Σε οριακό σημείο φαίνεται να βρίσκονται ξανά οι σχέσεις ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, καθώς οι τελευταίες ώρες σημαδεύτηκαν από νέα στρατιωτική ένταση στον Περσικό Κόλπο, αντικρουόμενες πληροφορίες για κατάρριψη αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους και διπλωματικό θρίλερ γύρω από το υπό διαμόρφωση σχέδιο συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας κατέρριψαν αμερικανικό drone τύπου MQ-9 Reaper κοντά στην πόλη Τζαμ, στην επαρχία Μπουσέρ, περιοχή ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας καθώς εκεί βρίσκεται ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της χώρας. Σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα, πριν από το περιστατικό είχαν ενεργοποιηθεί συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας, ενώ ακούστηκαν εκρήξεις και εκτοξεύθηκαν πύραυλοι προς άγνωστους στόχους.
Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά διέψευσε άμεσα τους ισχυρισμούς. Αξιωματούχος των ΗΠΑ, μιλώντας στο Reuters, ξεκαθάρισε ότι δεν υπήρξε κατάρριψη αμερικανικού αεροσκάφους, επιχειρώντας να αποτρέψει περαιτέρω κλιμάκωση σε μια ήδη εύθραυστη κατάσταση.
Την ίδια ώρα, νέα ένταση καταγράφηκε και στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim να κάνει λόγο για ανταλλαγή πυρών στην περιοχή. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, επρόκειτο για «προειδοποιητικές βολές» προς πλοία που κινούνταν χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τις ιρανικές αρχές.
Το νέο επεισόδιο σημειώνεται ενώ ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη συμπληρώσει τέσσερις μήνες, μετά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρούς κραδασμούς στις διεθνείς αγορές, κυρίως λόγω του de facto περιορισμού της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου.
Παρά το τεταμένο σκηνικό, πληροφορίες του AFP και του Axios αναφέρουν ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη έχουν καταλήξει σε ένα αρχικό πλαίσιο συμφωνίας για παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες. Το σχέδιο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη εγκριθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος διατηρεί επιφυλάξεις για κρίσιμες παραμέτρους της συμφωνίας.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το υπό διαμόρφωση «μνημόνιο κατανόησης» προβλέπει:
- παράταση της κατάπαυσης του πυρός που ισχύει από τις 8 Απριλίου,
- απρόσκοπτη πρόσβαση και ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ,
- άρση μέρους των αμερικανικών κυρώσεων,
- επαναφορά των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου στις διεθνείς αγορές,
- δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα επιδιώξει απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Παρόλα αυτά, το μεγαλύτερο αγκάθι παραμένει το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου. Η ιρανική κυβέρνηση αρνείται να απομακρύνει από τη χώρα το υπάρχον απόθεμα υψηλού εμπλουτισμού, ενώ ο Τραμπ απαιτεί είτε την πλήρη καταστροφή του είτε τη μεταφορά του υπό διεθνή εποπτεία.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επιβεβαίωσε ότι υπάρχει «σημαντική πρόοδος» στις διαπραγματεύσεις, σημειώνοντας όμως ότι απομένουν κρίσιμες λεπτομέρειες πριν ο Αμερικανός πρόεδρος δώσει την τελική έγκριση.
Στο μεταξύ, οι δύο πλευρές συνεχίζουν να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις της εκεχειρίας. Οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι κατέρριψαν τέσσερα ιρανικά drones που θεωρήθηκαν απειλή για τη ναυσιπλοΐα και έπληξαν σταθμό ελέγχου στην περιοχή της Μπαντάρ Αμπάς. Σε απάντηση, οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι επιτέθηκαν σε αμερικανική βάση στον Κόλπο, χωρίς να αποκαλύψουν το ακριβές σημείο.
Παράλληλα, η ένταση επεκτείνεται και στον Λίβανος, όπου το Ισραήλ συνεχίζει τις επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, παρά τις διεθνείς πιέσεις για αποκλιμάκωση. Τουλάχιστον 17 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε νέους βομβαρδισμούς στο νότιο τμήμα της χώρας και κοντά στη Βηρυτό, ενώ η δύναμη του ΟΗΕ UNIFIL κατήγγειλε νέα «επικίνδυνη κλιμάκωση».
Οι αγορές παρακολουθούν με νευρικότητα τις εξελίξεις. Παρά τις συγκρούσεις, οι διεθνείς τιμές πετρελαίου παρέμειναν σχετικά σταθερές, καθώς οι επενδυτές φαίνεται να προεξοφλούν πιθανότητα συμφωνίας τις επόμενες ημέρες. Ωστόσο, διπλωματικές πηγές προειδοποιούν ότι οποιοδήποτε νέο στρατιωτικό επεισόδιο στον Περσικό Κόλπο θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα τις διαπραγματεύσεις και να προκαλέσει νέα ενεργειακή κρίση διεθνώς.
