάχυνσης των διαβουλεύσεων για μια συνολική συμφωνία.
Το περιεχόμενο του προσχεδίου που διέρρευσε αποτυπώνει τις βασικές επιδιώξεις των δύο πλευρών, με κεντρικό σημείο τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως. Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από τις διεθνείς αγορές, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές του πετρελαίου.
Τι προβλέπει το προσχέδιο της συμφωνίας
Σύμφωνα με όσα μεταδίδουν τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης, το μνημόνιο κατανόησης περιλαμβάνει την αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διαδικασίας αποκλιμάκωσης.
Παράλληλα, προβλέπεται η άρση του ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ από το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό, εξέλιξη που θεωρείται κομβικής σημασίας για την ομαλοποίηση της εμπορικής ναυσιπλοΐας και των διεθνών μεταφορών ενέργειας.
Από την πλευρά του, το Ιράν φέρεται να δεσμεύεται ότι μέσα σε διάστημα ενός μήνα θα αποκαταστήσει τη διέλευση εμπορικών πλοίων στα προπολεμικά επίπεδα, επιχειρώντας να επαναφέρει την κανονικότητα σε μία από τις πιο νευραλγικές θαλάσσιες οδούς του πλανήτη.
Ο ρόλος του Ιράν και του Ομάν
Στο προσχέδιο της συμφωνίας αναφέρεται επίσης ότι η διαχείριση και η καθοδήγηση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα πραγματοποιείται από το Ιράν σε συνεργασία με το Ομάν. Πρόκειται για πρόβλεψη με ιδιαίτερη γεωπολιτική σημασία, καθώς η ασφάλεια της περιοχής αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διεθνή αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Τα κρατικά ιρανικά μέσα διευκρινίζουν ακόμη ότι τα στρατιωτικά πλοία δεν περιλαμβάνονται στο παρόν προσχέδιο, στοιχείο που δείχνει ότι οι συζητήσεις επικεντρώνονται πρωτίστως στην εμπορική ναυσιπλοΐα και στην αποσυμφόρηση των θαλάσσιων μεταφορών.
Στόχος συμφωνία εντός 60 ημερών
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο του μνημονίου αφορά το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, εφόσον επιτευχθεί τελική συμφωνία μέσα στις επόμενες 60 ημέρες, αυτή θα μπορούσε να λάβει δεσμευτικό χαρακτήρα μέσω απόφασης του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η προοπτική μιας τέτοιας συμφωνίας φαίνεται ήδη να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας, καθώς οι τιμές του αργού πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίζουν να κινούνται πτωτικά, υποχωρώντας κάτω από τα 89 δολάρια ανά βαρέλι.
