Ένα καινοτόμο εμβόλιο, του οποίου το βασικό αντιγόνο δημιουργήθηκε εξ ολοκλήρου με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, πέρασε για πρώτη φορά στη φάση δοκιμών σε ανθρώπους. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη προσέγγιση μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα εμβόλια, προσφέροντας στο μέλλον προστασία όχι μόνο από γνωστούς ιούς αλλά και από πιθανούς νέους παθογόνους οργανισμούς.
Η ερευνητική ομάδα του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ χαρακτηρίζει τη μέθοδο ως μια «θεμελιωδώς νέα» στρατηγική, καθώς για πρώτη φορά το κρίσιμο αντιγόνο ενός εμβολίου σχεδιάστηκε εξ ολοκλήρου από σύστημα τεχνητής νοημοσύνης και στη συνέχεια αξιολογήθηκε σε ανθρώπινες δοκιμές.
Στόχος η αντιμετώπιση ολόκληρης της οικογένειας των κορωνοϊών
Το πειραματικό σκεύασμα έχει σχεδιαστεί ώστε να προσφέρει ευρεία προστασία απέναντι στους κορωνοϊούς, καλύπτοντας τόσο τις παραλλαγές της Covid-19 όσο και συγγενικούς ιούς που εντοπίζονται σε ζώα και ενδέχεται να προκαλέσουν μελλοντικές επιδημίες ή πανδημίες.
Για την ανάπτυξή του, οι ερευνητές αξιοποίησαν γενετικά δεδομένα από δεκάδες διαφορετικούς κορωνοϊούς που έχουν καταγραφεί μέσω διεθνών δικτύων επιτήρησης. Η τεχνητή νοημοσύνη επεξεργάστηκε τα στοιχεία αυτά και δημιούργησε ένα «υπερ-αντιγόνο», το οποίο θεωρείται ικανό να εκπαιδεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίζει ένα ευρύ φάσμα σχετικών ιών, ακόμη και εάν αυτοί υποστούν μεταλλάξεις ή μεταδοθούν από ζώα στον άνθρωπο.
«Να προλάβουμε την επόμενη πανδημία»
Ο καθηγητής Τζόναθαν Χίνι από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ υπογράμμισε ότι η φιλοσοφία του προγράμματος είναι να προηγηθεί της επόμενης υγειονομικής κρίσης και όχι να αντιδράσει εκ των υστέρων.
Όπως ανέφερε, η νέα τεχνολογία θα μπορούσε να μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες προετοιμάζονται απέναντι σε μελλοντικές πανδημίες, προσφέροντας πιο ευέλικτες και αποτελεσματικές λύσεις πρόληψης.
Οι πρώτες κλινικές δοκιμές
Η αρχική μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 39 εθελοντές και επικεντρώθηκε κυρίως στην αξιολόγηση της ασφάλειας του εμβολίου. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη δεύτερη κλινική δοκιμή με περίπου 200 συμμετέχοντες, η οποία αναμένεται να δώσει περισσότερα στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα της ανοσολογικής απόκρισης.
Τα πρώτα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Infection, έδειξαν μέχρι στιγμής μέτρια ανοσολογική ανταπόκριση. Παρά ταύτα, οι ειδικοί εμφανίζονται αισιόδοξοι για τις δυνατότητες που προσφέρει η συγκεκριμένη τεχνολογία.
Εφαρμογές και σε άλλες επικίνδυνες ασθένειες
Ο καθηγητής Σολ Φάουστ από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, που συμμετείχε στις δοκιμές, έκανε λόγο για μια προσέγγιση με σημαντικές προοπτικές, ειδικά απέναντι σε ιούς που μεταλλάσσονται διαρκώς.
Η ερευνητική ομάδα του Κέιμπριτζ αξιοποιεί ήδη την ίδια τεχνολογία για την ανάπτυξη καθολικών εμβολίων κατά της εποχικής γρίπης, τα οποία θα μπορούσαν να καταργήσουν την ανάγκη ετήσιας προσαρμογής των εμβολιαστικών σκευασμάτων. Παράλληλα, εξετάζεται η δημιουργία εμβολίου για τη γρίπη των πτηνών H5N1, σε περίπτωση που ο ιός εξελιχθεί σε σοβαρή απειλή για τον άνθρωπο.
Οι επιστήμονες διερευνούν επίσης τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για την ανάπτυξη εμβολίων κατά αιμορραγικών πυρετών, μεταξύ των οποίων και ορισμένες μορφές του Έμπολα, για τις οποίες σήμερα δεν υπάρχουν διαθέσιμες λύσεις πρόληψης.
